Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 636 |
nsann en ilginç vasflarndan biri arma veya hayret etme özelliidir. Aslnda sadece beklenmedik bir durum karsnda arma anlamyla hayret, insana mahsus bir özellik deildir. Hayvanlar da beklenmedik durumlar karsnda aknla düerler, ne yapacaklarn bilemezler ve içinde bulunduklar hali yönetmekte zorlanrlar.
Hayreti insana mahsus klan ey, akln gerei olan yahut insani idrakin uzants olan bir arma hali olmasdr. Nitekim klasik dönem filozoflar, hayret anlamna gelen taaccübün insan akln vastasz özelliklerinden biri olduunu ve düünme gücünün, zorunlu olarak hayret etmeyi gerektirdiini söylemitir. Bu anlamyla hayret, düünme gücümüzün yani aklmzn alt düzenlilii bozan, sebep-sonuç ilikisini takdir etmekte zorlandmz durumlarda yaanr.
Hayret halleri genellikle muhtemel alternatiflerden herhangi birini takdir veya tercih etme bilgisini yavalatr, dondurur veya ilevsizletirir. Farkl dereceleri olmakla birlikte bu durumlar, gündelik tecrübelerimizden manevi idraklere uzanan geni bir yelpazeye yaylr. Geni yelpazede temel anlam korunmakla birlikte hayretin ilgili olduu durumlar yani konular deiir. Konularn karakteri, hayretin de karakterini etkiler. Bu balamda hayret yelpazesi yüzeysellikten derinlie yahut bilgisizlikten kesin bilgiye doru ilerler. Bu sebeple hayretlerimiz, sadece armalarmz deil ayn ölçüde armamza konu olan ey ve duruma dair bilgi veya marifet derecelerimizi de ifade eder.
Sahip olduumuz bilgi seviyesi, oldukça karmak bir durumdur. Her ne kadar bir eylere dair bilgi durumumuz, ilk bakta onlara dair idrakimizin olup olmamas anlamna gelse de sadece bu kadarn ifade etmez. Çünkü bilgimiz ve cehaletimiz, yönelilerimize, taleplerimize ve imkânlarmza göre oluur. Nesne, olay ve olgulara dair idrak seviyemizi yanstt ölçüde hayretlerimiz de pek çok eyin göstergedir. Ahlâkî tercihlerimize, eitim durumumuza, ilikilerimize, hedeflerimize ve baka pek çok eye delalet ederler. Fakat hayretin delalet ettii bütün muhtelif durumlar birletiren bir ey vardr: Hayret, bizim için sra d olan ifa ederken neyi sradanlatrdmz da ima eder? Hayretlerimizi olumlu ve olumsuz yahut iyi ve kötü yapan da ite onlarn ifa ve ima ettii sradanlk ve sradlktr.
Keke imkân olsa da son iki yüz elli yldr bizim için nelerin sradan nelerin srad olduunu ve bunlarn içinde yaadmz u yllara gelinceye dek nasl deitiini bir bir sayp dökebilsek. Sadece bu gözle toplumsal tarih yazlabilir. Fakat buna ne benim bilgim yeter ne de bu gazetenin sayfalar. Ben meseleyi uraya balamak istiyorum: Bir toplumda insanlar iini düzgün yapan memura, dürüst esnafa, elinin emeiyle geçinmeye çalan bir gence, iini iyi yapan bir tamirciye, halka hizmet etme derdinde olan bir siyasetçiye, kendisini kandrmayacana kanaat getirdii bir servis elemanna, vazifesine dört elle sarlan bir imama aryorsa o toplumda ahlâkî kriz var demektir, kötülük sradanlam, iyilik dikkat çeker hale gelmitir. Oysa iyilik ancak ortalama iyilik alkanlklarnn çok ötesinde olursa hayret konusu olabilir. Aksi halde iyilik zaten genel durumu ifade ettiinden dikkat çekmez, ona aykr kötülükler dikkat çeker. Bu noktada takdir etme ile armay kartrmamamz gerekir. Her türlü meslek erbab, o meslein erdemiyle donand için takdire ayandr. Fakat meslein gereini yerine getirmek, hayretin konusu olmaz. Hz. Musa (as) bir duasnda “Rabbim içimizden sefihlerin yaptklar yüzünden bizi helak m edeceksin?!” (Araf /206) demiti. Dua edelim de bizi hayrete düüren eyler sadece içimizden sefihlerin yapt fiiller olsun.
Yazar: Ömer Türker |
17-03-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
