Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / ÝSLÂM TÂRÝHÝNDEN | Okunma Says: 5329 |
 |
Yavuz Sultan Selim Han’n müstearln yapan dris-i Bitlisî büyük bir tarihçi, önemli bir din âlimi ve ayn zamanda yetenekli bir siyaset bilimciydi.
Ünlü tarihçi ve siyaset bilimci dris-i Bitlisi
dris-i Bitlisî, tam ad Hakimeddin dris Bin Hüsameddin Ali El-Bitlisî’dir. Osmanl tarihçisi, siyaset bilimci ve devlet adam. Bitlis doumludur. lk sekiz Osmanl padiahn konu alan ve Het Bihit adl eseriyle ün yapmtr. eyh Ömer Yesir tarikatna bal, Hüsameddin Ali’nin oluydu. Hüsamettin Ali, Âlim ve faziletli bir eyhti. Bitlisî, ilim tahsilinin ilk ve önemli bir ksmn babasnn yannda yapt. Daha sonra çeitli âlimlerden de farkl branlarda ilim tahsil etti. Önce Akkoyunlu hükümdar Uzun Hasan’n divannda uzun yllar nianclk yapt. Daha sonra 1490 senesine kadar Uzun Hasan’n olu Yakup Bey’in divannda bulundu. II Bayezid’in 1485’te kazand bir zafer üzerine tebrik name yaznca padiahn dikkatini çekti.
1501’de ah smail Safevi Devletini kurunca II. Bayezid Han tarafndan stanbul’a davet edilerek kendisine önemli görevler tevdi edildi. 1514 ylnda Yavuz Sultan Selim Han ile birlikte Çaldran Sava’na katld.
Yavuz Sultan Selim Han’n müstearyd
Yavuz Sultan Selim Han’n bir nevi müstearln yapan dris-i Bitlisî büyük bir tarihçi, önemli bir din âlimi ve ayn zamanda yetenekli bir siyaset bilimciydi. Bitlisli olmas sebebiyle bölge halk hakknda oldukça geni bilgiye sahipti. Ayrca bölge insannn yapsn da gayet iyi biliyordu. Yavuz Sultan Selim Han, Dou ve Güney Dou’da muhtelif airetlerin reislerine, ah smail’in itaatinden çkmalar için, Amasya’daki otandan dris-i Bitlisî’yi defalarca ad geçen bölgeye gönderdi. Bitlisî’nin, Yavuz Sultan Selim Han’n emriyle bölgedeki çalmalar tam bir baaryla sonuçland. dris-i Bitlisi; Mardin, Urfa, Bitlis, Diyarbekir, Sason, Hizan, madiyye gibi birçok bölgeyi dolaarak, o yer beylerinin Osmanlya itaatlerini salad. Hasankeyf ve Siirt Eyyubî sülalesinden II. Halil, Bitlis Emiri eref Han, Hizan Emiri Davut Bey, madiyye Hâkimi Emir Seyfeddin gibi önemli ahsiyetler dâhil olmak üzere yirmi be emir bir toplant yaparak Osmanl tebaiyetini kabul etti. Bitlisî’nin Kürt beyleriyle anlaarak onlar Osmanllarn yanna çekmesi, böylece bu yörelerin sava yaplmadan Osmanl egemenliine girmesi onun ne kadar sevilen saylan bir ahsiyet olduunun ve siyasi dehasnn apaçk göstergesidir.
1517 ylnda Msr’n fethine de katlan Bitlisî, 1520’de yazd ve Yavuz Sultan Selim Han’ övdüü bir kasidesinde memleketin iç ilerini tanzim eden esaslar hakknda görülerini belirtir. 1502–4 yllar arasnda II. Bayezid’in istei üzerine yazd Het Bihit, 80 bin beyitten oluan manzum bir tarih kitabdr. Osmanl hanedannn soyaacnn verildii, Selçuklularla balarnn ve yaptklar ilk savalarn ele alnd bir girile balar. Osmanl padiahlarnn ilk sekizinin saltanat dönemlerini anlatr ve 1506’da Firuz Bey’in Bosna valisi olmasyla sona erer. Süslü üslubundan dolay daha sonraki kuaklarca pekiyi anlalamayan eser, II. Mahmud’un emri ile Abdülbaki Sadi tarafndan Türkçeye de çevrilmitir. Bitlisi’nin ayrca II. Bayezid’e sunduu Münazara-i Savm-ü d adl temsili bir öyküsü ile ölümünden sonra baz parçalar ele geçen ve olu Ebu’l-Fazl tarafndan yeniden düzenlenen Farsça bir Selimname’si vardr. Bunlarn yannda dris-i Bitlisî’nin Türkçe, Farsça, Arapça iirleriyle edebiyat, hadis ve siyaset bilimi üzerine yazlm eserleri de vardr.
