Daron Acemolu nihâyet Nobel ödülünü ald. Uluslarn Düüü kitabn dikkatli bir ekilde okudum. Tezlerine itirak ettiimi söyleyemem. Kurumsallk ile ekonomik verimlilik arasnda kurmu olduu ilikileri fazlaca abartlm bulduumu söyleyebilirim. Ekonomik verimlilik için kurumsallk elbette mühimdir. Ama tek ve yeterli art deildir. Her neyse... Gelin görün ki kurumsallk; siyâsette, ekonomide olduundan daha fazla rol oynuyor. Son Suriye hâdiseleri tam da buna iaret ediyor. Birleik Krallk tam da bunu ortaya koymakta. BK’da ekonominin zaaf içinde olduunu gösteren çok sayda haber mevcût. Dier taraftan ngiliz kurumlarnn ve elitlerinin de, eskiye kyasla hayli zayflam olduunu söyleyebiliriz. Ama bunun kesin bir çökü olmadn artk daha berrak görüyoruz. Britanya doktrini imdilik sviçre saati gibi iliyor. Asrlarca dünyây sömüren ngiliz sömürgeciliinin tekmil birikim ve kapasitesi ayakta. Artk küresel siyâsetlere ngiliz aklnn istikâmet verdiine her zaman olduundan daha fazla kâniyim. Angloamerikan sert çekirdein i bölümünde tasarm ngiltere, yüklenici firma ise ABD’den bakas deil.
Bu doktrinde, BK (Birleik Krallk) uzunca bir zamân evvel Çin ile köprüleri att. Büyük Britanya Doktrini ilk adm BREXIT ile att ve sonrasnda, AB –Almanya olarak da okuyabilirsiniz– ile Avrasya arasnda kurulmu olan ilikileri sabote etti. (Kuzey Akm hattnn sabote edilmesi bunun niânesidir). Ukrayna-Rusya sava tam da bu sebeple çkarld. Bunun en az üç açlm olduu anlalyor. lk olarak, Avrupa’nn yakn bir gelecekte enerji ihtiyâcnn Rusya’ya deil de, Ortadou ve bilhassa Dou Akdeniz’deki kaynaklara mecbûr edilmesi hedefleniyor. kinci olarak ise Çin’in enerji kaynaklarndan balcasn oluturan ran’n devreden çkartlmas ana gâyelerden birisiydi. Nihâyet, Çin’in devreden çkarlmasyla, onun yerini almas istenen Hindistan ile Ortadou bann, srâil üzerinden inâ edilmesiydi.
Ortadou’nun istikrarszlatrlmas zâten balam bir projeydi. Evvela srâil’i öyle veya böyle tehdit eden her nev’i yakn tehlike bertaraf edilmeliydi. BAAS rejimleri, Irak ve Libyâ bata olmak üzere birer birer devrildi. Sünnîliin arlkta olduu corafyalarda, tekmil kusurlar ve eksiklikleriyle de olsa, demokratik oluumlar srtlanacak Müslüman Kardeler Hareketi devreye sokuldu ve aça çkarld. Daha sonra aça çkan bu enerjiyi bastrdlar. Msr ve son olarak Tunus bunun en dramatik örneiydi. Türkiye burada en büyük hatâlarndan birisini yapt. Muhtemelen Angloamerikan telkinlerle, Arap Bahar’nn kendisi için büyük bir frsat olduuna inandrld ve bolua düürüldü. Sûriye de bu en dramatik kertesine ulat. 2012’de Esed’in devrilecei gün gibi ortadayd. Ama burada ran ve Rusya’nn devreye girmesine müsaade edildi. Sûriye kilitlendi ve Sisi darbesiyle Msr’dan aya kesilmi olan Türkiye burada da bolua düürülmü oldu. ran için baka plânlar devreye sokuldu. Târihsel frsatçl tahrik edilerek ran, gövdesiyle Ortadou’ya çekildi. Irak, Sûriye, Libnan ve Yemen’deki ran nüfûzuna bilerek yer açld. Dahas ran, aama aama Filistin meselesine hâmî yapld.
Derin Angloamerikan siyâset bu kilitlenmilikler içinde enerji koridorlarnn alt yapsn oluturmak için hazrlklarn arttrd. Elinde iki yeni kart vard. Bu iki kart münavebeli kulland. Evvela PKK ile ISIS’i çattrdlar. Dankl bir kavgayd bu aslnda. ISIS sözüm ona yenildi ve elindeki geni corafyalar PKK’ya brakarak, Sûriye’nin derinliklerindeki çöllere ve daha mühimi dlib’e çekildi. Onu korumak ve kollamak ii ise, mecbûriyetten, demografik bir kasrga yemi olan Türkiye’nin üzerine kald.
Angloamerikan akl için “Özgür” veyâ “özerk” Kürdistan biçilmi bir kaftand. Bu da Apo’yu Türkiye’ye teslim etmekle balayan bir sürece eklemlendirildi. PKK Hareketini Türkiye’nin hâricine çkardlar. Kenara itilen, Irak/Kandil merkezli PKK ise kireçlenmeye brakld. Sûriye’de ise bambaka bir formatta PYD inâ edildi. (PKK ile PYD arasndaki fark vurgulamay âdet hâline getirmi olan CENTCOM aslnda o kadar da kelime oyunu yapmyor).. leri burada biraz sarpa sard. Türkiye devreye girdi ve Barzânî ile yakn ilikiler kurdu. Bu arada Kandil, büyük bir hatâ yapt ve ran’a yaknlat. ran’a, dolaysyla iî hareketine yaknlaan Kandil ile Sünnî ve ran’dan rahatsz olan Erbil arasndaki kan uyumazl devâm etti. Erbil, Ankara’ya yakn durmay tercih etti. Talabânî’nin arabuluculuu da netice alamad.
Rus uçann düürülmesi, zâten bolua düürülmü olan Türkiye’nin iyice yalnzlatrlmasn hedefliyordu. 2015 ile 2016’y birbirine balayan hâdiselerdir bunlar. Bu arada Türkiye’de bir darbe tezgâhland. Türkiye dili çkt ve bunu püskürttü. Darbeyi yüzlerine gözlerine bulatrdlar. Anglosakson dünyâ tarafndan dlanan Türkiye, yalnzln amak için radikal bir adm daha att. Rusya ve ran ile arasn düzeltti. Çok zor, terletici günlerdi o günler. Astana süreçleri en azndan Sûriye’deki tansiyonu düürdü. Ne var ki, hem Rusya hem de ran’n üstenci tavrlar bunun kalc bir ibirliine dönümesine mânî oldu.
Rusya-Ukrayna sava tam da bu zemin üzerine kuruldu. Rusya alabildiine yoruldu. Evet, neticede Rusya, Hindistan ve Çin ile kurmu olduu yakn ilikileri kullanarak bunu beklenenden daha güçlü karlad. Ama âdeta bir cendereye girmekten kurtulamad. Poker oyununda karsnda sinirleri alnm gibi hareket eden ve biteviye el yükselten bir Angloamerikan blok buldu. Onlar el yükseltiyor; Rusya ise blöf yapyordu. Her blöften sonra Angloamerikan taraf “gördüm” deyip yeniden el yükseltiyordu.
Devâm edeceim..
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
