Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MÜLÂKÂT | Okunma Says: 4068 |
 |
Göksel Baktagir ile müziimiz üzerine derin bir söylei yaptk...
Efendim, Türk müzii ile ilgili çalmalarnz nasl balad?
Bu hususta ben kendimi çok ansl görüyorum. Çünkü ailemde, sevgili babam Muzaffer Baktagir bireysel olarak Türk müziine gönül vermi, uzun yllar birçok Türk müzii enstrümann icra etmi birisi. Tabi ailede böyle bir insan olunca biz de doal olarak kendi kültürümüzün çok önemli enstrümanlarn tanma imkan bulduk. Dolaysyla benim müzik hayatm çok küçük yalarda balam oldu. Ailede alm olduum müzik eitimi -idealim olan- TÜ'ye bal Türk müzii konservatuarna girmemle devam etti. Böylece akademik anlamda da bir süreç balam oldu benim için. u anda ise bal bulunduum Kültür ve Turizm Bakanl stanbul Devlet Türk Müzii Topluluu'nda Türk müzik sanatn tantma ve icra etmeye gayret ediyorum.
Bir kanun virtüözü olarak bize biraz, kanun enstrüman hakknda bilgi verebilir misiniz?
Kanun enstrüman yaps itibar ile çok zengin 3,5 oktavlk ses yapsna sahip. Tarihsel açdan tam olarak bu enstrümana uraya ya da buraya ait demek biraz zor. Muhtemelen Orta Asya kökenli bir enstrüman olabilir; çünkü genellikle bir çok akustik enstrümann çk yeri oras. Antik çada Sümerler tarafndan kullanldna dair bir takm bilgiler de mevcut. Bunun yannda kanunun, 9.-10. yüzyllarda yaam olan mehur müzikolog, zamann önemli filozofu Farabî'nin bir icad olduu zikredilen rivayetler arasnda.
Müziinizde geleneksel icra formlarnn yan sra modern tavr da var. Gelenekle modernin harmanlanmasn nasl deerlendiriyorsunuz? Ayrca bu paralelde ne tür tepkiler alyorsunuz?
Vakaya ben öyle yaklayorum: Konu ne olursa olsun konunun içeriini çok fazla anlamadan ürkütücü bir zihniyetle yani bir ön yarg ile konuya baktnz vakit o alana aslnda zarar vermi oluyorsunuz. Burada bence bak açs çok önemli. Müzik benim hayatmn çok önemli bir unsuru. Aslnda bütün insanlk için de bu durum geçerli. Müzik adeta, snrsz titreimler arasnda yaplan bir gönül yolculuu. -Zaten ben kendimi sesler dünyasndaki kefetme yolcusu olarak tanmlyorum. -Her insanda bu yolculukta farkl tnlar yakalamak potansiyel bir güç olarak mevcut. te sanatç özüne yöneldiinde sanatnda çok farkl ufuklar açlm oluyor kendisine. Ben hiçbir eye ön yarg ile yaklamamaya çalyorum. Aslnda bir ine delii çok küçük görünür ama oradan baktnzda dünyay görebilirsiniz. Ksaca unu söylemek istiyorum: Biz kendi köklerimizdeki, kendi özümüzdeki güzelliklere yaslanarak ancak bir deer olabiliriz. Biz buna gayret ediyoruz ve geçmiten gelecee bir köprü kurma gayretiyle bir aray içerisinde hala çalmalarmz sürdürüyoruz.
Ülke dnda da konserlere itirak ediyorsunuz. Günümüzde Türk müziine yeniden bir yöneli olduu söyleniyor buna katlyor musunuz? zlenimlerinizi aktarabilir misiniz?
