Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : SANAT / DÜNYA BÝR OYUN- Sinema | Okunma Says: 389 |
Sinema tarihinin en efsane yapmlarndan Star Wars serisinin yapmc ve yönetmeni George Lucas’ bilirsiniz… Kiisel serveti 10 milyar dolarm.
Jurassic Park, E.T., Er Ryan' Kurtarmak filmlerinin yönetmeni ve DreamWorks’ün kurucusu Steven Spielberg’in serveti ise 8 milyar dolarm.
Terminatör ve Avatar serilerinin dâhi yönetmeni James Cameron’un serveti 800 milyon; Yüzüklerin Efendisi üçlemesini çeken Peter Jackson’n serveti ise 500 milyon dolarm.
Düünün:
Tek bana film yapmcs George Lucas’n serveti, Türkiye’nin en zengin adam Murat Ülker’inkinden daha fazla.
Hollywood’da sadece yönetmen ve yapmclar büyük paralar kazanmyorlar; ortada dönen büyük pastadan oyuncular, senaristler, besteciler, görüntü yönetmenleri, hatta filmin afiini çizen tasarmc bile payna düeni alyor.
Çünkü sistem, üretime ve üretene sayg duymak üzerine ina edilmi.
Marlon Brando örneini hatrlayn. Brando 2004 ylnda öldü.
Barolünü oynad “The Godfather” Paramount’a ait.
Ancak film dijital platformlarda, televizyonda, özel gösterimlerde yaynlandkça Brando’nun mirasçlar para kazanmaya devam ediyor.
Çünkü ABD’de oyuncunun yüzü, sesi, imaj kiilik hakk kapsamnda.
Filmi yaynlayan, Brando’nun sesini yahut görüntüsünü reklama tayan kim varsa, kazancn mirasçlaryla paylamak zorunda.
Düünün…
Brado’nun oynad filmler dünyann öbür ucunda gösteriliyor ve torunlar hâlâ para kazanyor.
Senarist filmin gösteriminden, besteci müziinin her kullanmndan; ksacas filme emek veren herkes, film yaadkça kazanyor.
Böyle bir sistemde kim üretmek istemez ki?
Üretiyorsun, satyorsun ve o izlendikçe para kazanmaya devam ediyorsun.
Sadece seyirlik bir ey yapmyorsun; ayn zamanda yatrm yapyorsun.
Stüdyolarn bir film için 100–200–300 milyon dolar gözden çkarabilmesinin arkasnda ite bu gelecee dönük kazanç mant var.
Bu yaz, 1985’te çekilen Gelecee Dönü filmi stanbul’da vizyona girdi.
Tam krk yl sonra!
Ve filmin yönetmeni Zemeckis, senaristi, film müziklerini yapan kii, oyuncular yine para kazandlar.
uras net: Böyle bir sistem üretimi tevik ediyor.
Sistemde üreten kazanyor.
Kazanç bir vakum oluturuyor ve yetenekli insanlar, doal olarak, bu vakuma doru çekiliyor.
Buraya uradan geldim:
Geçen gün Spielberg’in “Schindler’in Listesi” filminden bir sahne gördüm.
Spielberg, Yahudi kökenli olduu için kendi dünyasnn en büyük travmasn beyaz perdeye tad bu filmle. 22 milyon dolara mal olan film giede 321 milyon dolar kazand.
Onun haricinde 2. Dünya Sava ve Yahudilerle ilgili yüzlerce film yapld.
Adamlar hem propagandalarn yaptlar hem de milyon dolarlar kazandlar. Çünkü kazandran bir sisteme sahipler.
*
Filistin’de yüz yldr süren bir igal var.
Irak, Afganistan, Suriye, Yemen, Myanmar…
Neredeyse cehennemi yaadlar; hâlâ da yayorlar.
Ama bu aclar ne müzie yansyabildi ne de sinemaya. Haber bültenlerinde kald!
Yani ölümsüzleemedi…
Bir hafzaya dönüemedi.
Gazze’de yaanan dram bir filmle ölümsüzleebilirdi.
Olup bitenler yarnn dünyasna aktarlabilirdi.
Ama olmad! Çünkü Spielberg gibi, Scorsese gibi, Cameron gibi dâhiler bizde yok.
Çünkü bu yetenekleri sinema üretimine çekecek, onlara çalma imkân verecek, ürettiklerini kazanca dönütürecek bir sistemimiz yok.
Dahi demiken… Arada Metin Erksan gibiler de çkyor elbette.
Ama ne oluyor?
“Sevmek Zaman” gibi bir filmi 1965’te çekebilmek için evinin eyasn satmak zorunda kalyor adam.
Çünkü üreteni koruyan, ürettikçe kazandran bir yap bizde mevcut deil. T- Teber ah- Merdan imkanszlklarla savayorsun.
Bizde, üreten deil; onu sömürenler kazanyor. Kanallar, yapmclar kazanyor.
Bir örnek vereyim:
TV4 adnda bir kanal var.
Her gün Cüneyt Arkn’n, Ediz Hun’un, Türkan oray’n, Hülya Koçyiit’in; Hulusi Kentmen’in, Bilal nci’nin oynad; Safa Önal’n, Bülent Oran’n yazd; Memduh Ün, Halit Refi, Lütfi Akad, Kartal Tibet’in yönettii filmler yaynlanyor bu kanalda.
Sadece bu kanal deil, baka kanallar da var Yeilçam’n srtndan geçinen…
Bu kanallarn filmde emei geçenlere dediimiz anlamda bir telif ödediklerini sanmyorum.
Ödemedikleri gibi, bu filmler üzerinden reklam geliri elde ediyorlar; üstelik her gün!
Kemal Sunal’n filmleri özellikle 90’l yllar boyunca neredeyse her kanalda, hatta ayn anda iki ayr kanalda gösterilmedi mi?
O filmlerden kimler para kazand?
Televizyoncular, yaynclar…
Peki ya Sunal ailesi? (Sunal ailesi konuyu mahkemeye tad ama mahkemeden tam anlamyla iyi bir sonuç alnamad )
Ya yönetmenler ya da senaristler?
Cevab hepimiz biliyoruz.
Türkiye’de emek sömürmek bir sektör. Emek sömürerek kendilerine krallklar kuranlar var.
Türkiye’de telif sistemi kât üzerinde var fakat uygulamada yok.
Bir eser yalnzca yapld an kazandryor; sonra eserle eseri yapann ba kopuyor.
O nedenle, “Bu i seni aç brakr” cümlesi bo bir cümle deil; sistemin ta kendisini özetliyor.
*
Üretenin kazanmad yerde üretim olmaz.
Üretimin olmad yerde hafza olmaz.
Hafzas olmayan toplumun ise hikâyesi olmaz.
Üretenin kazanmad bir ülke, kültür üretemez.
Üretemeyen de, bakasnn hikâyesini tüketmek zorunda kalr.
Yazar: Ali Osman Aydýn |
05-11-25 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
