Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 297 |
slâmî ilimlerdeki “sdk” ve “istikamet” kavramlarn bugün Türkçede doruluk kelimesiyle karlyoruz. Doruluk kavram olarak “gerçei konumak, gerçee uygun bilgi vermek, dürüst ve güvenilir olmak, verdii sözde durmak” anlamlarna gelmektedir. nsann söz, davran ve niyet bakmndan dürüst ve iyilikten yana olmas doruluk kavramyla ifade edilmektedir.
Doruluk, insan olmann gerektirdii bir yaant, ahlâki bir erdemdir. Bir davrann doruluk nitelii tamas için kiinin niyet ve davrannn uyum içinde olmas gerekir. Türkçedeki “özü sözü bir” ifadesiyle doru, dürüst ve güvenilir kimseler kastedilir.
Kur’ân- Kerim’deki pek çok ayette “doru sözlü” olmak emredilmi ve “doru sözlü” anlamnda, “sadk” kimseler övülmütür. “Allah’a ve peygamberlerine iman edenler.. te onlar Rableri katnda özü sözü bir olan, doruluktan amayan sddklar ve hakka ahitlik edenlerdir” (Hadid 57/19) mealindeki ayette iman ile doruluk arasnda dorudan bir ba kurulmaktadr. Bu ba, her eyden önce insann Rabbinin varln ve birliini onaylamasn, daha sonra da niyet ve eylemleriyle tutarl olmasn ve doru bir yol izlemesini gerektirmektedir. Kur’an- Kerim’de, “man edip salih amel ileyenler” birbirinden ayr tutulmam, aksine kalp ve davran tutarllnn kurtulua ermenin yegâne yolu olduu beyan edilmitir.
Allah celle celaluhunu Rab, kendini kul bilmek, doruluun temelidir; iman, ibadet, ahlak ve takva bu temel üzerinde yükselecektir. slâm inancna göre doru sözlü olmak (sdk), bütün peygamberlerin sahip olduklar niteliklerden biridir. Hz. Muhammed sallahu aleyhi ve sellem yaad toplumda “emin” sfatyla bilinirdi. Allah’n “Emrolunduun gibi dosdoru ol!” (Hud, 11/112) emrine uyarak dosdoru bir hayata sahip olan Hz. Peygamber sallahu aleyhi ve sellem inananlara da “Allah’a inandm de, sonra dosdoru ol!” tavsiyesinde bulunarak yol göstermitir (Müslim, “man”, 62). Doruluk insann ruh dünyasn aydnlatan ve gelitiren her türlü iyilik ve güzelliklerin temelidir: “Doruluktan ayrlmayn. Çünkü doruluk (insan) iyilie, iyilik de cennete götürür. Kii devaml doru söyler ve doruluktan ayrlmazsa Allah katnda “doru/sddîk” olarak tescillenir (Müslim, “Birr”, 105). Dolaysyla doruluk dünyadan cennete salam bir köprüdür.
Doruluk için kullanlan “istikamet” kavram ise slâmî kaynaklarda “dini ve ahlaki hükümlere uygun bir hayat sürme, her türlü arlktan saknma, Allah’a itaat edip Hz. Peygamber sallahu aleyhi ve sellemin sünnetine uyma” eklinde tanmlanmtr. slâm alimleri istikameti dilin istikameti, hâl ve hareketlerin istikameti, nefsin veya kalbin istikameti olmak üzere üç çeide ayrmlardr.
Kiinin doru sözlü olmas, sözüyle kalbindeki niyetin ayn olmas, bu inanc dorultusunda davranlarn düzenlemesi istikamet üzere olduunun göstergesi kabul edilmitir. Kur’ân- Kerim, srat- müstakim üzere olmay, Allah’a laykyla kulluk yapmakla temellendirir: “üphesiz Allah, benim de Rabb’im, sizin de Rabb’inizdir. Öyleyse ona hakkyla kulluk edin. te bu, dosdoru yoldur.” (Âl-i mran, 3/51.).
Doruluk; insann karsndaki bireyleri ikna etme hususunda önemli bir tutum olup güvenilirlik, samimiyet, makuliyet, tutarllk, affedicilik ve adalet gibi kavramlar / erdemleri de kapsar. Doruluk, bireylerin kendi iç tutarllklarn salamalar, vicdanen rahat olmalar için de gerekli bir davran biçimidir.
