Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / KÜLTÜR ve MEDENÝYET | Okunma Says: 1253 |
Bat dillerinde “medeniyet” kelimesinin karl olan “civilisation”, Latincede “ehirli” anlamna gelen “civilis” kelimesinden türetilmi.
Civilisation, ehirlilemek, ehre uymak, ehirli gibi davranp yaamak demek.
Türkçede karlk olarak üretilen medeniyet kelimesinin kökü, Arapçada ehir anlamna gelen “medine”.
Medeniyetle e anlamda kullandmz “uygarlk” ve “medeni” kelimesi ile e anlaml kullandmz “uygar” kavramlarnn kökeninde "belli yasalara uyarak ehirde yaayan halk” manasndaki “uygur” kelimesi var. Göçebelikten yerleik düzene geçen ilk Türk topluluu saylan Uygurlardan mülhem.
Medeniyet teriminin düünce tarihi boyunca kazand anlamlarn ortak noktasnda, hukukun üstünlüünün benimsendii bir “ehir hayatnn”, sosyal, siyasal, entelektüel, kurumsal, teknik ve ekonomik alanlarda mümkün kld birikim, seviye ve frsatlar var.
Yani medeniyet için ehir ve ehirlilik bilinci art. Tanm gerei, köyde medeniyet olmaz.
Köyler, çou zaman aralarnda akrabalk ilikileri bulunan, benzer artlarda yetimi, benzer inanç ve görüleri benimsemi, yabanclar ve ainas olmadklar hemen her eyi üphe, korku ve dümanlkla karlayp hayatlarnda çkartmaya çalan, herkesi zorla kendilerine benzetmeden, benzetemediklerini yok etmeden rahat edemeyen kimselerin bir arada yaad yerler.
Buna mukabil “ehir”, tamamen farkl yerlerden gelmi, birbirlerine yabanc, farkl diller, lehçeler konuan, farkl inançlara ve hayat tarzlarna sahip olan, birbiriyle imtizaç etmeyen görülerin sahibi insanlarn bir arada yaad yer.
Birbirlerine hiç benzemeyen yabanclarn bir arada huzur ve emniyet içinde yaayabilmesini temin eden toplumsal sözlemelerin yokluunda “medeniyetten” bahsetmek mümkün deil.
Bedevilerin dünyas gücün, kaba kuvvetin, medenilerin dünyas ise hukukun, sözlemelerin belirleyici olduu bir dünya.
Medeni kelimesinin Medine’den gelmesi bouna deil.
Mekke’den Medine’ye hicretten ksa bir süre sonra Hz. Muhammed’in önderliinde hazrlanan “Medine Vesikas” yahut “Medine Sözlemesi”, Medine ehir devletini oluturan kabilelerin birbiriyle ve dier kabilelerle ilikilerini, fertlerin sahip olduu hak ve hürriyetleri belirli esaslara balayan, can, mal ve namus güvenliini hukukî güvence altna alan bir metin.
Daha önce siyasal alanda güçlü, nüfuslarnn çou mürik Araplardan oluan Evs ve Hazrec kabileleri ile, ziraat, ticaret, demircilik, silah yapm, dokumaclk ve kuyumculuk konularnda üstün, Yahudi Benî Kaynuka, Benî Nadîr ve Benî Kurayza kabilelerinin birbirleriyle sürekli didiip durduu Yes’rib bölgesi, “Medine” vasfn ancak bu sözlemenin ortaya çkmas ile hak etmi.
On bin civarndaki Yes’rib nüfusunun yüzde krk beini mürik Araplar, yüzde krkn Yahudiler, yüzde on beini Müslüman Araplar tekil ediyordu. Yani Müslümanlar ehirde aznlktaydlar. Buna ramen, balayc bir sözleme yapmay öneren Hz. Peygamber, taraflar arasndaki anlamazlklarda son yarg mercii ve ordu kumandan olarak kabul edilmiti.
Hz. Muhammed, Müslümanlar, putperest Araplar ve Yahudilerin, birbirleriyle ilikilerini düzenleyen kurallar belirleyerek, birbirlerinin dinlerini benimsemeyen, hatta birbirleriyle kanl bçakl olmu gruplarn beraberce yaayabilecei “Medine’yi” kurmutu.
Günümüzde, bir yandan medeniyetin ihyasndan bahsederken, bir yandan da etraflarnda kendileri gibi düünmeyen, hareket etmeyen, kendilerine benzemeyen herkese korku ve nefretle bakan, “düman kabileden” diye iaretledikleri komularn, mesai arkadalarn bir kak suda bomak için frsat gözleyen, ehirde yaadklar halde ehrin, hukukun, toplumsal sözlemelerin mahiyetini kavrayamam, ilkel bir hayatta kalma endiesinin her geçen gün daha vahiletirdii, “ehirlerde yaayan bedevilerin” tenakuzunu müahede ediyoruz.
Medeniyet böyle ihya edilmez.
Bütün farkllklarmzla bir arada yaayabileceimiz ehri kurabilmek bir meydan okumadr.
Medeniyet ancak bu zorlu meydan okumaya cevap verilebildii ölçüde kurulur.
Gerisi lafügüzaftr.
Yazar: Salih Cenap Baydar |
26-05-20 |
||
| E mail: karar.com | Tweet | ||
 |
 |
||
