Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3116 |
lâhî Türkçe Sözlük!
Sözlüklere “Kemalizm (veya atatürkçülük ) Türkün dinidir” yazld günler geride kald.
Hey gidi “Türkçe Sözlük”!
Dil Kurumu’nun ilk defa 1945’te yaynlad, son olarak 11. basks yaplan “Türkçe Sözlük” Türkiye’deki deiimi okumak için de ie yarar bir kaynak.
“Devlet sözlüü”!
“Sözlük” devletin olunca, devletin fikriyat, ideolojisi ondan okunuyor. 1945’teki ilk basks o sakat laiklik anlaynn en iyi göründüü kaynaklardan biri. Mesela bayram “ulusça kutlu saylan” gündür bu sözlüe göre.
“Bayram” kelimesi din alanndan ödünç alnmtr ama hemen uluslatrlm ve esas anlam da yok saylmtr!
Dinin sahasna giren, dinden kaynaklanan, kültürü yanstan kelimeler keskin bir ideolojik tarif/tahrifin konusu olmutur.
Buyurun 1945 sözlüüne göre bakalm “hâfz” ne demek: Birinci anlam olarak “Kur’an’ ezberlemi olan kimse” denildikten sonra, ikinci mâna olarak “aptal” karlna yer veriliyor. (Sonraki basklarda “aptal” yeterli bulunmam, “ahmak, bön” de eklenmi!)
Mesaj açk: Kur’an’ aptal olanlar ezberler! Kur’an ezberi insan aptallatrr!
“Hoca” 1945 basksna göre “medresede yetiip sark saran, cüppe giyen din adam”. Ama “eskiden”! Çünkü artk onlar yok saylyorlar!
“Hâfz”daki ikinci anlam dokuzuncu baskya kadar böyle gitti!
Son baskda baktk ki, bu tahrifkâr tarif kaldrlm. Elbette doru yaplm!
Peki, Türkçe Sözlük’ün dinî-dinden kaynaklanan kavramlar anlamlandrma ve tarif etme meselesi tamamyle halloldu mu?
frat ve tefrit arasnda myz yoksa?
Bu konuda tam hüküm vermek için metnin bütününü incelemek lâzm. Biz tesadüfî baz kelimeler baktk.
Bunlardan biri “ilâhî”.
Kelime kök alarak ayn olmakla beraber, bu kelime ile ilgili tanmlamalar ve bilgiler 3 balk altnda verilmi, bir de büyük harfle yazlarak 4. balk eklenmi.
Bir sözlükte dört “ilâhî”! lâhî Türkçe Sözlük!
Esasen 1945 basksnda bir tek ilâhî var. 9. baskda ise iki. Ünlem olarak kullanlan, hayret ve aknlk belirten anlam ayr bir balk yaplm. Böylece kelimenin aslndan tamamen farkl olduu varsaylm. 3. baskda kelime üçüncü madde ba olmu. Bu sefer de, iir ve mûskîdeki “ilâhî” farkl bir balk altnda alnm.
Ya numarasz olan dördüncüsü?
Bu büsbütün anlalmaz bir tefrik! “Ey Rabbim, Allahm, hey Rabbimiz” anlam için neden böyle bir farkllatrmaya gidildiini biz bir türlü fehmedemedik. Devletimizin “chief lexicographer” elbette bir sebeple bunu yapmtr.
Peki, ilâhî kelimesinin kullanmdaki bütün anlamlar böylece Sözlük’te yerini alm mdr?
Dört balk altnda be anlamlandrma var.
Mesela, bu Sözlüün “ilahi”lerine bakarak Yahya Kemal’in u cümlesini anlamak mümkün deildir: Genç Fatih, fethin ertesi günü eski an’aneyi yaatan ilâhîleri buldurdu; uzun uzadya konutular.
Burada “ilâhî” rahip, ruhanî anlamna geliyor.
Ahmet Hamdi Tanpnar’n Bursa’da Zaman iirinde yer alan u msralar da bu tanmlamalarla tam olarak anlalamaz: Ovann yeili, göün mavisi/Ve mimarilerin en ilâhîsi...
Burada Tanpnar’n sadece “çok güzel, mükemmel” demek istemediini dikkatli bir göz seçebilir. Ayn zamanda “maneviyatl, ruhaniyetli” denilmek istendii âikâr.
Türkçe Sözlük’ün “ilahi”lerine ne diyebiliriz bu durumda?
lâhî Türkçe Sözlük!
Gelelim “chief lexicographer”a.
Biz “sözlükçü, lügatçi” veya “kamusçu” demekten yanayz ve öyle söylüyoruz. Bir vesile ile, bizim “Devlet Sözlük Yazar m?” kitabmzla ilgili bir soru üzerine, Dil Kurumu’nun sayn bakan, akademik unvan ile mururlanarak sözlükçülüün “lexicographer”lara mahsus bir i olduunu beyan buyurmutu. Tercih onun! O bir “lexicographer” hatta “chief lexicographer”! Bakarsnz, önümüzdeki baskda deil dört, ondört ilahiye yer verir!
Yazar: D. Mehmet Doðan |
14-08-11 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
