Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 5923 |
stiklâl Mar, Türkiye Cumhuriyeti’nin en temel metnidir. Çünkü T.C. tarihinde hem devlet tekilat hem millet nazarnda hem de devlet-millet arasnda bu kadar mutabk kalnan bir baka metin herhâlde yoktur… 90 yldan beri devlet idaresine geçen iktidarlar, hâkim olan politikalar; siyasi partilerin tüzükleri ve siyasi görüleri birbirlerinden ne kadar farkl ve ayr olduysa da hepsinin en çok benimseyip deer verdii, sayg duyduu bir ey vard: stiklâl Mar…
Bu mar, yeni devletimizin douu srasnda hissedilen, düünülen, kurulan millî duygu, inanç, fikir ve hayallerin en canl hâli, en heyecanl resmidir. D. Mehmet DOAN Bey’in veciz ifadesiyle stiklâl Mar “en zor zamanda ümit ve îman telkini”dir ve yine onun tespitiyle “Mehmet Âkif stiklâl Mar’n baarlardan, zaferlerden duyduu heyecanla yazmad. Hatta, ufuklarn karanlk olduu bir zamanda, baarnn pek ümid edilmedii, zaferin hayal olarak görüldüü günlerde kaleme ald.”
Bu gerçeklere itiraz eden var mdr, olmu mudur, çkar m? Hiç sanmyorum…
Gelelim asl mevzuya: Millet ve devletin varlk-yokluk davasnda en kuvvetli ümit, cesaret ve kuvvet kayna olan millî mar bugün ne hâlde?..
Bir Mar Nasl Ölür?
Devlet ve millet doksan yl önce hangi tehlikeye maruz kaldysa bugün stiklâl Mar’mz da ayn muhatarayla kar karyadr: yok olmak… Böyle giderse çok geçmeden onu kaybedeceiz...
Peki, bir mar ne zaman ölür?..
Bir kitap ne zaman ölür?..
Bir metin ne zaman ölür?..
Hepsinin cevab ayn: Kelimeler öldüü zaman…
- stiklâl Mar’mzn kelimeleri öldü mü?
Ölüp ölmediini anlamak için lütfen önce unu cevaplandrn:
- stiklâl, çehre, celal, hür, bent, garp, afak, serhat, medeniyet, hayâsz, canan, cüda, emel, mabet, namahrem, ehadet, ebedî, vect, ceriha, ruhumücerret, naa, ebediyen, izmihlal gibi kelimeler ölüme terk edildi mi?
Ölüme terk edilip edilmediini anlamak için lütfen cevap veriniz:
- Yukarda saylan kelimeler yeni nesle öretiliyor mu?
Öretilip öretilmediini ortaya koymak için lütfen cevap veriniz:
- Bu ve benzeri kelimeler ders kitaplar ve devletçe yaplan imtihanlar bata olmak üzere resmî metinlerde kullanlyor mu?
imdi lütfen cevap veriniz:
- Anladnz m?..
stiklâl Mar’nn Yasaklanan Kelimeleri
TDK Tarafndan “Osmanlca” Diye Yaftalananlar
Millî marmzda geçen kelimelerden krk be (45) tanesi TDK tarafndan “Osmanlca” veya “Osmanlca art yabanc sözcük” diye yaftalanmtr. stiklâl Mar’mzn bu krk be (45) kelimesi, yerlerine TDK tarafndan “Türkçe, öz Türkçe” denilen kelimeler konmak suretiyle dilimizden atlmak istenmitir. Bunlarn öldüünü söylemeye dilimiz varmyor. Fakat ne yazk ki ölüme terk edildiklerini görmemek de imkânsz...
te stiklâl Mar'mzn ar hasta kelimeleri:
istiklâl, afak, kurban, çehre, hilâl, kahraman, rk, iddet, celâl, hak, Hak, ezel, hür, bend, garb, âfâk, îmân, serhad, medeniyet, siper, hayâsz, va’detmek, dünya, cennet, vatan, fedâ etmek, cânân, Hudâ, cüdâ, rûh, mücerred, ma’bed, mahrem, ehâdet, ebedî, vecd, her, cerîha, na’, an, emel, mahrem, ebediyyen, izmihlâl, hürriyet.
Bunlarn çounun yerine TDK’nin kendi icad olan, bir ksm için de Türkçede zaten var olan birtakm kelimeler getirilmitir.
