Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 593 |
Osmanl, stanbul’u fethettiinde Pera’y kendi haline brakr. Adeta, ne halin varsa gör der! ahsiliine dokunmaz. Pera, bu açdan ayrcalkldr. Her mahallenin ayr bir hayat tarz varken, Pera’da bütün hayat tarzlar var. Ya da hiçbir hayat tarz tek bana buyruk deil. Pera’da Ceneviz, Venedik, Latin Hristiyan, Portekiz Yahudi, Katolik, Ermeni, Rum ve Ortodoks yan yana yaar. Her renk ve her inancn kaynayp durduu yerdir.
Pera, Osmanl’nn serbest mahallesidir. nançllarn ve inançszlarn, macerac ve seyyahlarn, esnaf ve tüccarlarn, elçi ve memurlarn hep beraber dolat mahalledir. Meyhaneler, elenceler, kiliseler, dükkânlar ve çarlar kol koladr.
Pera, Osmanl’yla beraber Beyolu adn alr. Ancak hiçbir zaman Pera’l kimliini brakmaz. Bohemliine, elencelerine ve kozmopolitliine devam eder. Bey oullar, ancak bohem yaam, elence ve firari duygularn tatmini için buraya gelirler. Pera, hiç bir zaman Beyolu olmad. Bunun yerine bey oullarnn kaçtklar bir mekan oldu.
Beyolu, modernlemeyle birlikte yeni Avrupa dalgasyla çarpld. Avrupa gazeteleri önce bu mahallede Osmanl topraklarna girdi. Avrupa mektepleri önce bu mahallede açld. Bey olanlar ayaklarndaki potinleri, üstlerindeki redingotlar ve Avrupai k arabalaryla caddelerinde bu mahalde tur attlar. Cadde balarnda yeni maazalar açld. Yeni elenceler, yeni meyhaneler ve yeni mezhepler Avrupa’dan ilhamla bir bir Pera’da sahne ald. Tehirin ilk modern halleri burada sahnelendi vitrinlerinde, mekteplerinde, kiliselerinde, maazalarnda.
Pera, bu defa da modernlii koynuna alr. Bütün uhluuyla onunla da kol kola yaamaya balar. Avrupa, Pera’lar. Beyolu, Pera ve Avrupalln içinde yapayalnz kalr! arkn kaçak aydnlar Avrupai Pera’nn meyhanelerine koar. htilal ve istibdad burada konuurlar. Pera, yeni salonlaryla kaçak entelijansiyann muhabbet tellall yapt mekanlara dönüür. Avrupai müzik, Avrupai adab muaeret ve Avrupai elence bütün uhluuyla stanbul’a buradan akar.
stanbul’un igaliyle Pera, Sodom ve Gomore’dir. Yakup Kadri böyle tanmlyor. Kaçak aydnlarn, hain bürokratlarn ve namusunu kaybeden kzlarn batakhanesidir. galin, sefaletin ve sefahatin yuvasdr. Bekâretini kaybeden kzlarn, namusa el konulan yerlerin addr. Pera, yine Pera’dr. Ne igali ne de fethi dinler.
Cumhuriyet, Pera’y stiklal Caddesi’yle stiklal Mahallesi ilan eder. Heyhat! stiklal nerede, istikbal kimin için? Pera’nn tarihinde yok böyle bir ey. Cumhuriyet Pera’ya stiklal için kounca Perapalas’ta nefes alr!
Perapalas, Avrupailiin Türkler eliyle Türklere öretildii mektep. Yeni devletin modernlik heveslerinin tezahür ettii mekan. Eli kadehli siyasetçiler, dans eden kadn ve erkekler, adab- muaeretin Avrupaisi. Devlet, Osmanl sarayn terk ettiini Avrupallara göstermek istiyor buradan. Bunun için de Avrupai bir sarayda yaadn göstermesi gerekiyor. Perapalas, bunun vazifesini görür. Bütün devlet adamlar ne kadar Avrupai olduunu gösterme yarna girerler. Avrupa dostlarna ne kadar medeni bir devlet kurduklarn sahneleyip oynuyorlar. Barbar olmadklarn el âleme tutkuyla gösteriyorlar. Barbarlk ithamlarndan kurtulmak için Avrupallardan daha modern olduklarn abartsna kaçyorlar. Modernliin ar yorumudur bu. Perapalas modernlii…
Perapalas, Cumhuriyeti de Perallatrr. Aslnda Cumhuriyetin bilinçaltnda Pera baka bir dünyadr. Rum dilberleri, Fransz mürebbiyeleri, aç gözlü Yahudi tüccarlar ve Ermeni meyhanecileri ile aznlklarn günah mahallesidir. Fakat bu bak, zamanla Pera tarafndan yutulur. çine çekilerek sindirilir. Artk her Cumhuriyet a, Peral olmaya baylr.
Pera, Beyolu, stiklal Caddesi ve Taksim…”Her yer Taksim” laflar gezdi ortalkta bir ara. Taksimden devrim devirme çömezlikleri! Beyhude bir çaba. Taksim Taksim olal , hiçbir zaman arzularndan devrim çkarmad. Devrimcilerin kotuklar, içtikleri ve kafa dattklar yer sadece. Taksim hiçbir ideolojiye ve mahalleye yar olmad, olmaz da. O arzularn mahallesidir, renklerin cümbüüdür, kozmopolittir, kaçaktr, snaktr, her eydir, hiçbir eydir!
Pera’da ilk defa büyük bir cami boy gösterdi. Kubbe ve minareleri ile Pera’ya içinde yaad hâkim kültür hatrlatld. Pera’y fethedilmemi mahalle olarak alglayanlara mesajlar verildi. Pera, fethedildi! Ezan sesleri, minareler ve kubbe görüntülerinin imgeyle fethi bu. Muhafazakârlk, Pera’ya girdi.
Pera, Roma’dr, Osmanl’dr, Avrupa’dr, Cumhuriyettir. Ya da hiç biri, belki sadece kendisi. Farkl sahnelerde oynanan bir oyun! Her dönem ya da her medeniyet bir oyun sahnesi. Sahneler deiir zamann varlnda. Deimeyen oyunun kendisi. Yani Pera’nn Pera olarak varla gelii.
Yazar: Ergün Yýldýrým |
27-06-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