Bizim müziimiz tek sesli müzik türü arasnda ayrcalkl bir yere sahip. Bat müzik sistemi de kendini ispatlam ayr bir müzik türü. Hem bizim müziimiz hem de bat müzii birbirini gölgelemeyecek bir ekilde iki ayr yoldan uzantlar olan müzik türleri. Burada mutlaka altn çizmemiz gereken yer u; Türk müzii makamsal bir yap üzerine kurulmu, makamsal yap da bizim aslnda doamzda uygun olan bütün sesleri kullanan, o çeyrek sesler denilen sistemi kullanan bir yapya sahip olduu için çok ayr bir renklilik ve zenginlik ihtiva ediyor. Dolaysyla biz ruhumuzun bütün güzelliklerini Türk müzii sistemi içerisinde çok daha güzel bir ekilde yanstma imkanna sahibiz. Batl ya da doulu müzik tarz hiç fark etmiyor. Siz yeter ki o müzik türleri içerisinde gönlünüzü çok güzel bir ekilde ortaya koyun, iyi bir yorumcu olun; rk, kültürü ne olursa olsun bir ekilde insanlara ularsnz. imdi batda insanlarn en çok dikkat ettikleri ey u: Onlar, sizi bir Türk müzisyeni olarak görüyor ve Türk kültürünü, Türk müziinin güzelliini sizden duymak istiyorlar. Dolaysyla hani tereciye tere satma gibi bir ey zaten olamaz; çünkü herkesin kendine göre ayr güzellikleri, ayr kültürleri var. Biz kendi kültürümüzün yansmalaryla o güzellikleri sunduumuzda hem bizim kültürümüzün renklerini daha iyi görüyorlar hem de o orijinal yapy daha iyi sindirmi oluyorlar ruhlarnda. Ve bu tnlar duyduklar an emin olun çok beeniyorlar. Çünkü bizim müziimiz insan ruhuna hitap eden enstrümanlara sahip. Bugün bir klasik trnak kemençesini düünün, tasavvuf müziinin en önemli enstrüman olan ney'i düünün, bir tanburu, bir kanunu, bir udu düünün. Bütün bu enstrümanlarmz tnlar itibar ile insan ruhuna, kalbine derinlemesine ileyebilecek bir yapya sahipler. Siz o enstrümanlarla, o enstrümanlarn kültürünün müziini de ilediiniz vakit o insanlarn hücrelerine kadar inebiliyorsunuz, biz buna yurt d konserlerimizde çokça ahit oluyoruz. Her ne kadar bizim kültürümüze uzak insanlar olsalar bile bizim asl özümüzde olan müziimizin ince nüanslarn kendi iç dünyalarna alabiliyorlar, hissedebiliyorlar. Biz bunlar görüyoruz. Özellikle bal bulunduum Kültür ve Turizm Bakanl stanbul Devlet Türk Müzii Topluluu'nun genel sanat yönetmeni, çok önemli tanbur sanatkâr, devlet sanatçs hocam Necdet Yaar'n yllar önce Amerika gibi çok uzak mekanlarda Türk müzik sanatn yabanclara tantm olmas bizlere de ayr bir yol açm oldu. Her ey bir eye basamak tekil ediyor. Ve bugün Türk müzii inanlmaz ilgi gören bir trende sahip. Hz. Mevlânâ'nn -zannediyorum- bir sözü vardr: nci dibe vurur, çer-çöp kyya vurur. Bugün tabii Türkiye'de, zaman zaman televizyonlarda, medyada çok fazla suyun üstünde gördüümüz -istisnalarn dnda- kimseler mevcut. Türk toplumu gerçek sanatkarn çok fazla tanyamyor. Ama genel olarak belki de dünyada sanatçlarn kaderi bu.
Peki geleneksel müzik sanatmzn bu günkü ypranm ve eskimi görünümünden kurtarlmas için sizce neler yaplmal?
imdilerde popüler diye bir kavram var. Bu problemi amak adna bu kelimeden hareket etmeliyiz. Yaadmz hayat göz önünde bulundurduumuzda bir eyin popülerlik kazanmas için bir takm desteklere ihtiyaç duyuluyor. Türk müzii de bence bu destee muhtaç. Geçmite geleneksel sanatlarmz popüler kayglardan hareketle icra edilmezdi. Bizim hemen bütün sanatlarmzda insann ürettii eyin içerisinde olma anlay hakimdi. Sanatkâr kendi benlik ve egolarndan tamamen syrlarak sanatn bütün insanlk için yaptndan dolay popülerlik kaygs gütmezdi. Doal olarak da bu süreç, belki de belirli grup içerisinde deer ve karlk bulan bir yapya dönütü. Ben undan yanaym; tüm insanlk için yararl olabilecek sanatkarlarmz -popüler anlamda o güçleri de katarak- çok daha fazla kitlelere yayma gayretimiz olmal; burada da profesyonellik devreye girmeli bence. Profesyonellik ise bir ekip halinde, kendi görevini bir ekilde yerine getirip o alana yönelik farkl bir yenilikle katkda bulunmasdr.
Sûfî müzikle ilgilenmektesiniz sizdeki bu ilginin kayna nedir?
Bir insan, inanc ve o inancn etrafnda ekillenen güzellikler sayesinde bir yerlere gelebiliyor. Aslnda Sufizm'in telkin ettii deerler, bütün insanlarn kalbinde ve gönlünde var. Bu deerleri insann kendini tanma ve olgunlama süreci olarak ifade edebiliriz. Ben kendimi mesleim gerei enstrümanmla ifade etmeye çalyorum. Enstrümanmla bir ba kuruyorum o arac oluyor fakat aslnda az önce altn çizdiim snrsz hazineyi kefetme yolculuu, sesler dünyasndaki yolculuumuz aslnda bize kendimizi zaman içerisinde tanma ve olgunlamaya imkan salyor. Nasl ki mûsikî ilmi -malum-snrszlk ilmi, Sufizm de snrszl ifade ediyor. Bugün o snrszlk içerisinde her geçen gün, çok farkl duygusal anlamda titreimler yakalayabiliyorum. Ve gitgide derinletiimi hissediyorum. Tabii bunu tarif etmek mümkün deil ama u an benim icra ettiim kanunla olan diyalogum 25 yln doldurdu. Bir bebein büyümesi, olgunlamas misali ben ondan bir takm eyleri öreniyorum o da benden bir takm eyleri öreniyor. Böyle bir al veri neticesinde, insan özündeki o güzellii ve sevgiyi yanstmak adna bir mücadele içerisinde oluyor. Zaten Sufizm'in de ana öretileri ve kendi duygu dünyamda algladm boyutu da bu olsa gerek.
