Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : EDEBÝYAT / UNUTULMAYANLAR | Okunma Says: 3893 |
Hepimizin hayatta en az bir kez kendine sormu olduu “kimim ben?' sorusunu Cemil Meriç öyle cevaplandrr: “Hayatn, Türk irfanna adayan, münzevi ve mütecessis bir fikir içisi.”
Bu o kadar tanmlayc bir cevaptr ki tek bana tahlil edildiinde onun Türk düünce ve kültür hayatndaki yerini anlamamz kolaylatrr.
Hayatta karlat dier zorluklarn yan sra otuz sekiz yanda gözlerini kaybeden Cemil Meriç, a doru yürüyüünde umutsuzlua kaplmak nedir bilmeksizin hem kendi hayatn hem de Türk kültür hayatn aydnlatmay sabrla sürdürmütür. Bu balamda olu Mahmut Alî Meriç babasn öyle deerlendirir:
''Cemil Meriç, Türk insanna, Türk düüncesine verebileceinin hepsini verebildi mi? Hem evet, hem hayr. Evet, çünkü 38 yandan itibaren gözleri görmeyen bir insandr o. Okumas yazmas mümkün deildir tek bana. Okunanlar aklnda tutmas, ayklamas, belli sentezlere varmas, bunlar yazdrmas, yazdrdklarndan makaleler yapmas, o makaleleri kitaplatrmas... nasl güçlü bir hafzaya, nasl kuvvetli bir iradeye, çalma, örenme ve öretme azmine dayanr söylemeye gerek var m? Bu artlar altnda yapabileceinin azamisini yapm bir insandr Cemil Meriç.
"Verebileceinin hepsini tabiî ki verememitir, çünkü, en deerli fikir arkadan, en alglayc uzvunu, gözlerini kaybetmitir. Eer bu felaket Cemil Meric'i bulmasayd, inanyoruz ki, o, verdiklerinin kat kat fazlasn verecek, fikir adamlnn yan sra, belki bir aksiyon adam da olacak, fikirlerini kalemiyle savunduu kadar, siyasi tercih ve davranlaryla da savunacak, kafalardaki mefhumlar kemekeini aydnlatmakla kalmayacak, siyaset plannda da ortaya çkan düünce, davran ve karar karmaklna kendi çapnda bir son vermeyi deneyecekti." 1
Krk Ambar, Ümrandan Uygarla, Ik Doudan Gelir, Maara dakiler, Bir Dünyann Eiinde (Hint Edebiyat), Kültürden rfana gibi her biri bir aheser niteliindeki eserler arasnda Bu Ülke Cemil Meriç külliyatnn daarcn neredeyse tek bana hülasa eder. Bu yönüyle Bu Ülke, bütün bu eserlerin hem içinden çkt hem de bu eserlerin toplanarak öz hâline geldii bir klavuz kitap hüviyetindedir. Dolaysyla Bu Ülke, Cemil Meriç düüncesiyle tanmak isteyen okuyucu için en kestirme ve ilk kaynaktr. Ancak dier eserlerine açlan cümle kaps konumunda olan bu eser, külliyatndan ayr tutularak tek bana okunduunda tam olarak anla lamayacaktr. Çünkü Cemil Meriç zaman zaman Hint Edebiyat adl eserinde, zaman zaman Maaradakiler'de ya da Krk Ambar'da olgunlatrd düüncelerinin krntlarn gözler önüne serer Bu Ülke'de. Kendisi de bu eseri için hemen hemen ayn tespitleri yapar:
"Bu Ülke, yarm asrlk bir tetebbuun, bir sanatç mizacndan süzülen usaresi. Bir mesaj, daha dorusu bir çlk... kesif, dertli, derbeder..."
"Bu sayfalarda, hayatmn bütünü, yani bütün sevgilerim, bütün kinlerim, bütün tecrübelerim var. Bana öyle geliyor ki, hayat denen mülakata bu kitab yazmak için geldim: etimin eti, kemiimin kemii." 2
"Ümrandan Uygarla, Bu Ülke'nin devam, zamanla çiçekleen tomurcuk düünceler..."
"Bu Ülke tohum, Maaradakiler aaç. Bu Ülke'deki tohumlarn henüz hepsi aaçlamad..."
1974'te ilk basks yaplan Bu Ülke, 1985 basksndan itibaren Mahmut Ali Meric'in yayma hazrlad ekilde baslmaktadr. Bu basklarda eserin önüne Entelektüel Bir Otobiyografi ve ayrntl bir Cemil Meriç Kronolojisi eklenmitir ( ss .7-70.). Bilhassa Entelektüel Bir Otobiyografi Cemil Meric'in bütün yazdklar içinden seçilen cümlelerin kronolojik bir biçimde bir araya getirilmesiyle düzenlendii çin, Cemil Meriç'le ilk kez tanacak okuyuculara tavsiye edilebilecek önemli bîr giri metni özellii gösteriyor.
