Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 361 |
Ortadou’da yaananlar yava yava Türkiye-srâil askerî hesaplamas ihtimâlini trmandran bir boyut kazanmaya balad. Taraflardan gelen açklamalar, böyle bir senaryonun her zaman olduundan daha muhtemel hâle geldiine iâret ediyor. Dorusu ben bu ihtimâlin bata ABD olmak üzere, bu corafyaya müdâhil güçler tarafndan aslâ arzu edilemeyeceini düünürdüm. Öyle ya; farkl balarla da olsa Bat’ya bal bu iki devletin savamas en bata Bat için hiçbir art altnda kabûl edilebilir bir senaryo olmadn düünmek için çok sayda sebep olmaldr. Lâkin yaananlar bunun tersini akla getiriyor.
Hiçbir sava, savaan taraflardan ibâret deildir. Tpk Matruka bebeklerin diziliminde olduu gibi her sava, kendisini kuatan baka savalarn çemberi içinde yaanyor. Bilhassa modern savalarda bu daha da belirgin. O hâlde muhtemel bir Türkiye-srâil çatmasn kendisini kuatan daha büyük ve kapsaml savalara yedirerek anlamak ve deerlendirmek lâzm gelir.
O zamân sorulmas gereken soru u: Bir Türkiye-srâil askerî çatmas ihtimâlini hangi savalar kuatyor? Böyle bir çatmann –hemen Allah esirgesin diyeceim– boyutlarn da bu soruya verilecek cevaplar belirleyecektir.
Her ey Sûriye Devrimi ile balad. Esed, dlib’den yola çkan HT güçleri tarafndan devrildi. Bunu, 7 Ekim hâdisesi ve arkasndan yaanan Gazze soykrm ve Lübnan’n ksmen de olsa srâil tarafndan igâli ile berâber deerlendirmek gerekir. Esed kanl bir diktatördü. Buna hiç üphe yok. Ama tpk Saddam gibi srâil’i rahatsz ediyordu. Saddam’dan kurtulmulard. Sra Esed’e gelmiti. Esed, yanna ran ve Rusya’y alarak direndi. Ama gücü buraya kadar yetti. Bilhassa Rusya’nn geri durmasyla srâil’in açk hedefi hâline geldi. ran’n Sûriye’deki varl ise Esed’i daha açk bir hedef hâline getiriyordu. Esed’in tasfiyesini elbette Türkiye’de kendi sâikleri üzerinden istiyordu. Devreye bata ngiltere olmak üzere Bat girdi. Evet, Rusya hafif tertip çekildi ve ran püskürtüldü. Artk srâil’in rahatlamas; arkasna Suudî Arabistan, BAE’yi alan kendisi ile barmak isteyen HT rejimi ile yumuak ilikiler kurmas; Abraham Anlamalarn daha çok devlete daha rahat kabûl ettirmesi hatta bunun üzerinden Türkiye ile de normallemesi beklenirdi. Ama öyle olmad. Daha ilk günden itibâren HT’yi dümân olarak gördü. HT am’a girdikten sonra yüzlerce sorti yaparak Sûriye’nin elinde kalan tekmil askerî varl yok eden hava saldrlar düzenledi. Dürzîleri yanna alarak Sûriye’nin güneyini igâl etti ve am’a 20 km kadar yaknlat. Anlalyor ki, Tel Aviv Sûriye Devriminden istikrarl bir Sûriye çkmasn asla istemiyor. Tam aksine, Esed’in tasfiyesinin salad istikrarsz vasat daha da derinletirerek nüfuz alann, su ve enerji havzalarn tâkip ederek büyütmek istiyor. HT üzerindeki Türkiye arln ise mâni görüyor. Buna kar, Dürzîlerden sonra ikinci kart olarak SDG’yi yedeinde diri tutmak istiyor.
Matruka bebeklerin hiç deilse ilk katn burada çözebiliriz. Ben manzaray, Trump’n gelmesinden sonra ABD ile ngiltere arasnda büyüyen çatmaya eklemli olarak deerlendiriyorum. Açalm… ABD; Türkiye, srâil ve Körfez Araplar ekseninde bir normalleme istiyor. Bunun anahtar ise basit olarak çrndan çkan srâil’in hizâya getirilmesi, Türkiye’ye ise Gazze’nin Filistinle-sizletirilip Riveara’lamasn; bununla kalmayp SDG’nin varln kabûl ettirilmesinde yatyor. te Trump ABD’sinin skt nokta bu ve bize, Barrack’n yapt danslarn koreografisinin ipuçlarn veriyor. Ne srâil ne de Türkiye hâl-i hazrda bu senaryoyu kabûl ediyor. Trump srâil’i durdurmakta âciz. Eer srâil’i katksz desteklerse, bu, onu Türkiye’yi kontrol edemeyecei bir çizgiye sürükleyecektir. Eer tersi olursa karsnda Epstein dosyalarn bulacaktr. Dier taraftan Netanyahu’nun bir Türkiye-srâil çatmasn trmandrmakta kararl olduunu görüyoruz. Bat’nn yannda yer alp Türkiye’yi dize getireceini düünüyor. Bu hesâbn son derecede kör bir hesap olduunu peinen söylemeliyim. ABD tkand noktada, bilhassa Vance gibi, derinlerde antisemitik düüncelere sâhip olan MAGA’clarn yeni bir senaryoyu devreye soktuklarn; snrl bir savaa yol vermeyi düünmeye baladn tahmin ediyorum. Hiç üphesiz srâil böyle bir çatmadan çok ar bir darbe yiyecektir. Hâsl, ki olursa olaca da budur; srâil’e esasl bir Türk tokad attrmak ve bu ekilde onu yola getirmek istiyorlar. Eer bu senaryo ilerse Türkiye’nin Kuzey Irak’tan sonra Sûriye’de Frat’n dousundaki Kürtler üzerinde bir patronaj kurmaya dönük olarak özgüveni yükselecektir. Bu sûretle SDG’yi de Türkiye’ye kabûl ettirmenin imkânlar yaratlm olacaktr. Yâni bir tala iki ku vurulmak istenmektedir. Neticede ran daha kolay bir lokma hâline gelecektir. Buradan sonra Türkiye-ran sava gündeme getirilebilecektir. Ama bu senaryoda ABD açsndan daha mühim olan, görece istikrarl bir Ortadou salandktan sonra tekmil gücünü Pasifik’e ve Çin’e kar teksif etmenin önünde herhangi bir mâni de kalmam olmasdr…
Gelin görün ki Türkiye ile srâil arasnda çkacak bir savan, kontrol edilebilir, snrl bir sava olacann garantisi nedir? te burada da Trump Amerikas’na di bileyen ve bandan beri sürecin içinde olan ngiltere’nin hesaplarnn devreye girebileceini düünüyorum. ngilizler böyle bir çatmann çok daha kaotik, nereye sçrayacann ve evrilebileceinin kestirilmesinin mümkün olmad yaygn bir Ortadou savann fitilini ateleyeceini hesap ediyor. Bana kalrsa yatrmlarn da buraya yapyor. Bu kaos ABD’nin Ortadou siyâsetlerinin iflâs manâsna gelecek; ABD’yi daha fazla Ortadou’ya gömecektir. Neticede Ukrayna’da kendisini yüzüstü brakan, kanls Rusya ile anlaan ABD’den rövan bu sûretle almak istediklerini düünüyorum.
Bata dediim gibi; Ortadou’daki câri ve muhtemel savalar daha büyük parantezler içinde deerlendirmek gerekiyor.
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
01-09-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
