Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 303 |
Dünya, talarn yerinden oynad, yeni bloklarn ina edildii ve jeopolitik fay hatlarnn yeniden krld sancl bir eikten geçiyor. Son iki yüz yldr dünyaya nizam vermenin kurumsallam bir üssü olan Bat Bloku, bugün çözüm üreten bir yapdan ziyade küresel sorunlarn merkezine dönümü durumda. Yüz yl önce Bat’nn insafn arayan, iki yüz yl önce “hasta adam” tanmlamasna muhatap olan Türkiye, bugün küresel bir oyun kurucu olarak tarih sahnesine yeniden dönü yapyor.
Bu dönüün en somut nianesi; Londra, Davos, Stockholm, Kopenhag, Münih veya Washington gibi merkezlerin artk küresel barn diplomatik odak noktas olma vasfn yava yava yitirmesidir. Bu tarihi adreslerin yerini, bugün küresel adaletin ve diyaloun yeni üssü haline gelen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) almaktadr. Krizlerin gölgesindeki dünyaya “uluslararas hukuka dayal bir kardelik ve birlikte kalknma modelini” tartma ve deerlendirme imkân sunan bu platform, Bat merkezli dayatmalara kar adil bir küresel diplomasinin mümkün olduu iddiasndadr. Nitekim Alman Die Zeit gazetesi Antalya’y dorudan “Diplomasinin Merkezi” olarak tanmlarken; Der Spiegel, Türkiye’nin Antalya’da “Türk versiyonu bir Münih Güvenlik Konferans” ina ettiini itiraf ederek, Ankara’nn diplomatik arln tescil etti.
Öyle ki son düzenlenen ADF 2026; küresel sistemin çifte standardn yüzlere çarpan Gazze krizinden, küresel güç mücadelesinin en kritik enstrüman olan enerji arz güvenliine kadar insanln can damar olan balklarn tartld bir akl merkezi oldu. Kazakistan Cumhurbakan Kasm Cömert Tokayev’in forumdaki hitabnda “Birlemi Milletler’in acilen bir reforma tabi tutulmas gerektiini” vurgulamas, Antalya’nn küresel itirazlar ve adalet araylar için doru bir zemin olduunu göstermektedir.
Çözüm effaf Diplomaside
Türkiye’nin bu çekim merkezi olmasnn srr, binbir türlü gizli hesaptan ziyade, gerçekletirdii “herkesle konuabilen effaf diplomaside” yatmaktadr. Ukrayna-Rusya savanda sergilenen o hassas denge politikas, bu devlet aklnn en net örneidir. Sahadaki çatmalar tüm ykclyla sürmeye devam etse de; her iki tarafn da diyalog için yegâne güvenli liman olarak Türkiye’nin ev sahipliine güvenmesi, bu arabulucu rolünün ne denli hayati olduunu kantlamtr. Kutuplaan dünyada kimseyi dlamadan yürütülen bu aktif siyaset, AB’nin Körfez Bölgesi Özel Temsilcisi Luigi Di Maio’nun da vurgulad gibi; Türkiye’yi ‘bar anlamalarna varlmas sürecinde kritik öneme sahip’ vazgeçilmez bir aktör konumuna tamtr. Ancak Türkiye’nin asl büyük hamlesi, dünyay nükleer bir felaketin eiine getiren ABD-ran savanda ortaya çkt. Türkiye, her iki tarafla da kurabildii temaslar sayesinde, Pakistan üzerinden yürütülen arka kap diplomasisiyle atekesin salanmasnda belirleyici bir rol üstlendi.
srail Plan’na Vurulan Darbe
srail’in bu krizdeki asl hesab; ABD-ran gerilimini frsat bilerek Arap dünyas ile ran arasnda nesiller boyu sürecek bir sava çkarmakt. srail Dileri Bakanl yetkilisi Oded Yinon tarafndan 1982’de kaleme alnan plann özü tam olarak uydu: Arap dünyasn “kâttan bir kule” gibi görüp; bölge devletlerini etnik ve mezhepsel fay hatlar (Sünni-ii, Arap-Kürt) üzerinden parçalayarak “Büyük srail” ülküsünü garanti altna almak. Plann öncelikli hedefinde Irak, Suriye, Lübnan, Msr, Sudan ve Libya varken; Arap d aktörler olarak ran ve Türkiye de bu istikrarszlatrma stratejisinin parças olarak görülüyordu.
Türkiye, Arap ülkeleriyle kurduu youn kriz diplomasisiyle, srail’in planlad bu tehlikeli çatma senaryosunu bozarak ran ile Arap dünyas arasndaki muhtemel bir çarpmay önledi. Ankara, sadece bir taraf deil, bölgenin bütününü hedef alan bu oyuna kar stratejik bir bariyer kurdu. O karanlk planda kurguland gibi, ran ile savaa sürüklenmek ve emperyal bir atee atlmak istenen bölge Kürtlerini de bu kanl maceradan korumak için hayati temaslar yürüttü. ABD bölgeden çekildiinde kan üzerine ekilen dümanlklarn bölge halklarna nasl ar bedeller ödetecei aikârd. Türkiye, bölge halklarnn birbirine krdrlmasn engelleyerek parçalanma senaryolarnn önüne geçti.
Krlan Koltuk Denekleri
Türkiye’nin, srail’in küresel hegemonyasna kar yürüttüü mücadeleyi sadece Filistin veya Lübnan ölçeine sktrmak stratejik bir miyopluk olur. Türkiye, aslnda srail’in küresel ölçekte dayand koltuk deneklerini tek tek çekip alyor.
Bunun en net cephesi Afrika’dr. Afrika Boynuzu’nda srail, ayrlkç Somaliland üzerinden jeopolitik bir üs kurma hesaplar yaparken; Türkiye, meru Somali hükümetinin yannda kaya gibi durarak bu emperyal plan çökertiyor. Ayn ekilde Sudan’da, srail/BAE ikilisinin destekledii isyanc güçlerin ülkeyi kan gölüne çevirme giriimlerine kar Türkiye yine meru hükümetin safnda yer ald. Libya’da sahada alnan inisiyatif de bu proaktif vizyonun bir dier açk göstergesidir. srail’in Türkiye öfkesini imdi daha iyi anlyor olmalyz. Arz- Mev’ud hesabnn dayanaca tüm bölgesel ayaklar Türkiye tek tek çökertiyor.
Yeni Bir Kümelenme
Sonuç olarak; kaba gücün, dayatmann ve etnik kkrtmalarn sorguland bu yeni düzende Türkiye; emperyalizm karsnda cesur ama macerac olmayan, proaktif ama hesapsz adm atmayan, kararl ama provokasyona gelmeyen, merhametli ama zaafa dümeyen politikalaryla saygnln her geçen gün artryor.
Dünya artk Washington’un dayatmalarndan, srail’in kanl planlarndan ve Bat’nn ikiyüzlülüünden yoruldu. Küresel sistem ezilenlerin, adalet arayanlarn ve bamsz kalknmay hedefleyenlerin snaca yeni bir güvenli liman ararken Türkiye, her geçen gün bu liman olma vasfn perçinliyor. ki asr öncesinin “hasta adam” ayaa kalkm, asrlk oyunlar bozma iradesini ortaya koymutur. Antalya Diplomasi Forumu yeni dünyann masas olma yolunda emin admlarla ilerliyor.
Yazar: Refik Tuzcuoðlu |
21-04-26 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