Sihâm - Kaza ( Bâbil ve Mütaripler ) ( ss .73-164), Biz ve Onlar ( ss .165-222), Münzevi Yldzlar ( ss .223-252), Fildii Kuleden ( ss .253- 266), Baki Kalan ( ss .267-298) ve Kanaviçe ( ss .299-334) olmak üzere alt bölümden oluan Bu Ülke'de Cemil Meriç, kendine özgü bir üslûp ve meselelerin en klcal damarlarna kadar nüfuz eden keskin bir dikkatle, medeniyetimizi son birkaç yüzyldr megul eden hastalklar üzerinde düünür: Fikir hayatmzn hastalklar, düünce hayatmzdaki kavram kargaalklar, bu kavram kargaasnn sebep olduu dier hastalklar, bütün bu hastalklarn medeniyetimizi, zihniyetimizi ve bilincimizi çürütücü yan etkilerini, mefhumlar, bu mefhumlara yüklediimiz yanl anlam(a) lar , baka medeniyetlerden ithal ettiimiz ve üzerimize uymayan elbiseler gibi reti duran yabanc fikirler, aydn( lar ) mzn hastalklar, aalk kompleksleri, tarihî yanlglarmz/hatalarmz, dil kullanmndaki tutarszlklarmz, kelâmn bütünüyle haysiyet oluunu unutuumuz, Türk kültür düünce ve edebiyat hayatndaki gereksiz eski-yeni kavgalar, ileri-geri kavgalar, içi bo ideolojiler/ izmler , bu halktan ve bu milletin deerlerlerinden kaçmz, Tanzimat'tan beri ülkeyi yaanmaz hâle getiriimiz, birlik ve beraberliimizin kymetini bilemeyiimiz, Osmanl mparatorluunun çözülüünün arkasndaki zihnî arkaplan , bu hezimeti hazrlayan hatalarmz, özgü vensizliklerimiz, vs... Bu liste daha da uzatlabilir. Ancak rehber niteliindeki bu eserde geçmiten gelen ve zaman zaman nükseden hastalklarmzn sadece tehis edilmekle kalnmadn ayn zamanda bu hastalklarn tedavisi için izlenecek yol ve reçetelerin de sunulduunu söylemek gerekir. Ömer Öztürkmen'in söyleyiiyle "Bu kitap yüz elli yl sonra da olsa Türk düüncesinin haysiyetini kurtarmtr."
Müstaripler'de Cemil Meriç daha çok Tanzimat sonras Türk aydnnn kaçlarn "rfan'a Kaç", "Yunan'a Kaç", "ran'a Kaç", "Mutlak'a Kaç", "Bat'ya Kaç", " Le Bon'perestler ", " Nak - Ber Ab" adl balklar altnda uzun uzun tahlil eder. Biz ve Onlar adl bölümde ise daha çok Dou -Bat ekseninde meseleleri tartr, Münzevi Yldzlar'^ bal altnda se hem dou hem de bat medeniyetinden seçtii belli bal ahsiyetleri ( Dante , Ibn Haldun, Vico , Camoens , Scott , Balzac , Lamennais , Tagor , Said Nursi , Kemal Tahir , Kerim Sadi vs.) mukayeseli olarak deerlendirir.
Cemil Meriç sadece bir düünce adam deil, ayn zamanda düünceyi tayan kelimenin haysiyetine vurgu yapan bir kelime içisidir. O, kelimeleri öyle bir titizlikle seçer ki bu seçim düünceyi de beraberinde you rucu bir özellie bürünür. Dolaysyla sadece düünce olgunluu açsndan deil üslûp açsndan da mükemmellemi cümlelerin peinde koan Cemil Meriç, okuyucudan da ayn ekilde keskin bir dikkatin yan sra kelimeler, fadeler arasndaki ince anlam farklarn çözecek bir okuma serüveni bekler. Fildii Kuleden adl bölümde 'Kelime' bal altnda dört; 'Kitap' bal altnda ise alt küçük metin yer alr, Cemil Meriç'in kendine mahsus o süre yaklaan üslubuyla. Baki Kalan adl bölüm yine kitabn eski basklarndan farkl bir ekilde düzenlenmi yirmi sekiz irili ufakl (kimi iki cümlelik) metinden oluuyor. Kanaviçe ise kitap boyunca geçen özel isimleri açklayan küçük bir sözlük olarak merakl okuyucularn iini kolaylatryor.
Bu Ülke üzerine derleyici toparlayc en güzel yargy merhum Ahmet Kabakl ortaya koyar. Bu yazy biraz da Bu Ülke 'yi okumak isteyenlerin itahm ka bartmak için Kabakl'nn sözleriyle noktalamak istiyorum:
"Hocamn." diyor Ahmet Kabakl "Bu Ülke'sini, ülkemizi rfan ve yorumla tamamlayan klar olarak okumak yetmez, kabilse ezberlemeli."
* Cemil Meriç, Bu Ülke, letiim Yaynlar, stanbul 2002, (15. Bask), 336 s. (Yaz boyunca zikredilen sayfa numaralar eserin bu basksna aittir.)
1 .Mahmut Ali Meriç' in yazd önsözden, Bu Ülke , s.12.
2. Cemil Meriç, Bu Ülke adl eserini Tekta Aaolu ' na imzalarken de ayn cümleleri kurar: “Bana öyle geliyor ki, hayat denen mülâkata bu kitab yazmak için geldim.”
3. Münzevi Yldzlar adl bölüm, kitabn ilk basklarnda Fildii Kuleden bal altndadr.
Yazar: Bir okuyucumuzdan (Kaynak belirtmemiþ) |
07-04-10 |
||
| E mail: shtunay@gmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
