Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 271 |
Son dönemdeki yasa d bahis ve uyuturucu operasyonlar, Türkiye’de uzun süredir göz ard edilen bir gerçei görünür kld: Toplumsal çürüme artk yalnzca yoksul mahallelerin ya da zor durumda kalm bireylerin meselesi deil. Aksine, çürümenin, “sosyal etkileim frtnas”nn da etkisi ile toplumun en görünür, en güçlü ve en ayrcalkl kesimlerinden balayarak aaya doru yayld bir dönemin içindeyiz.
Uzun yllar boyunca suç ve toplumsal bozulma tartmalarnda “yoksulluk suç dourur” tezi öne çkt. Elbette ekonomik sknt, suça yönelmeyi artrabilir. Ancak bugün tank olduumuz tabloyu bu kalpla açklamak giderek imkânsz hale geliyor. Ekonomik zorluk yaamayan, üstelik yüksek güç ve prestije sahip kiilerin bile suça, manipülasyona ve karanlk ilikilere bulat bir dönemden geçiyoruz. Bu, klasik sosyolojik okumalarn ötesine geçen, deerler dünyasndaki hzl ve derin krlmann iaretidir.
*
PARA ÇN BEBEKLER ÖLDÜREN DOKTORLAR
Geçtiimiz yl salk sektöründe ortaya çkarlan bir suç örgütü, çürümenin niteliine dair çok ey söylüyor. Aralarnda doktor, hemire ve salk çalanlarnn olduu “Yenidoan Çetesi”nin, özel hastanelerde youn bakm doluluunu artrarak üst snrdan ödeme almak için etik d uygulamalara yöneldii belirlendi. Baz bebeklerin yaam hakknn, ekonomik kazanç uruna bilerek riske atld tespit edildi. Bu vakada ne yoksulluk ne eitimsizlik, ne de sosyal dlanma söz konusu. Yüksek gelir, profesyonel uzmanlk, toplumsal saygnlk gibi avantajlara sahip kiilerin suç üretmesiyle kar karyayz.
*
FUTBOLCULARIN FUTBOLA HANET
Benzer bir çözülme spor dünyasnda yaanyor. Halihazrda milyonlar kazanan baz profesyonel futbolcularn yasa d bahis çeteleriyle i birlii yapt, maç sonuçlarnn manipüle edildii, hakem ve yöneticilerin bu süreçlere dahil olduuna ilikin soruturmalar gündemi sarsyor. Bine yakn futbolcu disiplin sürecine sevk edilmi durumda, gözaltlar ve tutuklamalar gerçekleti.
Bu tablo da ekonomik gerekçeyle açklanabilir mi?
Hayr! Çünkü bu kiilerin zaten yüksek gelirleri ve toplumun üst kesiminde pozisyonlar var. Burada karlatmz, zenginlik ya da fakirlikle deil, ahlaki yönelimlerin ekonomik arzular tarafndan yutulduu bir yap.
Futbolcular, genç kuaklarn doal rol modelleridir. Onlarn çöküü, yalnzca kendi kariyerlerini deil, gençlerin deerler manzumesini zedeliyor. Spor alannda yaanan bu çözülme, toplumun alt katmanlarnda “suçun normalletii” bir zemin ina ediyor.
*
VTRNDEK SUÇ MODELLER
Toplumun vitrini saylan medya ve elence dünyasnda da benzer bir tablo ortaya çkt. Ana haber bültenlerinin tannm ekran yüzleri, popüler dizi oyuncular, milyonlarn dinledii arkclar ve sosyal medyada çok yüksek takipçi kitlelerine hitap eden fenomenler… Son zamanlarda pek çounun ismi uyuturucu ile mücadele operasyonlarnda geçmeye balad. Kullandklar uyuturucu türüne kadar ortala saçldlar. Eer toplumun vitrinindeki en çok izlenen, alklanan, takip edilen kiiler suça bulayorsa, sahne gerisindeki geni kitlelerin bundan etkilenmemesi kaçnlmaz olacaktr. En popüler figürlerin dahi suç soruturmalarna konu olduu bir ortamda, sokaktaki gencin suçtan uzak durmasn nasl bekleyebiliriz? Rol modellerin birer birer suça bulat toplumda, özellikle gençler arasnda suç normalleir. Aksini iddia etmek “suçlara” ortak olmaktr.
