Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 3273 |
Avrupa'ya bak!
Bat'nn, yani Avrupa ve Amerika'nn, xx. yüzyldan farkl olarak, yöneldii ve aband hedef corafya, Ortadou, özel olarakslâm corafyasdr bugün. Çeitli "kombinezon" altnda görünse de, çatmalar, savalar, iç ihtilaflar youn bir ekilde bu corafyada,slâm ülkelerinde ya da Müslümanlarn yaad ülkelerde yaanmaktadr. Irak, Afganistan, Pakistan, Sudan, Somali, "Arab Bahar"nn sahnesi konumundaki ülkeler vb. bütün bu oluum ve gelimelerin elbette kendi iç dinamikleri, zaaflar, sorunlaryla ilikisi bir tarafta, bir baka dürtü olarak Bat dier tarafta deil, tam kökende yer alr gibidir. Bu bakmdan "Avrupa" metaforu her an farkl görünüler sergilemektedir ve bunun üzerinde yeniden durulmasnda zorunluluk vardr adeta. Daha önce yaymladmz bir yazmz yeniden dikkatinize sunuyoruz. Yaznn bal "Avrupa Aslna Dönerken"dir.
Avrupa denildiinde sadece Avrupa ktasnn kastedildii açktr. Bununla birlikte kta olarak Avrupa'nn ruhunun düünülmesi gerektii kaçnlmazdr. Gerçekten kta olarak Avrupa'y ayakta tutan ve uzants durumunda olan ülkelerden onu ayran mümeyyiz vasfn "Avrupallk ruhu" eklinde tanmland bilinmektedir. II. Dünya Sava artmnda, savan en ykc etkisini "Avrupallk ruhu" üzerinde gösterdiini ve Avrupa tarihinde eine az rastlanr, onarlmas adeta imkansz bir akibete sürüklendii, sözgelimi Albert Camus'un "Bir Alman Dosta Mektuplarnda acyla vurgulanr. Stefan Zweig "Dünün Dünyasnda "Avrupallk ruhu"nun nerdeyse metafiziini tasvir eden ve hangi siyasî ideali paylarsa paylasn, Hristiyanln hangi mezhebine mensup olursa olsun, bütününü, bu arada Yahudiler'î de bu ruhu korumaya çaryordu. Nitekim sava ortasnda çeitli Avrupa ülkeleri sanatçlar, bilginleri üst düzeyde bir çevre oluturmak için çaba bile gösterdiler. Zweig, J.Romein vb. gibi. Fakat bilinen sonuç önlenemez: Bir baka Avrupallk ruhu" idealini düleyen ve farkl yollardan bunu gerçekletirmeye çalan kii, yani Hitler kendince son adm atar. Ne var ki, son adm, istenilen sonucu deil, korkulan tehlikeyi Avrupa'ya dayatr, yani "Avrupallk ruhu"nun bu yönde bütünlemesinin mümkün olmad anlalr.
Baka bir ifadeyle, "Avrupallk ruhu"nun somut temsilcisi olarak Roma mparatorluu, yklndan itibaren gerçekletirilmesi gereken veya ulalmas istenen bir deal, bir "kzl elma" balamnda alglanagelmekteydi. Bunun gerçekletirilmesinde bir ara Latin Hristiyanl fonksiyoner görülecekse de, Roma Kilîsesi'nin 10. yüzyllardan itibaren "imperium"a ramen "sacredetum"u tek belirleyici otorite kabul etmesi "Monarchia"lar harekete geçirecek ve Fransz Devrimî'ne kadar sürecek bir tartma, çekime ve mücadelenin oda olacaktr. Hatta Dante bu ideali "ve Hro" (taz) sembolüyle ifade ederken bir ara Carmen imparatoru VII. Henry'nin bunu gerçekletirecek yetenekte olduu umuduna kaplacaktr. Ne var ki, VII. Henry "mparatorluk Bahçesi" olarak nitelenen talya'ya boyun edirmek amacyla çkt seferde ölecektir. Dolaysyla umutlar da sönecektir.
