Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 3774 |
Kimi slam ülkelerindeki hareketlilikler uzmanlarn dilini sonunda çözmü görünüyor. Yerlisi yabancs ayn eyi vurguluyor: Bu olaylar, Osmanl'nn arkasnda brakt büyük boluun hâlâ doldurulamadn gösteriyor.
Peki Osmanl Devleti 90 küsur yl önce tarih sahnesine veda etmemi miydi? 21. yüzylda hâlâ Osmanl'nn tasfiyesinden nasl söz edilebilir? Yoksa bir hayalet midir karmza ikide bir çkan?
Çada Fransz filozofu Jacques Derrida'nn sözünü ettii türden bir hayalet belki. Filmlerden biliyoruz: Cenazesi kurallara uygun defnedilmemise ölünün ruhu vârislerine musallat olur. Ta ki usulüne uygun olarak defnedilinceye ve rahatszlk duyduu unsur ortadan kaldrlncaya kadar.
Osmanl'nn hayaleti de benzer bir sknt içerisinde olmal ki, terk ettii evin çeitli odalarnda sk sk karmza çkmakta.
En iyisi, siz 'slam'da hayalet var m?' sorusunu sormadan ben asl konuma geçeyim. Size anlatacam, Osmanl'ya ihanet etmi bir ailenin, son kalnts Ürdün'de yaayan Haimîlerin banda esen lanet frtnas.
1916 ylnda Arap isyann, yaknlarda Suudiler tarafndan yktrlan Ecyad Kalesi'ne ilk kurunu skarak balatan Mekke erifi Hüseyin'in olu Kral Abdullah'n hatratnda Sultan II. Abdülhamid'i u çarpc satrlarla anmas ilginç olmann ötesinde çarpcdr:
"Bence Abdülhamid'in tahttan indirilmesinden sonra meydana gelen olaylar, Kufe ve Msrllarn Hz. Osman'a yaptklarndan sonra meydana gelenlere benzer. Hz. Osman nasl fitneyle Müslümanlar arasndaki snr idiyse, Abdülhamid de bu çada insanlarla fitne arasndaki perdeydi. Bu perde yrtlnca fitneler ortaya çkt." (Çeviren: Halit Özkan, Klasik: 2006, s. 19).
Sultan Abdülhamid'in tarih karsnda acmasz bir ekilde hakl çkmasndaki incelie bir baka yazmzda deiniriz. Biz imdi Osmanl'nn yklmasndan sonraki 30 ylda Haimî sülalesinin banda esen lanet frtnasna gelelim.
Abdülhamid'in gözünün tutmad adamlardan biriydi erif Hüseyin. Onu ailesiyle birlikte stanbul'a getirip Boaz'da bir yalda gözaltna aldrr. ttihatçlar ise Abdülhamid'in "ak" dediine "kara" demeyi marifet bildiklerinden onu serbest brakrlar. Hüseyin de Hicaz'a döner ve ngilizlerle anlaarak Arap isyannn pimini çeker.
ngilizler onu sözde Büyük Arap Krall'nn bana geçireceklerdir. Casus Lawrence de danman olacaktr. Güya artk Arap dünyasnda Osmanl'nn deil, Araplarn ve tabii Haimîlerin sözü geçecektir. Siz öyle sann. ngiliz oyununun kaç perde sürdüünü bilmeyen erif Hüseyin, sadece Hicaz bölgesine Kral yaplr ama taht garantide deildir. ngilizler onu çoktan gözden çkarp Suud ailesiyle anlamlardr. Nitekim Eylül 1924'te Abdülaziz b. Suud'un develerle hücumu üzerine kralln olu Ali'ye devretmek zorunda kalacaktr. (1958'de parçalanarak öldürülecek olan Ali'nin olu Abdülilah bu defa Irak'ta karmza çkacaktr) Ali'nin krall da ancak bir yl sürecek, sonra Hicaz-Necid bölgesi Suudîlere teslim edilecektir.