TDK tarafndan bu kelimelere bulunan karlklar liste hâlinde dikkatlerinize sunuyoruz:
stiklâl = Erkinlik, yadbanç (OTCK) / bamszlk (ÖK)
afak = Tan (OTCK) / 1. Alaca karanlk 2. Tan aarts (ÖK)
Millet = Ulus (OTCK - ÖK)
Kurban = Sunam (OTCK)
Çehre = Bet, çehre, yüz (OTCK) / 1.Yüz 2. Görünü (ÖK)
Hilâl = Ayça (OTCK - ÖK)
Kahraman = Er, alp (OTCK) / 1. Yiit 2. Bakii (ÖK)
Irk = Uruk (OTCK) / Anasoy (ÖK)
iddet = Çetinlik, sertlik (OTCK) / 1. Yeinlik 2. Yüksek güç (ÖK)
Celâl = Öfke (ÖK)
Hak = 1. Tüze 2. Kazanm 3. Pay, sapay (ÖK)
Hak = Tanr (ÖK)
Ezel = Öncesizlik, üzel (OTCK) / Öncesizlik (ÖK)
Hür = Özgen (OTCK) / Özgür (ÖK)
Bend = Büet (OTCK)
Garb = Bat (OTCK-ÖK)
Âfâk = Ufuklar (OTCK) / Çevrenler, gözerimleri (ÖK)
Îmân = nan (OTCK) nan, kutsal inanç (ÖK)
Serhad = 1. Uç, ucel 2. Snr (OTCK) / Snr (boyu) (ÖK)
Medeniyet = Soysallk (OTCK) / Uygarlk (ÖK)
Siper = 1. Dulda 2. Koruyucu engel 3. Kuytu (ÖK)
Hayâsz = Utanmaz, utsuz (OTCK) / Utanmaz, sklmaz (ÖK)
Va’detmek = Adamak, söz vermek, adançlamak (OTCK)
Dünya = Acun, yer (OTCK) / 1. Yeryuvarla 2. El gün 3. Çevre, ortam (ÖK)
Cennet = Uçmak (OTCK-ÖK)
Vatan = Otan, yurt (OTCK) / Yurt (ÖK)
Fedâ etmek = Vermek, uruna vermek, gözden çkarmak (OTCK) / Gözden çkarmak, kymak (ÖK)
Cânân = Sevgili (OTCK)
Hudâ = Kuday, Tanr (OTCK)
Cüdâ = Ayr (OTCK)
Rûh = Tin (OTCK)
Mücerred = 1. Soyut 2. Yalnz, ancak (OTCK) / Soyut (ÖK)
Emel = Umay (OTCK) / Umunç (ÖK)
Ma’bed = Tapnak (OTCK-ÖK)
Mahrem = Gizli, içli dl, özde (OTCK) / 1. Gizli, içrek 2. Srda (ÖK)
ehâdet = Tanklk (OTCK-ÖK)
Ebedî = Bengi, sonrasz (OTCK) / Sonsuz, ölümsüz, bengi (ÖK)
Vecd = Urunç (OTCK)
Her = Tü (OTCK)
Cerîha = Yara (OTCK)
Na’ = Ölü (OTCK)
an = San (OTCK) / Ün (ÖK)
Ebediyyen = Hiç bir daha, hiç bir vakit, hiç bir zaman (OTCK) / Sonsuza dein (ÖK)
zmihlâl = Sng (OTCK) / Yklma, çökme, dalma (ÖK)
Hürriyet = Özgenlik (OTCK) / Özgürlük (ÖK)
Bu cetvelde dikkat çeken hususlar maddeler hâlinde ifade edelim:
1. TDK tarafndan karlk bulunan kelimelerden on tanesi yalnzca Osmanlcadan Türkçeye Cep Klavuzu’nda, dördü sadece Özletirme Klavuzu’ndadr. Kalan otuz bir kelime her iki klavuzda yer almtr.
2. Marn isminde geçen ve ana mefhumunu belirten “stiklâl” kelimesi “Osmanlca” diye yabanc saylm; Türkçeden atlmas için yerine önce “erkinlik, yadbanç” kelimeleri konmu, sonra bunlardan vazgeçilip “bamszlk” sözü getirilmitir. Dolaysyla, “istiklal”in yok edilmesi (unutturulmas) için üç çareye bavurulmutur. Bu gayret “istiklal” kelimesini dilden atmak için TDK’nin ne kadar srarl ve kararl olduunu gösteriyor. Gelgelelim “istiklal”in yannda duran “mar” kelimesi Franszca olmasna ramen Türkçe muamelesi gördü… Bu kelimeye ne 1930’larn Osmanlcadan Türkçeye Cep Klavuzu’nda ne 1970’lerin Özletirme Klavuzu’nda ne de 2010’larn Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu’nda Türkçe herhangi bir karlk bulundu…
Ksacas, TDK 90 yldan beri Franszca “mar”a imtiyaz tanm…
"Osmanlca" olmak "Franszca" olmaktan bu kadar m aa sayld?..
Farzmuhal "Mar"tan önceki kelime "stiklâl" gibi "Osmanlca" deil de "Nasyonal" veya "ndependans" filan olsayd muhtemelen onlarn yerine Türkçe kelime aranmayacakt...
3. TDK stiklâl Mar’mzda geçen kelimelere 1930’larda verdii karlklarn bir ksmn sonradan deitirmitir. Birkaç örnek verelim:
“Irk” için önce “Uruk” sonra “Anasoy” demi.
“Medeniyet” için önce “Soysallk” sonra “Uygarlk” demi.
“Emel” için önce “Umay” sonra “Umunç” demi.
“an” için önce “San” sonra “Ün” demi.
“Hür” için önce “Özgen” sonra “Özgür” demi.
