Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 511 |
Muhafazakar/Sac edebiyatn, siyasi maksatlarla üretilen -ve etkisi bugünlerde eskisinden çok çok daha baskn olan- Türk-slam sentezciliine entelektüel bir zemin oluturmasnn neden ve sonuçlar üzerinde duracam. Ancak bundan önce Naci Çelik Berksoy’un 1971’de yaymlanan Romanda Hesaplama adl kitabndan (‘ve Dier Yazlar’ alt balyla yeni basm: Ketebe, stanbul 2024) konumuzla ilgili birkaç notu iletmek istiyorum.
Mesleki unvan zengindir Naci Çelik’in: Gazeteci, dergi yazar, film ve dizi yönetmeni… Kemal Tahir’in muhibbi olduunu, Türkiye Defteri’nin kurucular arasnda yer aldn söylememiz de sanrm ideolojik kimliini belirtmede yeterli olacaktr.
Bizim sekülerleme genel bal altnda topladmz hususu, Naci Çelik -kendi zamannn düünme ve ifade etme tarzna tabi olarak- Sa ve Sol ayrm ya da kartl, Dou-Bat ilikisi ya da çatmas ve yerlilik üzerinden okumutur.
Erken bir ‘aslan sosyal-demokrat’ olarak Naci Çelik, kaleminin keskinlii, kitabn ortasndan konuma cesaretinin yükseklii nedeniyle, kimi görülerinde slogana fazla yaslanm olsa da konumuz balamnda ilginç tespitlerde bulunmutur. Bu yazmda onlardan birkaçn naklettikten sonra edebiyat ve sekülerleme konusunu kendi bak açmla ele almay sürdüreceim.
Naci Çelik diyor ki:
“Batcln bizim hayatmza yaramad gözden kaçyordu. Bakalaan, devrim adyla ulusal kültürü baltalayan her hareket ard sra bir yn çkmaz getiriyordu. Romanclarmz çkmazlar görüyorlar, eletiriyorlar, çkmazlarn kökenine inmiyorlard. En bata, ilke olarak kabullenilmiti bir defa Batclk. Dar görülülük, çkmazlarn topland odak noktasna açamyordu açsn. Üstelik Batcla kar çktklarnda romanclk dünyalar yklacakt, yisi mi Batcla dört elle sarlyorlard. Dou’yla Bat arasnda gezinmeler, bunalmalar genellikle Batcln bir gün yerleecei sansn tayordu. Zaten bizce mesele Dou-Bat kartlnda deil, Osmanl-Bat yanlgsndadr.” (s. 21-22)
“… Halide Edip Advar ‘çada Bat uygarl düzeyine’ erimesi istenen ‘modern Türkiye’de’ Batl kadn örnei olarak da ün kazanr. Kurtulu Sava’na katl, özgürlük uruna didinir görünmesi bu romancy Cumhuriyet döneminde ilk adlar arasna sokar. Türkiye’nin ‘küçük Amerika’ olmas için Amerikan mandaclna tapan Halide Edip(in), romanlarnda (…) ‘cbl kz’n yaralarn, berelerini zengin ve iyi yürekli Amerikal merhemler. (…) (s.38)
“(Halide Edip) Amerikan hayranln, erkee ba emeyen kadn tipini bütün romanlarna -yolunu yordamn bulup- sokuturur. Zaten bütün Cumhuriyetçiler gibi kadn-erkek eitliinden kavrad da ekonomik özgürlük deil; dik bal, mark, kolejli, balkçlk yapmay sosyetik ‘oför Nebahat’ olup marifet sayan (…) türetilmi burjuva kzlarnn davranlardr.” (s.38)
“Kiisel gerçeiyle toplumsal gerçei her frsatta birbirine kartran Yakup Kadri de tutarszlkta Halide Edip’i aratmaz. (s.39)
“…Yakup Kadri romanlarnda en büyük ahlakszl evlilik d cinsel ilikide bulunmada, toplum d cinsel eilimlerde aramtr. Seniha’nn ve Leyla’nn irenç kültür yozlamas kokotluklarnn sözde dramnda yiter. Yani kuaklar arasndaki gelenek ve görenek kopukluu anlatlmak istenirken kendi iradeleriyle o…u olan kzlara gözya dökülür.
Peyami Safa, Yakup Kadri’nin görülerine Müslümanl da katarak daha geni okur kitlesini ardnda sürükler. Genç kzlarn giyinip bezenmeleri, makyaj yapmalar, erkeklerle dans etmeleri bir bölüünün geneleve dümesiyle sonuçlanr; bir bölüü de uçurumun eiinden slam dalna tutunup, sk skya sarlp, görmü geçirmi büyüklerinin ve inanm sevgililerinin bilek güçleri sayesinde kurtulur.” (s.54)
“Ali Nizami Bey’in Alafrangal ve eyhlii (1952) Osmanl’nn yklndaki sorumsuz mirasyedi kuann en güzel örneidir. Dou ile Bat arasndaki gidi gelileri halk katna indirmez Abdülhak inasi Hisar. Dou-Bat bunaltsn aydnlar özentisi olarak niteler. Gerek Sözde Kzlar gerekse Fatih-Harbiye (1931) Peyami Safa’da bu bunalty köprünün öbür yakasndaki insanlara mal etme çabasn dourmutur. Bizce öbür yakadaki insanlar Bat’ya zaten pek yüz vermemilerdi o sralar. Ali Nizami Bey geldii kat, türlü çlgnlklarla (Serkil Doryan müdavimlii, resim, çiçek, ku merak, balk avcl, vb.) Bat’ya açar. Paralar suyunu çekince de gelsin eyhlik... Bu roman Dou-Bat bunaltsnn aydnlar katnda dengesizlikten baka bir ey olmadn vermesiyle deerlidir.” (s.55)
“Bir bölük romancmzn en büyük özellii de Anadolu insan gerçeini Bat ölçülerine göre bulandrmaktr.” (s.136)
Yazar: Ömer Lekesiz |
04-02-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