*
TEFEC MAM SKANDALI
Toplumsal çürümenin belki de en sarsc örneklerinden biri, dini kurum çats altnda yaand. Yakn zamanda Karabük’te düzenlenen bir tefecilik (faizle yasa d para verme) operasyonunda gözaltna alnanlar arasnda bir imam ile bir müezzin olduu ortaya çkt.
Polis soruturmasnda bu ahslarn da dahil olduu çetenin milyonlarca liralk yasa d faiz geliri elde ettii tespit edildi. Topluma rehberlik etmesi, maneviyat ve ahlaki deerleri temsil etmesi gereken kiilerden söz ediyoruz. Onlarn böylesine bir kara para düzenine bulamas, çürümenin toplumun çekirdek katmannda baladn da gösteriyor.
*
ÇÜRÜME NEREDE BALAR?
Bu örneklerin toplam, bizi temel bir soruyla ba baa brakyor: Toplumsal çürüme gerçekten nerede balar?
Geleneksel sosyolojik analizler, suçu genellikle toplumun zayf, eitimsiz, ekonomik açdan dezavantajl kesimlerine balad. Oysa son günlerde arka arkaya ortaya çkan olaylar, çürümenin yukardan baladn, ancak aada görünür hale geldiini gösteriyor.
Elbette yoksulluk suç oranlarn etkiler, bu sosyolojik olarak bilinir. Ancak doktor, futbolcu, gazeteci, seçilmi siyasetçi, fenomen, bürokrat, din görevlisi gibi “en güvenilir, en görünür, en itibarl” konumlarda bulunan kiiler suça karyorsa, mesele artk ekonomik deildir.
Bu, dorudan ahlaki ve kültürel bir bozulmadr. Tepedeki yozlama, aada yaanan suça da zemin hazrlar. “Madem en tepede bile böyle…” cümlesi, toplumsal çürümeyi hzlandran en tehlikeli duygulardan biridir.
*
YUKARIYA BAKTIIMIZDA NE GÖRÜYORUZ?
Bu nedenle asl kritik soru u: Toplum yukarya baktnda ne görüyor?
-Suça karm doktorlar,
-Bahis çeteleriyle iç içe geçmi futbolcular,
-Uyuturucu operasyonlarnda ad geçen ekran yüzleri ve fenomenler,
-Para ilikileriyle anlan siyasetçiler, bürokratlar, gazeteciler,
-Tefecilikle suçlanan din görevlileri…
Böyle bir manzara karsnda toplum kime güvenebilir? Deerlerini kime emanet edebilir? Gençlerini kimden koruyabilir?
nsanlar ve özellikle de gençler, “En güvendiimiz, sevdiimiz, oy verdiimiz bile böyle…” diyerek umutsuzlua ya da yanl yollara sapmaya daha yatkn hale gelmezler mi? Rol modellerin, itibar suikast ve kaostan beslenen dijital mecralarda kendi deerlerini ykmas, gençlerin zihninde sadece suçun normallemesine deil, ayn zamanda salkl bir kimlik inasnn önündeki en büyük engellerden olan güvensizlie de yol açyor.
*
YLEME NEREDEN BALAR?
Hiçbir toplum bir gecede çürümez. Hiçbir toplum bir gecede de iyileemez. Ancak hem çürüme hem de iyileme yukardan balar. Bu nedenle görülüyor ki yalnzca yasalar uygulamak yetmiyor.
Topluma ahlak, adalet ve güven duygusunu yeniden kazandrmak, güçlü konumda olanlarn hesap verebilirliini salamak, rol model nitelii tayan kiilerin etik snrlarn güçlendirmek zorundayz.
Toplumu hem çürüten “rol model krizinden” hem de sosyal medya kaynakl etkileim frtnasndan çekip almak gerekiyor. Çünkü bu frtna, sadece kaosu büyütmekle kalmyor; ayn zamanda ykm normalletirerek genç kuaklarn deerler dünyasn tarumar ediyor.
Hakikat u:
Toplumsal güven yukarda balar, aada hissedilir.
Çürüme de böyle; iyileme de.
Yazar: Ersin Çelik |
07-12-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