Not: “Özgen” kelimesi Türk lehçelerinde bulunmayan; Türkiye Türkçesi Azlar Sözlüü’ne göre Çatalca’da kullanlan bir kelime olup “Kuzukula otunun filizleri” demektir. Bunun “hür” kelimesiyle nasl bir ba olduu sorulabilir. “Özgür” kelimesi ise Türkiye Türkçesi Azlar Sözlüü’nde, Türk Lehçeleri Sözlüü’nde veya Tarama Sözlüü’nde olmayan bir söz… Bunu TDK’nin türettii anlalyor. Asl merak edilen u: TDK “hür” kelimesine karlk olarak Türkiye Türkçesi azlarnda ve dier Türk lehçelerinde mevcut olan “erkin” kelimesini almayp neden kelime imal etme yoluna gitmitir?
4. 1930'lardaki karl deitirilmeyen kelime alt tanedir:
millet (ulus), hilal (ayça), garp (bat), cennet (uçmak), mabet (tapnak), ehadet (tanklk).
5. Arapça veya Farsça asll (TDK’ye göre “Osmanlca”) kelimelerden on alt (16) tanesine karlk bulma yoluna gidilmemitir:
naz, helal, zincir, sel, zrh, duvar, canavar, kefen, ehit, üheda, can, ezan, ki, din, secde, ar.
6. TDK’nin Güncel Türkçe Sözlük’ü, stiklal Mar’nda geçen u kelimeleri "eskimi kelime" olarak görmektedir:
celal, garp, afak, serhat, üheda, cüda, vecd, ceriha, ruhumücerret, naa, izmihlal.
Ders Kitaplar ve mtihanlarda stiklâl Mar Kelimeleri
stiklâl Mar’nn TDK’ce “eskimi” olarak görülen kelimeleri öyle dursun, "eskimi" saylmayan kelimelerinin dahi birçou, bata ders kitaplar olmak üzere nerdeyse hiçbir resmî metinde – birkaç iktibas dnda – geçmemektedir. Nitekim stiklâl Mar’ndaki istiklal, millet, çehre, hür, medeniyet, hayâ, canan, emel, mabet, namahrem, ehadet, ebediyen, celal, garp, afak, serhat, üheda, cüda, vecd, ceriha, ruhumücerret, naa, izmihlal… kelimeleri ana snfndan üniversite seviyesine kadar okutulan yüzlerce ders kitabnn hiçbirine girememektedir. Ayn kelimeler devlet tarafndan yaplan (ÖSS, LGS, OKS, SBS, YGS, LYS, ALS, KPSS vd.) imtihanlarn hiçbirinde çocuklarmzn ve gençlerimizin karsna çkmamaktadr.
Türkiye'de bir liseye, fakülteye veya memuriyete girebilmek için stiklâl Mar’nn kelimelerini bilmenin herhâlde hiçbir fayda ve manas yok… O hâlde o kelimeleri kim, niçin örensin?
Ma'rifet iltifâta tâbi'dir;
Müterîsiz metâ' zâyi'dir...
Ne Yaplmal?
“Ne yaplmal” meselesi elbette öyle basit, rahat ve ksa bir formülle izah edilemez. Herhâlde uzun vadeli, ciddi bir politika ve program lazm. Onu bu ksa yazyla açklamak imkânsz. Ancak bir ipucu verilebilir: Ülkemizde ngilizce, Almanca vd. yabanc dilleri öretmek için sarf edilen parann, zamann, emein hiç olmazsa onda biri de stiklâl Mar ve benzeri temel metinlerimizin kelimelerini öretmek için ayrlmaldr.
Eer hepsinin öretilmesi ar geliyorsa bari stiklâl Mar’na bir küçük imtiyaz verilmelidir.
Dedelerimiz “istiklal, hürriyet, millet, vatan, mabet, hilal, iman” için canlarn verdi.
Biz bu kelimelere kitaplarda yer veremeyecek miyiz?
"Mar" ne kadar bizimse "istiklal" de o derece bizimdir...
Yazar: C.Yakup Þimþek |
13-03-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
| Osman Alihan | |||
TEÞEKKÜRLER |
Tarih : 15-03-11 | ||
Muhterem yazar, kuyumcu hassasiyetiyle yazdýðýnýz yazýlarýnýzý keyifle, hüzünle ve ümitle okuyoruz. Doðruluþ site yöneticilerine de böyle bir deðeri matbuat dünyamýza kazandýrdýðý için teþekkür ediyoruz. Ýstiklal marþý ancak bu kadar tahil edilebilir. Acaba yazýlarýnýzý ilgili kurumlar okuyor mu? |
|||
| AHMET | |||
DOYDUM! |
Tarih : 13-03-11 | ||
Allah râzý olsun Yakup Hocam! Yakýn zamanda böyle hem fikrine hem zikrine hem kelime hazinesine hem üslûbuna hem hassasiyetine tam iþtirak ettiðim bir makale okumadým. Çektiðin emek, döktüðün göz nuru âhiret azýðý olur inþaallah. Selamlar. |
|||
