Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / SANAT | Okunma Says: 3176 |
NE LER NE GER?
Teknik ilerlemenin artc hz yannda kültür, tefekkür ve san’at, ancak 19. yüzyl seviyesini korumaya çalyor.
DÂHLER NEREDE?
Günümüzde geçen asrlarn en büyük çapta kültür ve san’at dâhilerinin derecesine hâlâ ulalamyor.
AHLÂK ÇÖKÜNTÜ
Manevî deerlerin, daha açk ifade ile yüksek ahlâkn geçen yüzyldaki çizgisini kaybettii açk bir gerçek...
Dinozorlarla insanlarn bir arada bulunduu nice filmler seyrettik. Halbuki nsan rk ortaya çkt zaman, bütün dinozor türlerinin Arz üzerinden kalkmasndan 60 milyon yl geçmiti. nsan rknn zuhuru günümüzden en fazla 2 milyon yl öncesi olabilir.
Yazy kefederek Sümer’de tarihi balatmamz ise günümüzden sadece 5300 yl öncesidir, M.Ö. 3300 yllar eder. u demek: Ancak 2 milyon ylda yaz yazacak çizgiye gelmiiz. Bu yaz da, konuurken çkardmz seslere dayal bir sistem deildir. Kelimeleri iaretle gösteren bir sistemdir ki hiyeroglif diyoruz. Harf sistemine -Fenikeliler’le- geçiimiz 3.000 yl bile deil.
Tek tanrl 3 büyük dinin peygamberleri de Hazret-i brahim’den iner. Tek tanr olduu ve bütün kâinat yarattn söyleyen ilk peygamberdir. imdi tarihçiler Hazret-i brahim’i Mîlâd’dan Önce 1750’lere yerletiriyorlar.
DÜNYA NÜFUSU 5 MLYONDU
Pekiyi, eref-i mahlûkat yani nsan Irk olarak kaç kii idik? 8000 yl önce Dünya nsan nüfusunu 5 milyon, 5000 yl önce 20 milyon civarnda tahmin eden bilginler var. Mîlâd- Hazret-i Îsâ civarnda Roma cihan imparatorluu, yaklak 300 milyon nüfuslu bir dünya üzerinde kurulmutur.
1453’te Yeni Ça balarken bile Arz üzerinde ancak 400 milyon insan yayordu: Asya’da 275, Avrupa’da 70, Afrika’da 40, Kuzey ve Güney Amerika’da 15, Okyanusya’da 1 milyon kadar rkdamz vard.1789 Büyük Fransz htilâli, Yakn Ça’n balangc saylyor. Dünyamz artk 800 milyondur. 1918’de Modern Ça balangcnda 1.9 milyar, 1930’da 2 milyar, 1950’de 2.5 milyar, 1995’te 6 milyarz. imdi 7 milyar bulmak üzereyiz.
Ancak insanln gelimesi gittikçe hzlanmak suretiyle çok büyük yol ald. 2 asr (200 yl) öncesine kadar hâlâ en hzl haberleme aracmz güvercin ve en hzl ulatrma aracmz at ve atn çektii arabadr. 19. yüzyl (1800-1900) gerçekten büyük asrmzdr. Snrlarn genileterek 1789-1918 çerçevesine de yerletirmek mümkündür. Telgraf, telefon, petrol, havagaz, elektrik, ampul, fotoraf, sinema, ses’in kaydedilebilmesi mümkün oldu. Buharl gemiler, demiryollar, otomobil ve karayollar, 20. asr balarnda radyo ve televizyon gibi keifleri hazrlad. Havaclk kuruldu ve geliti.
Tarihin en büyük iki askeri olan Mîlâd’dan Önce 1. asrda Sezar‘n ve 1815’te iktidardan düen Napolyon‘un gündelik hayatlar, hattâ icra vastalar çok da farkl deildi, seri at yapamayan ateli silâhlar hariç. 1808’de ehîd ettiimiz Üçüncü Selim, ondan bin yl önce 809 ylnda ölen Hârûnürreîd’den pek de farkl bir hayat yaamad. Ama Üçüncü Selim‘in halefi 1839’da ölen kinci Mahmud için ayn eyi söyleyemem. Bu padiahn olu 1861’de ölen Sultân Abdülmecîd için hiç söylenemez. Sultan Mahmud buharl gemiyi, Sultan Mecid demiryolunu, telgraf, havagazn gördü. Bunlar Türkiye’ye de getirdiler.
NTHAR TEEBBÜSÜ
Yakn Ça (1789-1918), kültür ve san’atta da en büyük hamleleri yapt. Medeniyet o derecede hzl geliti ki, bamz döndü. 1914’te yeni medeniyetin kurucusu bulunduunu iddia eden Avrupa medeniyeti, toptan intihar teebbüsünde bulundu. Biz Türkiye’yi bile peinden sürükledi. Bu toptan intihar teebbüsü tekrarlannca (1939-1945), bir daha ayn gurur tuzana dümemek için Birlemi Milletler, NATO, Avrupa Birlii gibi tarihin en büyük siyasî ve askerî birlikleri kuruldu. Avrupa, 2 asr kadar yürüttüü dünyaya yön vermek iddiasn, Birleik Amerika’ya brakt.
Teknik bilginin, kültür ve san’atn önüne geçtiini görüyoruz. Teknik ilerlemenin artc hz yannda derin kültür, tefekkür ve san’at, ancak 19. yüzyl seviyesini muhafaza etmek gayretinde görünüyor. Gerçi teknik ilerlemenin avantajlarndan bu sektörler de nasiplerini alyor. Fakat dehâ, duraklama döneminde. Geçen asrlarn en büyük çapta kültür ve san’at dâhilerinin derecesine ulalamyor. Edebiyattan musikiye, felsefeden dier hemen bütün fikir alanlarna göre böyle. Manevî deerlerin, daha açk ifade ile yüksek ahlâkn geçen yüzyldaki çizgisini kaybettii de gerçektir. Çeyrek asr ara ile iki cihan sava, insan rknn manevî yapsnda büyük yaralar açt.
Maddî kalknmaya gelince, tarihin en müreffeh dönemini yaadmz dier bir gerçektir. Sanrm hiçbir tarihçi aksi iddiada bulunmaz. steyen, daha çok, daha iyi, daha bol isteyen nesiller yetiti. Bir lokma bir hrka anlay, -üphesiz çok olumlu olarak- artk ebediyyen maziye kart.
Yazar: Yýlmaz Öztuna |
11-06-11 |
||
| E mail: turkiyegazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
