Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 566 |
En basit karlyla kurumsallk, “gayrahsî” ilikiler küresini karlar. Devletlerin târihi kadim ve modern örüntüleriyle bunu ifâde eder. Bu tarafyla kurumlarn târihi “homo civilis”, yâni “medenî” insann eseridir. Daha evvelki yazlarmda “homo civilis” ile “homo culturalis” arasndaki farka ve gerilimlere dikkât çekmitim. Kurumsal dünyâ bu itibârla, ahsî temellerden hareket eden veri kültürel ilikilerden uzaklama gayretini ifâde eder.
Pekiyi, bu kolay mdr? Bunun kolay olduunu zannetmiyorum. Kurumlar, bölüüm odaklardr ve neticeten iktidâr ilikilerinin aynasdr. Bu ilikiler üzerinden “homo culturalis” kurumlara szar ve bölüüme kendi çkarlar üzerinden hâkim olmak ister. Bu andrc szmalar elbette açk deil; tam aksine “örtük” bir ekilde iler. Görüntüde her ey “homo civilis” tarafndan konulan kâidelere, kanunlara, mevzuatlara uygundur. Ama ileyiler ve neticeler çok farkldr.
Kurumsal yaplar târihin “statik”, yukarda bahsedilen szntlar ise târihin “dinamik” tarafn ortaya koyar. “Kurulan”, “öngörülen” ile “ileyen” ve “gerçekleen” arasndaki bir ilikidir bu. Zygmunt Bauman buna “yasa koyucular” ile “yorumcular” fark olarak iâret ederken çok hakldr. Elbette mühim olan somut neticelerdir. Târihin çktlarna bakmak gerekir. Bunlarn da mutlak deil, göreli olduunu düünüyorum. Veri bir târihsel durum veyâ kesit hakknda fikir yürütürken oranlara, arlklara bakmann en dorusu olduu kanaâtinde olduumu ifâde etmeliyim. Her süreç kurumsal bir ypranma dourur. Mesele kurumlarn direnç gücü ve ypranma orandr.
Modern dünyâda derin bir çeliki yaanmaktadr. Bu, ulusun içinden gelen ama kendisini onunla özdeletirmeyen bir sevk- tabiîye sâhip olan sermâyenin varldr. Kurumsal dünyânn akl ile sermâyenin akl mutlak olarak örtümüyor. Eer kurumsal dünyânn devlet denilen bir aygtta younlat düünülürse, devlet aklnn “snrlayc” nitelikleriyle ekonomik akl olarak kavramsallatrlabilecek olan ve kendisini sonsuzca büyütmek isteyen sermâyenin akl bunu sâdece bir dereceye kadar kabûl edecektir. ve ilemlerinin öngörülebilir, hesaplanabilir olmas, sermâyenin bir yere kadar iine gelir. adam ile bürokrat buraya kadar bir uzlama gösterebilir. Sermâye bu uzlama noktasnda, “Apollonyen” bir tavrla “düzen” yanls olarak tezâhür eder. Ama kendisini bununla asla snrlandrmak istemeyecek ve yatrmlarn yasal olarak târif edilmi alanlarn dna kaydrmaktan asla çekinmeyecektir; hele hele bu alanlar yüksek kârllk oranlar ile ortaya çkarsa. Bu durumda, Tanr Janus gibi ikiyüzlü olan sermâyenin “düzen bozucu” taraflar, “Bakhusyen“ su yüzüne çkacaktr.
imdi de muhtemel senaryolar üzerinde duralm… Bunlardan ilki sermâyenin kurumsal yaplarn dnda ayrca bir varlk kazanmasdr. Sermâye bu durumlarda yeraltna çekilir ve suçbilimin nesnesi hâline gelir. Onlar kaçar, kurumsal ajanlar onlar tâkip eder; yakaladklarn cezâlandrr. Keke her ey bununla kalsayd. Siyah ve beyaz ayrr, iler kolaylard. Ama pratikte süreç çok defâ öyle ilemez. Kurumsal pozisyonlar igâl eden “bürokratlar” ile bu karanlk sermâye arasnda tuhaf ilikiler peydahlanr. birlii veyâ suç ortakln içeren çeitli alar geliir. Kördüüme dönüen gri alanlardr bunlar. Lâtin Amerikalar bu gri alanlarn en fazla younlat corafyalardr. Devlet, ulus ve sermâye ilikileri bu gri alanlarda tecessüm eder. Karadelik gibidir buralar. Sâdece devlet ve sermâye deil, Kiliseden balayarak sendikalar, partiler, Kurtulu Örgütleri dâhil olmak üzere tüm yaplar bu karadeliin anaforlarna kaplr. Kenar ve Yar merkez dünyânn dünyâ ibölümündeki manzaras aa yukar budur. Yozlama çok yönlüdür.
Merkez kapitalist dünyâ ise kurumsal yaplarnda direnmi; en azndan bu yaplar görece olarak kurumsal yaplarn ayakta tutmutur. Bu onlar sütten çkm ak kak hâline getirmiyor. Bat’nn kurumsal zaferi sâdece bir Pirus zaferi. Evet, çok zorlansalar da hâlâ kurumlarn bu kirli yaplarla görece mesâfelendiriyorlar. Ama uluslarn basksyla kurumsal kazanmlarnda srar ettikçe sermâye kaybna uruyorlar. Ar vergilerden ylan sermâye, bir zamanlar büyük bir birikim yaad merkezleri terk ediyor. Kuralszln veyâ kuralszl merûlatran kurallarn hüküm sürdüü yar merkez ve kenar corafyalara kaçyor. Off shore bir a üzerinden küreselleme aslnda ak para ve kara para arasndaki farkn belirsiz hâle geldii bir dünyây nitelendiriyor. Merkez dünyâ içeride görece koruduu mesâfeleri, darda yürüttüü operasyonlarda kaybediyor. Çünkü bu operasyonlarda ister istemez bu kuralsz dünyânn ebekeleriyle çeitli ilikiler kuruyorlar.
Bugünlerde Türkiye’de tartlan meseleleri daha büyük bir ölçekte görmek daha kavratc olur…
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
10-06-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