Hz. Peygamber sallahu aleyhi ve sellemin doruluk anlaynda açk ve gizli her çeit aldatma yasaklanm, ticaretten komuluk haklarna, ibadetten inanç ilkelerine, ahlaktan aile içi münasebetlere ve kar koca ilikilerine kadar bütün ilerde doru ve dürüst olmak bir ilke olarak kabul edilmitir. Kiiler aras ilikilerde dürüst olmayan davran ve tutumlar sergilemek, bireylerin seviyeli iletiim kurmalarna engel olabilir. Dürüst olmayan, karsndaki kiinin söylediklerini doru bir ekilde deerlendirmeyen bireyin ilikileri salksz olmaktadr.
Birey ve toplum, huzuru korumak için ilikilerinde ‘yalandan uzak durmak’ ve söz ve davranlarnda doruluu ve dürüstlüü esas almak zorundadr. Toplumda doruluktan uzaklama bireyler arasnda anlamazlk, nefret duygusu, dümanlk ve çatma ortaya çkarmaktadr. Güven, bar ve huzur içinde yaamak ancak dorulukla mümkün olur.
Müslümann en temel vasflarndan biri olan doruluk ve dürüstlük, alveri ve ticaretle ilgili konularda özellikle vurgulanmaktadr. Ticaret yaparken dürüst olmay tavsiye eden birçok ayet ve hadis vardr. Allah’n “Mallarnz aranzda hakszlkla yemeyin. Bile bile, günaha saparak, insanlarn mallarndan bir ksmn yemeniz için onun bir parçasn yöneticilere (rüvet) olarak vermeyin” (Bakara 2/188)buyruu ticaret yaparken taraflardan birine zarar vermeden, kimsenin hakkn gasp etmeden davranlmasn emretmektedir. Bu yüzden Hz.Peygamber, müminlerin ticaret yaparken yalandan saknmalarn öyle öütlemitir: “Eer bir satc, doru söyler ve gerekli açklamalarda bulunursa, alverii bereketlendirilir. Eer yalan söyler ve kusurlar gizlerse, alveriinin bereketi yok olur.” (Nesai, “Büyû” 4). Ticarette göz önünde bulundurulmas gereken bir dier husus da ölçü ve tart konusunda dikkatli olmaktr. Ölçü ve tartda dürüst davranmak toplumun ticaret hayatn düzene kavuturan önemli bir ahlaki erdem olmann yan sra piyasalarda güven ortamn salad için ticareti gelitiren önemli bir kuraldr.
slâmî kaynaklarda doruluun alt çeidinden söz edilir:
1. Konumada doruluk: Söylenen her sözün gerçei yanstmas, verilen her sözünyerine getirilmesi. ,
2. Niyet ve iradede doruluk: Bir kimsenin iç dünyasnda da dürüst olmas, hakikati ifade etme niyet ve istei tamas.
3.Karar vermede doruluk: nsann iyi ve doru olduuna inand bir ii yapmaya dürüstlükle karar vermesi.
4. Kararnda durma hususundadoruluk: Bir konuda verilmi olan doru karar sürdürmek. 5. Davranta doruluk: yilikleri gösteri için deil srf iyi ve gerekli olduu içinyapma, kötülükleri de ayn anlayla terk etme bilinci ve sorumluluu.
6. Dinî ve mânevî hâllerde doruluk: Kulun Allah’a sayg ve ballngösteren havf (korku), recâ (umut), tâzim (sayg), zühd (dünyaya önem vermeme), rza (Allah’n kendisi için takdir ettiine raz olmak), tevekkül,muhabbet gibi mânevî hâllerdeki doruluk ve samimiyeti.
Müslümanlarn bakalaryla ilikilerinde düünceli ve iyi niyetli olmas, ilerini salam yapmas ve doru söylemesi Kur’ân- Kerim’in srarla vurgulad husustur. Bir âyette “dorularla beraber olun” (Tevbe, 9/ 119) buyrulmas, toplumdaki ilikilerin sevgi, sayg ve güvene dayanmas açsndan doruluun sosyal fonksiyonuna iaret etmektedir. stikâmet sahibi, doru ve dürüst insanlar, akl kalp dengesini kurarak tutarllk ve bütünlük içerisinde hayata yaklatklar için ruhsal ve duygusal çatmalarn da çözmü olurlar.
Yazar: Mustafa Yürekli |
07-11-25 |
||
| E mail: haber7.com | Tweet | ||
 |
 |
||
