Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
stanbul'a giydirilen "kültür gömlei"
stanbul'un, Avrupa'nn dier iki tara ehriyle beraber, 2010 Kültür Bakenti ilan edilmesine sevinmeden önce bunun stanbul için ne anlama geldiini sorgulamak gerekirdi. Hazrlklar epeydir süren “2010 Avrupa Kültür Bakenti” olarak nasl bir stanbul'u takdim ettiimiz meselesi, yaklak 200 yllk batllama maceramzn en yakc sorusuyla yüzlemeyi gerektirir.
Temel soru u: stanbul bir Avrupa ehri midir? Ya da daha önce gündeme getirdiim gibi: Avrupa (ve de biz) hangi medeniyete ait stanbul'u kültür bakenti olarak görmek istiyor/uz?
'stanbul'un Avrupall' üzerinden iki farkl yaklam var; ilki, batclarn, geçmii tümden reddederek yeni bir uygarla dahil olmu çada Türkiye'yi temsil eden bir ehir varsaym. Bir gecede medeniyet deitirmeyi mümkünmü gibi kendini batl sayanlar geçelim. Bunlar stanbul'a, daha çok Bizans kökleri ve Galata çevresinden ibaret sayan bir modernlik ve batllk kurgusuyla yaklar.
2010 Kültür Bakenti projesini yürüten muhafazakar iktidar ve çevresi açsndan bakldnda daha eklektik bir durum söz konusu. Avrupa medeniyeti ile Osmanl ve stanbul ilikisini Avrupallk parantezine alarak tanmlayan muhafazakar yaklam kültür bakenti konseptinin içini doldururken tüm zaaflaryla kendini ele veriyor.
Benzer tutum, Avrupa Birlii'ne neden girmemiz gerektii konusunda nefes tüketen muhafazakar siyasetçiler ve yazar-çizerler tarafndan sergilenmiti. Ksaca, Avrupa bilim ve teknii Müslümanlardan ald; dolaysyla Avrupa medeniyetinin temelinde slam vardr, tezini ileyen son derece eklektik bir tarih ve medeniyet yorumu ortaya çkt. Avrupa medeniyetinin tüm günahlarna , insanla hediye ettii açmazlarn vebalini maddi ve teknik baar karlnda slam medeniyetine bedel olarak fatura edilii üzerinde kafa yormaya gelmeyen tipolojidir. 20 yüzyl balarnda slam dünyasnda görülen bat karsnda ezilmiliin özür dilemeci tavrn bugüne yansmas AB konusunda tekrar yeerdi.
Osmanl tarih yorumunu Avrupa üzerinden gören, tanmlayan son okuma ise bir bakma “yeni Osmanlclk” söyleminin alameti farikas gibidir. Osmanl'y Avrupa'nn bir parças sayan ve muhafazakar söylemin tekrarlamaktan pek haz duyduu bu tarih ve medeniyet yorumu siyasi olarak pek kullanl görülüyor bugünlerde…. Aslnda bu tarih okumas da bir batl yorumlamadr. M.G.S Hodgson'un Osmanl'y Avrupa medeniyetinin bir parças olarak yorumlamasndan ödünç alnmtr.
Osmanl tarihinin ayn zamanda bir Avrupa tarihi olmas askeri, corafi bir olgudan öte Balkanlar aan varln Avrupa parantezine alan bir kurgudur. Osmanl'y, “ Avrupa'nn ötekisi” olarak Avrupa kimliinin oluumunda belirleyici bir özne olmaktan çkarp paranteze alan yaklam Bat merkezli bak açsnn ürünüdür. Osmanl'nn askeri ve corafi olarak Avrupa'da varlk gösterdii gerçeinden Avrupa medeniyetine ekil veren deerlerin ortak paydasn oluturduu anlamn çkarmak en azndan bir gece medeniyet deitirerek artk Bat uygarlk dairesine girdiimizi varsaymak kadar tutarszdr. Unutmamak gerekir ki, Batllarn gözünde 20. yüzyla kadar Ortadou'nun snrlar bugünkü Bosna'dan balyordu.
Avrupa'nn bir parças, devam olarak stanbul'un hangi kültürün bakenti olduunu sormak havada kalyor bu duruma göre. Oysa slam medeniyetinin bakenti olarak stanbul hangi Avrupa'nn kültürel karl olduunu sormak ancak bu yal ktann, çok kültürlülüünü ciddiye aldmzda anlaml olabilir. Zorlayarak da olsa stanbul'u Avrupa'ya eklemleme çabas Helen ve Bizans rengi baskn bir kültür tanmna götürür. Nitekim stanbul'un Avrupa Kültür Bakenti konsepti için gelitirilen söylem bu yönü öne çkartyor.
Avrupa, kendi kültürel köklerinin yansmasn bulduu stanbul'u mu yoksa farkl ve özgün bir kültürün temsilcisi olarak stanbul'u mu kültür bakenti görmek istiyor? Bu soruyu Avrupa'dan önce bizim sormamz, yüzlememiz gerekiyor. Ve 200 yllk batllama çabalar sonucunda, stanbul'un temsil ettii siyasal iradenin yok edilmesiyle üzerine giydirilmek istenen deli gömleinin yeni versiyonu ile kar karyayz. stanbul'a giydirilen kültür gömlei muhafazakar tezgahta dokunarak “yeni Osmanlclk” biçimiyle sahneye çkartlyor.
NOT: Vurgular bize âittir.
Yazar: Akif Emre |
27-01-10 |
||
| E mail: aemre@yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
