Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 2411 |
Müverrih Ak Paazade’ye göre, Kay Boyu’nun Anadolu’ya geliinde dört temel unsur var...
1. Gaziyan (gaziler yani askerler, silahl kuvvet);
2. Ahiyan (kardeler, gönül erleri);
3. Bacyan (kadn önderler=Bu tekilatn, mehur yürek adamlardan Ahi Evran’n ei tarafndan kurulduu yolunda rivayetler var);
4. Abdalan (derviler)...
Askerlerin görevi malum: Savamak, aireti korumak, gerektiinde de fetihler yapmak...
“Ahiyan”n görevi ise hem adaleti (Müslüman, Hristiyan, Musevi ayrm yapmadan) tüm hayata hâkim klmak, hem de yürekleri diri tutmak...
“Abdalan”n ilevi ise dini anlatmak, toplumu dini açdan eitmek...
Burada bence en dikkate deer ve hatta artc olan, “Bacyan” snfdr...
Eski Anadolu kadnnn, bugünkü ortamla karlatrldnda, sosyal hayatn içinde çok daha aktif roller üstlendikleri rahatlkla görülebilir...
O kadar ki, kadnlar, “Bey Ana”, “Gazi Ana”, “Bac Bey” gibi rütbelerle toplumda aktif görev yapmakta, zaman zaman erkeklere dahi kumanda etmektedirler...
Kabul edelim ki, bu kadarn bugünkü Müslüman toplumlarn çounun tasavvur etmesi bile güçtür!..
Çünkü Müslüman toplumlarn çounda kadn hâlâ “ikinci snf” bir varlktr! Bazlarnda ise “varlk”tan bile saylmamaktadr!
Acaba, kadn ikinci snf sayan Bizans’ çok ksa süre içinde yerle bir edecek güce ulaan Osmanl’nn hzl yükseliinde, kadn birinci snf sayan anlaynn pay ne kadardr? (Aln size tarihimize ilikin bir sosyolojik aratrma konusu daha)...
Ahiler söylemleriyle, yüreklerdeki slâm kültürünü ve gaza mefkûresini kuvvetlendiriyor, gerektiinde kendileri bizzat savayor, ama en önemlisi, kurduklar zaviyeler vastasyla Kay Boyu’na imanl, ahlakl, uurlu “insan-asker” yetitiriyorlard.
Hiçbir makama, ana, öhrete, servete göz dikmedikleri için de müthi bir itibar sahibiydiler. O kadar ki, Osman Gazi kendisine hem “mürit”, hem de kaynpeder olarak eyh Edebali’yi seçti.
Edebali tburnu mevkiine “nsan Fabrikas” (zaviye) kurmu bir Alperen’di...
Osman Bey, bu cevher insann kz Malhun Hatun’la evlendi. Böylece Osmanl’y yücelten derin “yansma” da balam oldu (Kifayetli hocalara kran girdiinde ise yetenekli padiahlar dönemi de kapanacak, ardndan devlet çözülüp çökme sürecine girecektir).
Yansma insann dorudan söz konusu olduu alanlarda o kadar güçlüdür ki, pein hükümlerden arnm bir kafa ile tarihimize bakanlar, insan kutsayan bir anlayn hakim olduunu rahatlkla görebilirler.
eyh Edebali’nin Kur’ani bir referansla gelitirdii “önce insan” (Osmanl Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’ye öütlerinin bir cümlesi, “nsan yaat ki, devlet yaasn” biçiminde bir terkiptir) anlay, Osman Gazi’nin beyliini ksa süre içinde devlete, devletini ise ba döndürücü bir hzla imparatorlua dönütürmütür. Bu idrak sarsldnda ise devlet de sarslm ve yklmtr.
Osmanl’da, kim olursa olsun, neye inanrsa inansn, nasl giyinirse giyinsin insanlar hürdür... (nsan hürdür, ama Abdullahtr).
Osmanl’da “hak kuvvette” (günümüzün kuvvetliysen haklsn anlay) deil, “kuvvet hakta”dr (haklysan kuvvetlisin anlay)...
Osmanl’da padiahlar bile adliyeye karamaz, gerektiinde padiahlar yarglanr ve mahküm olur. (Fatih Sultan Mehmed’le Mimar psilant Efendi Davas örnei) [Hukukun üstünlüü ilkesi]...
Hocalar Osmanl terkibi içinde öylesine büyük bir güçtür ki, Bursa Kads Molla Fenari, Yldrm Bayezid’i “Namazlarn cemaatle klmad” gerekçesiyle mahkemeden kovabilmekte, eyhülislâm Zembilli Ali Cemali Efendi, Yavuz Sultan Selim gibi öfkesi burnunda bir Padiah’ “Halline fetva” vermekle tehdit edebilmekte, Sultan IV. Mehmed, Davutpaa Camii Kürsü Vaizi Himmetzâde Abdullah Efendi tarafndan, bir Cuma hutbesi esnasnda azarlanabilmektedir. Osmanl’da Devlet Bakanlar (Padiahlar) hükümete sadece tavsiyede bulunabilir, talimat veremezler... [Koçi Bey öyle der: “Vezir-i âzam (yürütmenin ba=Babakan) müstakil olup umûr-u saltanata (devleti yönetme biçimine) kimse müdahale etmezdi.”]
Buna da bugünkü adyla “Kuvvetler ayrl prensibi” diyorlar... Bu prensip demokrasinin özü ve özetidir...
Yani Bat demokrasisi, Selçuklu’dan (çünkü Selçuklularn da demokratik uygulamalar bir haylidir) ve Osmanl’dan çok ey örenmitir... Örene örene bugünkü eklini almtr...
Anlayacanz demokrasinin ekillenmesine katklarmz var...
Günümüzde de insana deer veren devletlerin geliip büyüdüünü, insan hiçe sayan devletlerin ise çözülüp ykldn görmüyor muyuz? Ceddimiz bundan 711 yl önce bunu fark etmi, fark ettii için de devletini insana hizmet ekseninde yaplandrm (bugünler Osmanl Devleti’nin 711. kurulu yldönümüdür), tabir yerinde ise devletini büyük ve mükemmel bir hayr kurumuna dönütürmütü.
Hangi dinden, dilden, milletten, devletten olursa olsun muhtaç her insan Osmanl Devleti’nin müfik sinesinde ihtiyacn giderebilir, hatta bu efkatten hayvanlar ve bitkiler bile nasiplerini alabilirlerdi.
Osmanl’nn yokluu, sadece be yüz yl müddetle hüküm sürdüü topraklarda yaayan insanlarn deil, ayn corafyada yeeren bitki ve hayvanlarn da talihsizliidir...
Zira çamz dahil, hiçbir devirde çevre, Osmanl asrlarnda gördüü ilgi ve sevgiyi görmemi, hiçbir dönemde hayvanlar Osmanl insannn kendilerine gösterdii saygy yaamamtr.
Yazar: Yavuz Bahadýroðlu |
28-01-10 |
||
| E mail: ybahadiroglu@vakit.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
