Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / ÇARPIK VAZÝYETLER | Okunma Says: 2365 |
Yobazlk tam olarak böyle bir ey olmal. Bir eyi hiç sorgulamadan, anlam üzerinde hiç düünmeden, bir çift öküzün tarla sürerken yannda gördüü izi takip etmesi gibi hûû içinde tekrarlamak. 19 Mays kutlamalar 1932'nin faist talya'sndan alnma. Neden deitirmek aklmzdan bile geçmiyor?
40 yl öncesinin gençlii ile bugünün gençliinin noktasndan virgülüne kadar aynen yapt yegâne ey 19 Mays kutlamalar olmal. Mays ayn bandan sonuna eitim ve öretim amaçlar dna çkartan garip bir ritüel. Beden eitimi öretmenlerinin bütün kontrolü ele ald, dier öretmenlerin mecburen anlay gösterdii bir eitim ve öretim boluu. Neden? Herkes 19 Mays provalar ile megul. 1930'larn talya'snda kalan faist gençlik eitimi uygulamalarn, olduu gibi tekrarlamak için.
Tarihçe
Atatürk'ün Samsun'a çkt tarih olan 19 Mays'n (Mustafa Armaan'n bu tarihe önemli itirazlar var), '19 Mays Gençlik ve Spor Bayram' (1981'de 'Atatürk'ü anma' eklenecek) olarak kutlanmasna dair kanun 1938'de çkyor. Atatürk'ün bu tarihi, çevresine hatrlatmas ve önemine iaret etmesi 1936 ylnda vuku buluyor. Ama gençlerin büyük sahalara çkp, basit jimnastik hareketlerini toplu halde tekrarlamasnn kayna 1932 ylnda Babakan smet nönü bakanlnda bir heyetin Moskova ve talya'ya yapt seyahate dayanyor. Recep Peker, Ali Çetinkaya, Yunus Nadi, Falih Rfk, Ruen Eref ve Yakup Kadri'nin yer ald heyet, özellikle Mussolini talya'snda gençlerin eitimi için gelitirilen yöntemleri ve pratikleri derin bir hayranlkla izliyorlar. Falih Rfk (Atay) (Moskova ve Roma, 1932) 'Cumhuriyet genci yetitirmek için' Stalin Rusya's ile faist talya'nn 'çocuk ve genç yetitirme metotlarnn adm adm tedkiki'ni öneriyor. 1932'nin Moskova'sndaki 1 Mays kutlamalarn 'ihtilalin telkin, propaganda ve yn sanatlarndaki hususiyetleri gösteren en iyi sahne' olarak naklediyor. Roma'da 5-13 ya aras çocuklarn dâhil olduu faist tekilat (erkeklerin Balila, kzlarn Piccole) öve öve bitiremiyor: 'Çocukluktan itibaren herkese vazife verilmitir. Herkes inzibat ve kontrol altna alnmtr. Kabiliyetler yara çkartlmtr; her faist hiçbir zaman konuamad efi her an yan banda hisseder olmutur... Çocuk ve ef efin rehberlii altndadr.' (s. 99) Sonra coup, daha sonra köy enstitülerinde uygulanacak modeli bir faizm hayali olarak anlatmaya giriiyor: mamn yerine geçecek bir öretmen, 'köye adm bast gün frkann kadrosu içinde ve gözü altnda' ie balyor.
O dönemin Türk aydnlarnda derin bir faizm hayranl mevcuttur. Hitler henüz iktidarda deildir, Mussolini ise on yl geride brakmtr. 1932'nin Mays aynda yaplan bu faizm seferinin, Cumhuriyet tarihinde birçok yeniliin hemen öncesinde yer almas tesadüf deildir. Ezann ve Kur'an'n Türkçe okunmas, mehur Türk tarih tezi, Güne dil teorisi ile adeta yeni bir Türkçenin icat edilmesi hep bu seyahatten hemen sonraki aylarda, 1932'nin ikinci yarsnda vuku bulmutur. 1933 ylndan itibaren Ülkü dergisinde talya'da gençlik tekilatlar ile ilgili yazlara fazla yer verilmesi, 19 Mays törenlerine giden tecrübenin arka plann açklamaktadr. Türkiye'de sporun kurucu isimlerinden Selim Srr (Tarcan) (1874-1948) hem bu yazlarn hem de 19 Mays jimnastik hareketlerinin müellifidir.
Tabii bizim 19 Mays gösterilerimizin böyle bir eyi baarmas imkânsz. Zira, Allah'a ükür her an yanmzda hissedeceimiz bir 'Millî ef'imiz mevcut deil. Tpk bizim gençliimizde olduu gibi dershanelerin kaplarn açp, gelen baharla birlikte dersleri krmak için 'resmî ve merû' bir frsattan ibaret. Bize düen, gençlerimize vermemiz gereken, bilimin aydnlnda eletirel akln rehberliinde u soruyu sormak: Faizmin dünyada bizden baka örnei olmayan bu ritüelini, koca koca adamlarn ciddi ciddi emek harcad, önemsedii bu müsamereyi üzerinde hiç düünmeden ve sorgulamadan neden tekrarlyoruz?
Yazar: Mümtaz'er Türköne |
19-05-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
