Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 361 |
Bazlarna, çok uzak bir yer gibi görünebilir. Öyle deil. Halep, bize en yakn yerdir. stanbul’dan baknca, Halep’ten am’a kadar her yer görünür.
Halep ve am, vücudumuzun bir parçasdr. Türkiye aacnn ana dallardr. Ülkemize gelenler de çounlukla ite bu corafyadandr.
Halep, elimizin ucunda, gözümüzün önündedir. Kilis ile Halep arasndaki mesafe 67 kilometre. Buna karlk, adlar çounlukla birlikte anlan: Gümühane ile Bayburt arasndaki mesafe 79, Erzincan ile Erzurum arasndaki mesafe 189 kilometredir.
Gaziantep ile Halep arasnda pek bir fark yoktur. Basitletirip söylersek: Halep ile Antep, ayn evin evlatlardr. Halep, Antep’in çarsdr.
Halep olmadan Anadolu tarihi yazlamyor, eksik kalyor.
Antep-Halep hatt, Osmanl devrinde Türkmenlerin mecburi iskâna tâbi tutulduu bölgedir. Yani buralar her manada bizim evveliyatmzdr.
1915’te ehit düen bir Osmanl askeri, Halep’i Türk topra bilerek gözlerini kapad. Bugün Diyarbakr, Hakkâri, Van ve rnak’ vatan topra bilmemiz gibi.
Birinci Cihan Harbi’nde önce Badat-Kudüs savunma hatt ykld. Sonra am, Halep, Musul, Kerkük hatlarn krdlar. Artk Anadolu’dayz.
Anadolu corafyasnn doal snr, Musul-Halep hattdr. Evveliyat olmakla beraber, bölgemizde yaanan asl zulüm, 1918’de balamtr.
Çanakkale’de nice Halepli ve aml ehit var. Edirnekap ehitlii’ndeki bir kitabede yer alan ehitler: Halepli Yusuf olu Kasm, Manisal Osman olu Hüseyin, Halepli Ahmet olu Ali ve Erzurumlu Salih olu Muharrem. Hepsi alt alta yazlmlar.
Biz de Halep için kan ve can verdik. hsan Ilgar’n Tarih Boyunca Türk ehitlikleri kitabndan bir alnt yapalm: “Halep ve civarnda Birinci Dünya Harbi’nde yaplan savalarda 36. Tümen’in meydana getirdii binlerce eri barnda tayan ehitlikten bugün bir yüzbann mezar tandan baka hiçbir ey kalmamtr. Yine, Fransz Manda yönetimi srasnda, 20. Kolordu’nun Halep ile Katma arasnda kurduu ehitlik tamamen yok edilmitir.” (Sayfa 67, Ekim 1968.)
Gazi Mustafa Kemal Paa’nn Hatay’ geri almak için nasl bir çaba içinde olduunu biliyoruz. artlar müsait hale gelince, 1939 ylnda, Hatay anavatana kavumutur. O bölge de Halep vilâyetimize dâhildir.
Hep Osmanl devrini konuuyor, o yllardan örnekler veriyoruz. Daha eskiye gidelim: Halep ve am’da Selçuklu Meliklikleri kurulmutur. Halep, Hama, Mercidabk, Harran, Suruç, Birecik ve Urfa ehirleri Halep Selçuklu Meliklii snrlarnda kalyordu. Daha ayrntl bilgi için: Suriye ve Filistin Selçuklular Tarihi, Prof. Dr. Ali Sevim, Türk Tarih Kurumu.
Prof. Dr. Tufan Gündüz hocamzn, Anadolu’da Türkmen Airetleri kitabn okurken, ilk dikkatimi çeken u olmutu: Anadolu’nun tarihini yazarken, Halep’i darda tutamayz. Halep Türkmenleri, meselenin her yerindeler. Osmanl kaytlarndaki adyla, Yörükân- Halep. Komular ise Yörükân- Mara (Yeditepe Yaynevi, 240 Sayfa.)
Orhan Sakin’in Osmanl ariv kaytlarna göre hazrlad, Anadolu’da Türkmenler ve Yörükler isimli kitabnda yer alan birinci cümle: “Osmanl döneminde idarî ve malî bir organizasyona bal olan göçebe gruplarn en önemlilerinden birini Halep Türkmenleri tekil etmekteydi.” (Ekim Yaynlar, Sayfa 52.)
Verdiimiz örnekler, Halep’in umurumuzda olmas gerektiini gösteriyor. Çünkü buras, tarihimizin ve corafyamzn ana parçalarndandr. Tpk Sakarya, Sivas ve Erzurum gibi…
Hal böyle iken, soru da öyle oluyor: Bu yaknla ramen, Halep’i ülkemiz ve milletimizden uzaklatran nedir? Bu sorunun iki cevab var: Birinci Dünya Sava’ndan sonra oralarda yaananlar ve Lozan’dan sonra buralarda olanlar. Halep, birkaç yl içinde, Pasifik’te bir ada haline geldi, getirildi.
Her eye ramen, Halep’e kaytsz kalamyoruz. stesek de dnda kalamyoruz. Çünkü buras, gönül corafyamzn kymetli parçasdr. Evin içinden snr geçirmi, bir aileyi ikiye bölmüler. Tam olarak, böyle bir durum.
“Bizim oralarda ne iimiz var” diye itiraz edenlere, yekten cevabmz udur: “Biz zaten hep oralardaydk.” Bir de, bu soruyu soranlarn önemli bir ksm “bizim burada (Anadolu’da) ne iimiz var” diyemeyenlerdir.
Nihayetinde, insan kaderinden kaçamaz, kurtulamaz. Kim ne derse desin, farkndayz. Halep, kaderimiz; tarihimiz, kültürümüz ve corafyamzdr. Ülkemizdeki Suriyeliler, ekseriyetle Halep vilâyetinden geldi, geliyor.
Halep kirli bir ittifakn eline geçince, bu ehrimizi ikinci kez savunamadmz düünüp üzüldük. Dünyann gözleri önünde, bir ehri kuattlar, halkn katlettiler. Halep’e atlan her bomba, bizim hanemizde patlad. Çünkü Halep’le birlikte kuatlan, Türkiye’dir, Anadolu’dur.
Kymetli Selçuk Sümer Özel Aabeyin objektifinden çkan fotoraflardan en aklmda kalan: Kirli ve krk bir otobüs camnn ardndan, duygu dolu gözlerle, gülümseyen kz çocuu. Halep’ten ayrlyor, evini brakyor. Yannda sadece bir ku kafesi var. Onun içerisinde de üç kanarya.
O günler geride kald. Elhamdülillah. Halep kalesine; Türk bayrann yan sra, Filistin bayra da asld. Yllar sonra Halep’e dönen bir genç, canl yaynda, unu söylüyordu: “Halep’e dönüyoruz. Nasipse, önce am’a, ardndan Kudüs’e de gideceiz.”
Velhasl: Unutturmaya çalmlard, olmad. Baaramadlar, yeniden hatrladk. Zaten hiç unutmamtk.
Yazar: Ayhan Demir |
04-12-24 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
