Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TASAVVUF / TASAVVUFA DÂÝR | Okunma Says: 1009 |
Tevhid, bir bilme, birleme demek. Bununla elbette Allah’ bir bilmeyi kastediyoruz. Ama bu bir bilmenin mahiyetini çok iyi kavramyor olabiliriz. Allah birdir demek O’nu hakkyla bir bilmek için yeterli midir? Hristiyanlar da ‘Tanr’ birdir diyorlar ama O’nun fonksiyonlarn üçe bölüyorlar. Yahudiler onlara göre daha da tevhidçi gözüküyor ancak onlar da ‘Tanr’y baz alanlara kartrmyor, oralarda kendi bildiklerini yapyorlar. Bunun için biz bu her iki inanca irk diyoruz. Çünkü ksmen de olsa Allah’n haklarn, tasarruf alann bölüyor ve O’ndan bakasna da pay çkaryorlar.
Peki, bizim tevhidimiz net mi? nsanmzn söylemlerine baktmzda bunun herkeste çok net olmadn görüyoruz. Yani bizde de Allah’a ait olan Allah’a, kula braklan kula görme hali ve inanc çok net deil. Oysa din iman söz konusu olduunda meselenin özü buras olduu için bu konuya önem vermemiz, bilgimizi ve imanmz gözden geçirmemiz gerekir. Meseleyi anlarsak benim diyen nice müminin bile tevhid anlaynda problemlerin olduunu görürüz.
Tevhidi anlatan baz alimler böyle tam tevhidin ancak ‘tevhid-i ulûhiyet’ ve ‘tevhid-i rububiyet’le olacan ifade ederler. Bunun anlam da udur: Allah hem ‘lah’ olmada hem ‘Rab’ olmada tektir. Biraz daha açalm; ‘lah Mabud’ yani ibadet edilen demektir, o halde ibadet/kulluk, tapnma, takdis anlamna gelen her ne varsa hepsi sadece Allah’n hakkdr. O bu konuda ‘tek banadr’, azck da olsa baka hiçbir eye ya da kimseye bunlardan bir pay ayrlmasna müsaade etmez. Ayrlrsa bu ölçüde O’na ortak/irk koulmu olur. Bizim Resulüllah’a (sa), annemize babamza ve amirlerimize itaatimiz dahi Allah öyle istedii içindir. Yani biz mutlak itaat hakkn sadece Allah’a has bilir ve O’nu tespih ve takdis ederiz. Baka hiçbir eyi bu konuda O’nun sahasna bulatrmayz. te tevhid-i uluhiyet yani O’nu ‘Mabud’ olmakta tek bilme budur.
Dierine gelince; ‘Rab’, terbiye ile ayn köktendir. Rab terbiye eden yani besleyen, rzk veren yaatan, öldüren Allah’tr, varlkta rububiyeti akla getiren her türlü tasarruf O’ndandr. Hiç kimse için; ona tasarruf hakk verilmitir, rzkmz ondandr, bizi o koruyor denemez. Denirse Allah’n rububiyet yani ‘Rab’ olma özellii bölünmü ve bölündüü oranda bir bakas O’na ortak/irk klnm olur.
Tevhidin bu iki ekilde ifade edilmesine bazlar ‘tevhid-i sfât’ da eklerler ve bu olmadan da tevhidin tam olamayacan söylerler. Çünkü biz Allah’n isim ve sfatlar vardr deyince Hristiyanlar bunu kendi teslislerine/üçlemelerine benzetirler. Biz ‘Tanr’y üç olarak görüyoruz ama aslnda o birdir de üç olarak görünmektedir. Bu tpk sizin, Allah birdir ama isimleri ve sfatlar vardr demeniz gibidir. Siz, ya Rahîm ya Rahman derken O’nun böyle parçalar olduunu kabul etmi olursunuz derler. Bu itirazdan kurtulmak için Mutezile sfatlar kabul etmez, Allah’n sadece isimleri vardr derler. Aslnda bu itiraz isimlerin çokluu sebebiyle de gelebilir. Yani Mutezile bununla meseleyi halletmi olmaz. Bu sebeple Ehlisünnet bu itiraza cevap olarak öyle der: Biz Allah’ anlayabilmek ve anlatabilmek için O’nun sfatlarndan/özelliklerinden, fiillerinden söz ediyoruz ama bunu anlama ve anlatma zorluu sebebiyle yapyoruz. Yoksa Allah’n sfatlar O’nun zatndan ayr eyler deildir, Onun zatndaki bölümler ve parçalar da deildir. Her bir sfat O’nun ne ayndr ne gardr. Yani bu sfatlarn her biri bizatihi Allah’n kendisi olmad gibi, Ondan ayr bir ey de deildir. O halde tevhidin gerei olarak Allah’ bütün sfatlaryla da bir bilmek gerekir. te buna da tevhid-i sfât demiler.
Ksaca tam bir tevhid, Allah’ hakkyla bir bilmek bütün bu alanlarda O’nun yegâne olduuna inanp, ona göre davranmaktr. Aksi halde O’nun bu Bir’liine bakalar da ortak klnm olur.
imdi öyle inanlarn olduunu düünelim: Filanca bizim her yaptmz görür. Oysa el-Basîr olan her eyi gören sadece Allah’tr. Falanca istediine hidayet verir. Oysa el-Hâdî, hidayetin yegâne sahibi olan sadece Allah’tr. O Resulüllah’ bile, ‘sen istediine hidayet veremezsin’ diye uyarmt. Falancann tasarrufu ölmü olduu halde devam etmektedir. Oysa Allah’n Resulü, ‘Ben hayatta iken onlarn ahidi idim, ama sen beni öldürünce artk onlar tek gözetleyen sensin Allah’m’ demiti ilah. Evet bunlar ve yüzlerce benzerini düündüümüzde böyle bir inanmann muvahhid bir iman olduunu söyleyebilir miyiz?
Namaz-tevhid ilikisini yazacaktk, giri uzad. Pazara inallah.
Yazar: Faruk Beþer |
01-01-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