Muazzam Arap Krall'nn bana getirildiini zanneden erif Hüseyin ise uyandnda soluu Kbrs'ta almtr. Çocukluunda bayramlarda babasyla birlikte erif'i ziyaret ettiini anlatan Rauf Denkta, emekli kraln kendilerini görür görmez Osmanl'y hatrladn ve "Ah ben Osmanl'ya nasl ihanet ettim? imdi ihanetimin cezasn çekiyorum" diye iki gözü iki çeme aladn anlatr. Nitekim 1931'de Amman'da ölürken bin pimandr. (Ziyaret ettii Yemen'de Osmanl marlaryla karlanmasna ise tarihin istihzas demek gerekiyor.)
Ancak erif Hüseyin'in Osmanl'ya ihanetinin laneti kendisiyle snrl kalmayacak, oullarna, hatta torunlarna da bir hastalk gibi geçecektir.
Oullarndan Faysal önce Suriye Kral yaplmt. Ancak Franszlar istemeyince ngilizler tarafndan mecburen Irak kral ilan edildi. Tabii ngiliz danmanlarla birlikte. Ne var ki, Faysal'n mutluluu da uzun sürmeyecekti. Devasz bir hastala tutulacak ve bir mum gibi eriyerek babasndan 2 yl sonra ölecektir.
Yerine olu Gazi'yi kral ilan ettiler. Ancak Gazi ngilizlerin ülkesinin kaynaklarn nasl soyduunu görmü ve Türk yanls bir politika izlemeye kalkmt. Tabii cezasn çok geçmeden görecek, Badat'ta bombo bir yolda giderken otomobili bir diree toslayacak ve hayatn kaybedecekti. (1939)
ngilizler onun yerine çocuk yataki olunu II. Faysal adyla tahta geçirdiler. Amca olu Abdülilah da onun "nâib"i yapld. kisi birlikte Irak'ta yapmadklar rezalet brakmaynca 1958'deki halk ayaklanmasnda parçalanarak öldürüldüler.
erif Hüseyin'in öbür olu Abdullah'n nasibine ise Ürdün dümütü. Önce Emir, sonra kral oldu. Hatratn yazacak kadar uzun yaadna baklrsa en ansllar saylabilir. Ne var ki, o da srail'in kurulmasndan 3 yl sonra bir Filistinli tarafndan öldürülecektir. in garibi, erif Hüseyin'in Zeyd adl olu, kendisine münhal (bo) bir taht bulunamad için en uzun ömürlüleri olmu ve 1970'te eceliyle ölmütür.
Baba, tahtn kaybedip sürgüne gönderiliyor. Bir olu hastalktan, dieri suikastta ölüyor, üçüncüsü tahtn kaybedip köesine çekiliyor. Torunlarndan ikisi parçalanarak öldürülüyor, biri de sözde trafik kazasna kurban gidiyor.
Osmanl'ya ihanet eden bir ailenin 30 yl içinde ne hale geldiinin ibretlik hikâyesi böyle.
Az kalsn casus Lawrence'i unutuyorduk. O da görevini yaptktan sonra gözden dümütü. Londra'da unutulmu biri olarak yaarken 1935 ylnda bir motosiklet kazasnda ölmütü.
Böylece lanet halkas tamamlanm oluyor. imdilerde Babakan David Cameron'un, vaktiyle iledii suçlardan dolay dünyadan özür dilemek zorunda kald emperyalist ngiltere'nin "kullan, at" çark bütün acmaszlk ve kusursuzluuyla ilemi görünüyor.
Öte yandan Kral Abdullah'n feryad hâlâ kulaklarda çnlamaya devam ediyor:
"Eer Arap isyannn bu ekilde sona ereceini bilseydik hiçbir ekilde Osmanl'ya isyana kalkmazdk."
Msrl Dr. Fehmi innavi ise o gür sesiyle öyle haykryor:
"Günümüz Arap zirvelerinde temel mesele, srail'e ne kadar boyun eilecei. Eer Osmanl'ya bunun binde biri kadar boyun eebilseydik, imdiye kadar elimize geçenlerin milyon katn kazanrdk."
Yazar: Mustafa Armaðan |
17-04-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