Ümmetin birlii için mücadele etti
Bitlisî’nin bu hizmetlerini günümüzde baz çevreler maalesef görmemezlikten geliyor, iyi idrak edemiyorlar veya onu kastl olarak anlamak istemiyorlar. Elbette onun gibi âlim fazl Ümmeti Muhammed’in ittihadn düünmekten baka düüncesi olmayan güzide insan anlamak için önce kapasite sonra da basiret lazm. Bitlisî’yi siyasi tercihinden dolay veya Yavuz Sultan Selim Han’a yazd Selimname yüzünden eletirenler yüzlerce yllk büyük medeniyeti maalesef içlerine sindirememi, küçük hesaplar peinde çabalayp durmaktadrlar. Bunlar neye dayanarak söylüyoruz? sterseniz Bitlisî’nin dava arkadann hayatndan bir pasaj sunalm da kiminle niçin beraber olmu? Neden onun için methiyeler yazm? iyice anlayp örenelim.
Yavuz Sultan Selim Han Msr’ fethedip, hilafeti esaretten kurtarnca, alkanlkla kendisine de “Hakimu'l-Haremeyn-i erifeyn” diyen hatibi susturup;"Benim için, o mübarek makamlarn hizmetçisi olmaktan daha büyük eref olamaz. Bana “Hadimu'l-Haremeyn-i erifeyn” (Kutsal yerlerin-Mekke ve Medine’nin hizmetçisi) deyin" buyurmutur. Suudi Krallar bu veciz ifadeyi günümüzde de bir unvan olarak kullanmaktadrlar. Sultan Selim, o günden sonra bu önemli ann unutulmamas için bandaki sara sorguç denen temsili bir süpürge yerletirmi, dier padiahlarda bu gelenei sürdürmülerdir. Bu nüktenin anlam “biz kutsal mekânlar bamzn tac yaparz ve o mekânlarn hizmetkâryz” eklindedir.
Sekiz ay süren Msr seferi sona ermi, dönü yolculuu balamtr. Yavuz Sultan Selim’in yannda hocas Anadolu Kazaskeri bni Kemal de bulunmaktadr. Ordu ilerlerken bir ara çamurla kapl bir sahadan geçilir. Bu arada hiç beklenmedik bir hadise olur ve bni Kemal’in atnn aya sürçer. Yerden sçrayan çamurlar Yavuz’un kaftann yapr. Büyük âlim bni Kemal ise istemeyerek sebep olduu bu durum karsnda utancndan ban önüne emi beklemektedir. Selim Han, hocasnn edebi ve mahcubiyeti karsnda kzarr ve ilme ne kadar deer verdiini anlatan u sözleri söyler: “Hocam üzülmeyiniz! Sizin gibi bir âlimin atnn ayandan sçrayan çamur bizim için bir ereftir, ziynettir.” Ve kaftann çkarp vezirine uzatrken: “Vasiyetimdir, öldüüm zaman bu kaftan sandukamn üzerine sersinler!” diye emir buyurur. Gerçekten de vefat ettiinde ulu hakann vasiyeti yerine getirilmi ve sözü edilen kaftan Yavuz Sultan Selim’in sandukasn süslemitir. Böyle Peygamber sevgisine, böyle alçak gönüllülüe, böyle ilme ve âlime deer veren insana 160 bin beyit medhiye de yazlsa azdr. Hangi milletten, hangi rktan, hangi merepten olursa olsun hiç fark etmez… dris-i Bitlisî te böyle deerli, böyle faziletli bir komutann, devlet adamnn yannda olmutur. Yani “Hadimu'l-Haremyni erifeyn”’in erefli bir nedimi olmutur.
Yaad asrn ileri gelen âlimlerinden olan Bitlisî’nin sohbetlerine padiahlar, devlet ileri gelenleri büyük bir ilgi gösterirlerdi. Bir müddet Yavuz Sultan Selim Han’n ile sohbet arkadal da yapan dris-i Bitlisî, 1520 tarihinde, Yavuz Sultan Selim Han’n öldüü sene stanbul, Eyüp Sultan’da vefat etti. Mezar, Eyüp Sultan- Gümüsuyu yolundan, kendi ad ile anlan driskökü Caddesi’ne dönülen köede, Kerimaa Soka giriinde soldadr. Bu mezarn hemen yan banda muhterem zevceleri Zeynep Hatun’un vakfederek yaptrd mescit yer almaktadr. Rivayetlere göre Zeynep Hatun, vakfettii bu mescidi bizzat kendi el emei-göz nuru ile eirip, ördüü çorap ve benzeri el ilerini satarak, biriktirdii para ile yaptrmtr. Buradaki mescit ve mezarn çok yaknndaki bir parka dris-i Bitlisî ad verilmitir. Bugün dris-i Bitlisî gibi aklselim devlet adamlarna ve muhterem hanmefendileri gibi annelere ne kadar da çok ihtiyacmz var öyle deil mi aziz dostlar? Kabirleri nur, mekânlar cennet olsun…
dris-i Bitlisî’nin sütun mezar tandaki kitabede:
“Kutb’ül arifin, (Ariflerin Kutbu) merhum ve mafur dris Efendi Ruhu içün el-fatiha” yazmaktadr.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Nidayi Sevim |
04-06-10 |
||
| E mail: Haberkültür.net | Tweet | ||
 |
 |
||