Musevî bestekârlarla alakal bir albümde yer aldnz. Bir dönem bu corafyada birlikte yaam olduumuz aznlklarn sanat hayatmzdaki yerleri hakknda neler söyleyebiliriz?
Osmanl çok büyük bir medeniyet ve bu medeniyet potas o snrszlk içerisinde her geçen gün, çok farkl duygusal anlamda titreimler ve çok renklilik ve çok kültürlülük söz konusu. nsanlar bar içerisinde yaamlar ve ortak bir kültürel mozaik oluturmular. Yurtdnda bir seyahatimizde, ya hayli geçkin bir Musevî bey yanmza geldi ve dedi ki; Ben Osmanlym. Osmanl'da yaayan deerli sanatkârlar bizim müzik sanatmza çok önemli katklarda bulundular. Örnein III. Selim zamannda Hampar-sum müziimize katkda bulunmu büyük bir isim. Ayrca Türk müziine çok büyük hizmetleri olan ve ürettikleri eserlerle de Türk müzii aheserleri arasnda yer alan bestelere sahip çok önemli Rum bestekarlar da var. Dolaysyla Osmanl'nn o ihtiaml 600-700 yllk serüveni içerisinde karlkl olarak farkl kültürlerin birbirlerinden etkilenmeleri bence doal bir süreç. Böylece Osmanl corafyasnda yaayan her sanatç kendi özlerinde olan güzellikleri katmak suretiyle Osmanl'ya has sanat ruhunu ve lisann oluturmaya vesile olmular.
Son olarak okuyucularmza bestelerinizin oluum sürecinden bahsedebilir misiniz?
öyle söyleyeyim; bir ar, bal olutururken bir sürü çiçekten polen alyor. Bunu gibi sanatkâr da yaad hayattan beslenir. Kendi egolarndan benliinden syrld an belki bu süreç balar. Okuduu, gördüü, konutuu her eyden aslnda etkilenir. Olaylar kendi duygu tuvalin de resimlemeye çalr. Bestekârn görevi, sesleri belirli bir kompozisyon içerisinde sunarak müzii oluturmaktr. En son albüm çalmamda ilk eser Garip adl saz semai, kymetli gönül ozanmz Neet Erta'a ithafen bestelendi. Neet Erta bir bayram günü, bir televizyon kanalnda konuktu. Kendi hayatna ilikin notlar aktaryordu: Bizim yerimiz pek fazla köyden köye dolardk. Çadrlarda gecelerdik. Bizim lakabmz garipti. Garipler geldi, garipler gitti derdi köylü. Köylüye de çok fazla eziyet olmasn diye bir haftadan fazla kalmazdk. Çok önemli yerlere gelmi bir sanatkar geçmiini o kadar saf bir ekilde yanstt ki ben bundan çok etkilendim ve Garip adl eser ortaya çkt. Müzik aracl ile bir lisan, bir metin oluturmaya çalyorum bu bazen birebir etkilendiim bir eyin tasviri, ifadesi oluyor. Mesela yine son albüm çalmamda Kelebek adl çok neeli, ksa süreli biten tasviri bir bestem oldu. Bir kitapta okumutum ipek yapmnda kozalar canl canl kaynar kazanlara atlyormu ama sadece Hindular, kozasn delenlerle ipek yaparlarm; çok derin bir manas var imdi bunun. Cana kast etmemek adna yaplan bir ilem bu. Çünkü malum koza bir engellenitir. O koza aldnda kelebek oluyor. Her ne kadar ortaya çkan ipek ikinci kalite oluyorsa da Hindular cana kast etmemek adna bu ilemi yapyorlar. imdi benim duygu dünyamda bu gerçek öyle bir ekilleniyor ki bir anda kelebek adl bir eser ortaya çkyor. Dolaysyla sizin beslendiiniz ey size mutlaka açlm salamal, bir anlam katmal onun da bir derinlii olmal ki sizin üretebileceiniz ey de o oranda derinlikli olsun. Son olarak unlar ifade etmek istiyorum: bütün bunlarn yannda bizim üreteceimiz eyler -her ne olursa olsun; bu yazl eyler olabilir, müzik olabilir- gönül dünyamzdan çkmyorsa onlar çok büyük bir anlam tamyor ve zaten de muhatabna ulamyor bence. Sadece kulaktan girer ve çkar, ulamas gereken yere ulamaz. Ama gönlünüzü katarak bir ey yaparsanz, bu hiç tahmin etmeyeceiniz bir boyutta bir yerlere ular.
Yazar: Ercan Alkan |
03-05-10 |
||
| E mail: Haberkültür.net | Tweet | ||
 |
 |
||
