nsanlk düman Siyonist srail’e güvenerek Suriye rejimine kar harekete geçen Suveyda’nn ayrlkç Dürzileri pirince giderken evdeki bulgurdan oldular. Komular bedevi airetlere kar kendilerinde soykrm yapma hevesini tahrik eden Siyonist ifalcilerin onlar Suriye sosyolojisi içinde nereye kadar koruyup himaye edebileceklerini ksa bir süre içinde anladlar. Kuzeydou Suriye’ye doru bir koridorla azck nüfuslaryla srail himayesinde yeni bir Baas rejimi kurabileceklerini düündüler herhalde. Neticede Esed’in Baas rejimi de küçük bir aznlkla nasl olsa 60 yl boyunca bütün bir Suriye halkn sindirerek yönetebilmiti. Ayn hesab srail de ayartt yoldan çkm Dürziler üzerinden yapt. O da hazr kullanlacak bir aparat olarak Dürzileri himaye etme bahanesiyle mehur sapk teolojik anlaynda içkin Davut Koridoru masaln hayata geçirebileceini düündü. O da imdilik igal etmi olduu topraklardaki dehlizlerden de olma durumuyla kar karya kald. Devletin meru silahl güçlerine kar srail’in hava gücüyle bir üstünlük salama avantajna güvendiler. srail am’n kalbini bombalad ve hükümet güçlerini Suveyda’dan çekilmeye zorlad. Ama devreye hiç hesap edemedikleri bir güç girdi: Suriye’nin demografik yapsnda çok önemli bir yeri olan airetler.
Bu airetlerdeki bedevi ruh, o asabiye ruhu, o Arap onuru denilen ve srail karsnda yllardr uykuya yatm olduu görülen hamiyeti kendi elleriyle uyandrm ve karlarna dikmi oldular. Harekete geçen airetlerin Suveyda’ya yürüyüü muhtemelen Suriye’yi yüzyldr izlemekte olan herkes için bir sürpriz oluturmutur.
Esed rejimi altnda aslnda bu yaplar uzun süre rahatszlklarn ifade etseler de bu etkide kendilerini göstermediler. Bugün sebeplerini biraz irdelediimizde de aslnda 14 sene önce devrimin fitilini yine Arap airetlerinin bu onur hassasiyetlerinin atelemi olduunu hatrlamamz gerekiyor. Dera’da çocuklarna yaplan ikence ve namusa yaplan hakaretlere dayanamayan airetler ksa süre içinde Esed rejimine kar kitlesel protesto eylemlerine ardndan isyanlara giriti. Sonradan bu protestolara katlan devrimcilerin önemli bir ksm da aslnda bu airet balaryla da motive oluyordu. Ancak devrimin ilk yllarndan itibaren öne sürülen DAE ve dier kirli aktörler, ran, Hizbullah ve bunlara kar dier slami gruplarn kendi hakllklarn ortaya koyma konusunda sergiledikleri acziyet bu airetlerle aralarna ciddi ihtiyat paylar brakt. O yüzden bugün airetler arasnda gördüümüz bu gayretkelik ayn etkinlikte ve organizelikte o dönem gerçekleemedii için Esed’e kar devrim daha erken gerçekleememi oldu.
Oysa imdi bu airetlerin baarlm bir devrime sahip çkma konusunda da çok daha kolay organize olabildii görülüyor.
Süveyda’ya Siyonist destekli Dürzilere kar yürüyen airetlerin komutannn ifadeleri durumu çok iyi yanstyor: “Artk devletimiz var. Ahmed ara’nn iaretiyle gösterdii yere ilerleriz. Suriye herkesindir. Hristiyan, Dürzi herkesin. Ama ibirlikçilerin deil.”
Bu sözler imdi airetlerin hangi motivasyonla hareket ettiklerine dair çok güçlü bir mesaj iletiyor. Açkças daha önce de dedik, Arap airetlerinin birilerine sürpriz görünen bu güçlü varl bugünkü ara hükümetinin dayand güçlü sosyolojik, demografik ve siyasi dayanan boyutlarn gösteriyor. ara hükümeti artk HT’den ibaret bir yap deil, bugün bütün Suriye’yi kucaklam ve bütün Suriye halk tarafndan kucaklanm bir hükümet. Bu hükümet kendi devletini bulduu andan itibaren artk Esed rejimi kadar dayanaksz, köksüz ve güçsüz olmayacak. Üstelik airet yaplarnn sahip olduu güçlü asabiye, tam da bn Haldun’un üzerinde durduu çok güçlü bir devleti ina edecek enerjiye, niyete ve kararlla sahip olacak gibi.
Aslnda nisan sonunda Suriye’ye yaptmz son ziyaretimizde airet üyeleriyle yaptmz bir toplantdan bahsetmitim bu köede. Bu airetlerin organizasyonu büyük ölçüde Osmanl devlet ve toplum düzeninin ürettii bir yapdr. Görütüümüz airet üyeleri henüz taze olan devrim sürecine daha güçlü bir ekilde entegre olmann aray içinde olduklarn ifade ediyorlard. Esed zamannda, o zalim rejimin zulmü altnda hayatlarn sürdürmü olmak dolaysyla knanmamalar gerektiini, o gün bile rejime asla raz olmadklarn, tam da aradklar rejimi bulmu olduklar için aslnda rejimin biraz da kendilerinin buyur ederek katlmalar sayesinde bu kadar hzl gerçeklemi olduunu anlatyorlard.
Deyrzor, Hama ve Humus’tan Ukeyda, emmar, Nueyma, Advan, Ubaid airetlerinden temsilcilerin bulunduu toplantda airet üyeleri yeni rejimi çok güçlü bir biçimde benimsemi olduklarn göstermeye can atyorlard. Bu airetlerle ilgili baka bir boyutu daha iaret edelim de bundan sonra Ortadou corafyasnn Suriye’deki deiim üzerinden nasl bir etkileim içinde olaca üzerinde biraz daha düünelim. Bu airetlerin hiçbiri sadece Suriye’de deiller. Her birinin Irak, Ürdün, Lübnan ve Suudi Arabistan içlerinde uzantlar var. Dolaysyla bundan sonra bu sosyolojik yapda nabz nereden atacaksa dier taraflar etkileme ihtimali de olacaktr. Belki herkesin bundan sonra hesabn deitirmesini gerektirecek bir durumdur bu.
Bu durum imdilik Suriye’deki ara yönetiminin ksa süre içinde nasl güçlü, sosyolojik, demografik bir taban bulmu olduunu gösteriyor. Suriye’nin kuzeydousunda PYD’nin de hesaplarn gözden geçirmesini gerektirecek bir yapdr ayn zamanda. Ksa süre içinde SDG Suriye’nin tek vatan, tek hükümet ve tek ordu ölçüsüne gelmezse imdiye kadar karlarnda durmam olan bu gücün artk harekete geçmi olduunu ve kendilerine dünyay dar edeceklerini bilmeleri gerek.
