Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 5069 |
Bursa'ya ne zaman yolum düse ayaklarm beni Ulucami'ye sürükler. Bu camide arnp durulur, bütün duvarlar ve sütunlar bir harfler, semboller, ifreler dünyasna dönütüren celi sülüs, talik ve divani yazlarn her birini okuyup anlamaya çalrken zaman unuturum.
Bilmem hiç dikkatinizi çekti mi? Ulucami, eski Bursa kartpostallarnn hemen hepsinde manzaraya bütünüyle hâkim görünür. ehir, onun ihtiamn görünür klmak, daha dorusu onun temsil ettii deerlere saygsn ifade etmek için sürekli rükû ve sücud halinde gibidir. Göz kamatrc bir yeilliin tabii bir uzants gibi ekillenen munis ahap dokunun ortasnda bir k kütlesi haline beliren; saltanatn ezip sindirerek deil, davet edip kucaklayarak süren bir ihtiam...
Bursa'nn fethi, bana sorarsanz, Ulucami'nin inasyla tamamlanmtr. Saraynn pencerelerinden yahut Bursa kalesinin burçlarndan adn kyamete kadar yaatacak caminin yava yava ekilleniini seyreden Yldrm Bayezid'in büyük hayaliyle bu caminin cesameti arasnda dorudan bir ilikinin bulunduuna inanyorum. Mool istilasnn ardndan paramparça olan Anadolu'nun, yirmi kubbenin bir araya gelerek üzerini örttüü mekân gibi yeniden birleip bütünletii büyük bir ülke hayali...
Ulucami'nin, slâm' Anadolu'dan sürüp çkarmaya niyetlenmi müttefik bir Haçl ordusuna kar Nibolu'da kazanlan büyük zaferin ganimetleriyle ina edilmi olmas ona ayr bir anlam kazandrr. Rivayet odur ki, zafer kazanld takdirde Allah rzas ve halkn honutluu için yirmi cami yaptrma sözü veren Yldrm, elde edilen ganimetin bu kadar camiye yetmeyecei anlalnca damad Emir Sultan'n tavsiyesiyle yirmi kubbeli bir cami yaplmasna karar verir.
Emir Sultan dedim; bata onun gördüü rüya olmak üzere, Ulucami'nin inasyla ilgili birçok efsanenin bulunduunu biliyorum. Bazan efsaneler, bir devrin zihniyet dünyasna ayna tuttuu için hakikati ariv belgelerinden bile daha doru yanstr; ama saf tarihin efsanelerden daha heyecan verici olduu zamanlar da vardr. Osmanl Devleti'nin kurulu yllar ve Bursa'nn bir "payitaht" olarak ekillenii, bütün efsaneler hafzalardan ve kaytlardan silinse bile güzelliinden hiçbir ey kaybetmez; çünkü gerçein kendisi efsanelerden daha güzeldir.
Zamanda yolculuk mümkün olsa ve bana "Haydi Abbas, zamanda nereye istiyorsan, seni oraya götürelim!" deseler, herhalde Ulucami'nin ta ta yükselmekte olduu günlere gitmek, bu caminin ilk halini görmek isterdim.
Ulucami talihsiz bir camidir; ibadete açldktan iki yl sonra Yldrm Bayezid'i büyük bir yenilgiye uratan Timur, Bursa'y da igal etmi, askerleri burada kaldklar sürece Ulucami'yi ot ambar olarak kullandklar yetmiyormu gibi ayrlrken atee vermilerdi. Osmanllara büyük öfke duyan Karamanllarn da yaktklar Ulucami, bilindii gibi, duvarlarndaki yank izlerini ve is tabakasn yok etmek için bütünüyle svanmt. Eski kartpostallar, Ulucami'nin sval halini gösterir.
Bursa'nn ve Ulucami'nin yaad en büyük felaket 1855 depremidir. Ahmet Cevdet Paa'nn Tezakir'de ayrntl bir ekilde tasvir ettii, Keçecizade Fuad Paa'nn tabiriyle "Osmanl tarihinin dibacesi"ni zayi eden bu depremde, Ulucami'nin de mihrap ve minberin üzerini örten iki kubbesi hariç, bütün kubbeleri çökmütü. Sultan Abdülmecid'in tamir ettirdii bu muhteem mabedin yazlarn "tashih ve tezyin" etmeleri için de iki büyük hattat, Mehmed efik Bey ve Abdülfettah Efendi, Bursa'ya gönderilmilerdir. Bu bilgi, kaln sütunlar tüy gibi hafifletip mekâna iç rahatlatc bir scaklk veren yazlarn depremden önce de var olduunu gösterir.
Yaznn banda da ifade ettiim gibi, Ulucami'nin duvar ve sütunlarn bezeyen büyüleyici yazlar, bir semboller ve ifreler ummandr. Mesela meçhul hattatn, güney duvarn bezeyen o naif Kâbe resminin altndaki yeil renkli celî sülüs vav harfiyle ne söylemek istediini hep merak etmiimdir. Allah'n birliini ifade eden vahdaniyet kelimesinin ilk harfi olduu için Tevhid'e mi iaret etmek istiyordu? Belki de mesajn bu harfin ebced hesabndaki saysal karl olan 6'ya gizlemiti. Mehmed efik Bey'in tashih ettii yazlardan biri olan müsenna çifte vav'n kuyruklarnn kesitii noktadaki bolukta da "ttekû vâvât" (Vav'lardan saknnz) hadisi yazldr. Buyurunuz, yorumlaynz!
Bunlar Bursa'dan bir dostumun gönderdii iki kitab okurken düündüm. Mustafa Kara ve Bilal Kemikli'nin hazrladklar Bursa'nn Kalbi Ulucami ve Bursa Hatras... Ulucami hakknda uzmanlar tarafndan yazlm önemli yazlardan oluan birinci kitap geçen yl Bursa l Özel daresi tarafndan yaymlanm. Sefine-i Evliya gibi önemli eserlerinden tandmz Hüseyin Vassaf'n 1901 ylnda Bursa'ya yapt seyahati anlatt Bursa Hatras ise Bursa Büyükehir Belediyesi'nin yaynlarndan çiçei burnunda bir kitap...
Aziz dostlarm Mustafa Kara ve Bilal Kemikli'nin Ulucami hakknda daha kapsaml bir kitap hazrladklarn da bu vesileyle duyurmak isterim.
Yazar: Beþir Ayvazoðlu |
20-04-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
| yalçýn(ALTEM) | |||
teþekkür |
Tarih : 21-04-11 | ||
hocam bu birbirinden deðerli ve güzel bilgileri bizimle paylaþtýðýnýz için çok teþekkür eder, çalýþmalarýnýzýn devamýný dilerim... |
|||
