Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / KADIN VE ÂÝLE | Okunma Says: 3304 |
Piyasann ihtiyac
Türümüzün cinsiyet, sosyal ve tarihsel zeminde nasl bir deiimden geçtiini anlayabilmek için u soru üzerinde younlamamz lazm:
nsanolu, Adem'den bu yana binlerce sene -marjinal ve istisnai örnekler hariç- "kadn merkezli ev ve ev merkezli bir beeri/toplumsal hayat" sürdürürken, ne oldu da imdi kadn iki ayayla evi terk ediyor, ev de modern kentin kenarna itiliyor?
Sosyal olarak kadn ve erkein birlikte oluturduu aile modeli deiiyor. Tarihsel olarak "eril olan"n geri çekilip "diil olan"n baskn hale geldii bir sürece giriyoruz. Cinsiyet yönünden erkek erkek, kadn kadn olmaktan çkp erkek kadnlayor, kadn erkekleiyor ve bu cinsiyet dönüümünden giderek "üçüncü cins" teekkül ediyor. Önce kadnlar berbere (kuaför) gitmeye, pantolon giymeye, sonra erkekler küpe takmaya ve metroseksüellie özenmeye balad.
Fritjof Capra, her üç bin senede bir vuku bulan radikal bir deiim yaadmz söylüyor ki, bunun üç belirtisi var: Yerine ikame edilemez fosil yataklarnn tükenmesi, diil olan eril olann önüne geçmesi, köklü bir paradigma deiimi yaanmas.
Capra'nn derin sezgisel ve entelektüel tespitlerine katlabiliriz; ama insan aan bir kadercilik, tarihten ve toplumdan kaynaklanan bir cebriyecilik yoktur. (Bunu 23, 30 Nisan ve 2 Mays 2011 tarihli yazlarda göstermeye çaltk.) nsan, u veya bu artlarda Allah'n onu eref-i mahlukat makamna çkaran iradi gücünü kendisi dndaki etkileyici faktörlere, güç ve durumlara terk edecek olursa, müdahil olmad bir deiime maruz kalr. Bir kere bu yönde bir deiim balad m, bunun nereye varacan artk kendisi kestiremez, lahi yasalar devreye girer. Scak ortamda braklan bir et parças kokuur, kurtlanr, artk o bir önceki halinde deildir. imdi erkek kadnlayor, kadn erkekleiyor. Bu burada durmayacak, bundan baka bir ey çkacaktr.
Kadn ve erkei böylesine bir deiime maruz brakan görünür/yüzeydeki faktör dinden ve ahlaki normlarn denetiminden arndrlm küresel kapitalizmin yücelttii "piyasa"dr. Bunun gerisinde baka faktörler vardr ve asl o köklere inmek lazm: Eref-i mahlukat olarak yaratlan insana kar kurulacak komplolardan biri "ftratn deiiklie uratlaca" tehdidi idi; imdi bu oluyor. Ancak gözlemlenebilir zeminde her ey "piyasa" adn verdiimiz dolamda ve evrende cereyan ediyor.
Basit bir örnek verelim: Geleneksel toplumda ne doum günü, ne ylba, ne sevgililer günü, ne anneler veya babalar günü vard. Sevgili, yeni yl, doum, anne ve baba referanslaryla icad edilen bugünler imdi, seküler metafizik argümanlar, yüceltici söylemler desteinde modern insann hayatnn olmazsa olmaz "kutlama günleri" haline getiriliyor. Hristiyansanz 'Hz. sa', pagansanz 'Noel Baba', laikçiyseniz 'sevdiklerinizi hatrlayacanz gün' referansnzdr. Müslümansanz 'Canm, dinimizde yok, ama ne zarar var!' türünden masum itirazlarla içselletirirsiniz. Bir süre sonra bugünler zorunlu kutlamalar haline gelir, zaman içinde herkesi içine alan ritüellere ve seremonilere dönüür, böylece modern gelenekler seviyesine çknca bask unsuruna dönüürler. Aslnda sizi bu günleri kutlamaya tevik eden 'piyasa'dan bakas deildir. Bu günler kutlandkça piyasa aygr gibi "geliir, büyür, üretim ve tüketim hacmi" artar. Zaten piyasa ideolojisinin merkezî kavram "büyüme" deil mi? Büyüme için de "dizginsiz tüketim" gerekir, tüketim için de türlü-çeitli vesileler, bahaneler, seküler kutsallklar, profan metafizik süblimasyonlara ihtiyaç var. Bu günlerde hediye alp tüketim sürecine, yani seküler ritüellere katlmadnzda kendinizi eksik, dlanm hissedersiniz.
Bu sene "Anneler gününde alverilerde rekor krld. Kredi kartlar üzerinden 790 milyon, sevgililer gününde 713 milyon liralk harcama yapld." (Zaman, 12 Mays 2011) Piyasa'nn bunun için modern hurafeler, sahte kutsallklar, zorunlu kutlamalar icad etmeye ihtiyac vardr; tpk kadn iki ayayla evin dna çkarp evi kentin kenarna itmeye ihtiyac olduu gibi.
Yazar: Ali Bulaç |
19-05-11 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