Fransz Devrimi sonras Avrupa'sn batan sona Kasp kavuran büyük kargaa ortamnda Napoleon Bonapart'n askeri dirayetine dayal baars, deyim yerindeyse "Avrupallk ruhu"nun diriltilmesi umudunu bir kez daha ayaklandracaktr. Bu umudun dourduu heyecanla Goethe, Kant gibi air ve düünürler, o dönem Almanya'snn parçalanmlna ramen Napoleon'u "teyi" edeceklerdir. Ama, sonradan umutlarn yitirirler ve Napoleon'un bu ideal için yeterli olmadn anlarlar. Kant'n "Ebedi Bar" adl eseri bu idealin anlam, yorumu ve gerçekleme sürecini tartr. Ama umutlar bir kez daha söner.
Denebilir ki, Avrupa, Fransz Devrimyle birlikte ruhu da bilinçalt basklarnn fkrmalarn ve sçramalarn youn bir ekilde yaamaya balar, bilimden teknie, felsefeden sanata, tabiat kuatp yamalamadan toplumsal refaha, millî tekilatlanmalardan uluslararas kurumlara kadar kolaçan eden deiimleri, yenilenmeleri ve ykmlar ayn zamanda iç dünyasnda da parçalanmalar, dalp saçlmalar yaar. Birinci Dünya Sava nasl ki bu ç çatmasnn dlamasysa, kinci Dünya Sava da öyle. Üstelik ilkinin çözemedii ve daha youn hrs tohumlar ektii bir iç dünyann beklenen da yansmas oldu kinci Dünva Sava.
Öte yandan kinci Dünya Sava Avrupa ufkunda varln kantlayamam ve gücünü gösterememi, Avrupa'nn safra atar gibi kovduu ruhunun bir baka görünüünü getirdi. Bu Amerika'yd. Avrupa onu, Kolomb'un açt dehlize boaltt bir safra olarak alglasa da, o adeta Dr. Çekili'nin yaratna dönümü bir yapyla dönüyordu. Döndü ve o haliyle "Avrupallk ruhu"nun bir baka ekle girebileceini de kantlad. stense yal Avrupa bunu kabul etmesindi ama ona aitti. Tpk Rusya ve çevresinde oluan Komünal ruh gibi.
Böylece kinci Dünya Sava, Avrupa'nn kendi içinde hesaplama yaparak saflama ve bütünleme amacn kemirmeye yüz tutunca, meseleyi daha derine inerek çözümleme sürecine girdi. Çözümleme iine de hrslarn en çok tahrik olunduu ekonomik, yani çkar çatmasnn uzlatrlmas noktasnda balad. 1949'larda somut admlara yansyan bu süreç Roma Antlamasna bir temel oluturdu. Arkasndan Avrupa Ekonomik Topluluu'na, oradan da siyasî ve kültürel güdülenmeyle Avrupa Topluluu'na ulat. Peki Avrupa Topluluu "Avrupallk ruhu"nun dlam bir karl mdr? Buna ancak artl olarak evet denebilir gibi gözüküyor. Çünkü "Avrupallk ruhu"nun tanmlanmasnda ortak paydalar var görünse bile, bu paydalarn alglanmas, daha aç, bak açlarnn bunu ayn sonucu yönelik olarak kavramas tartmann balangç noktasn oluturuyor.
Sözgelimi Lâtinler'in "Avrupallk ruhu"na yükledikleri anlam ile, Norman, Cermen ya da Anglo-saksonlar'n düündükleri, ister istemez birbirlerinden uzaklarlar. Kald ki tarihi süreçte ortaya çkan çatmalarn önemli nedenlerinden biri de burada kök sürmektedir. Ayn ekilde Katolikler ile Protestan, Ortodoks ya da Anglikanlar'n "civitos Dei" (Tanr kenti)yi duyumsamalar herhalde, ayn boylamda görülemezler. Dahas "Avrupallk ruhu"nun, bir dönemde Katolik Kilisesinin öldürdüü Nordik ve putperest kuzeyli insanda "Mefistafales ruhu" olarak yaadn ileri sürenler de vardr.
Spengler'in teklifi bu "Mefisofaies ruhu"nun canlandrlmasyla, Nietzsche'nin "üst insan" Hitler'in "Führer" karizmasnda dalr gibi oldular. Buna ramen Avrupa Topluluu, imdilik et tutmaya durur gibi gözüküyor, te sorun da burada: Yeni bir "Avrupallk ruhu" mu?
Konu bizi ve topyekün slâm dünyasn, hatta Avrupa dnda kalan toplumlar mutlaka yakndan ilgilendiriyor.
Yazar: Ýsmail Kýllýoðlu |
17-08-11 |
||
| E mail: milligazete.com | Tweet | ||
 |
 |
||
