Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 648 |
Dünyay negatif okuyan felsefeler var. Bu felsefelerin dünyayla gelitirdikleri iliki yadsmaya dayanr. Bu nedenle insanlara ve toplumlara kar tamamen kötümserler. Bütün varlk “ötekidir”. Yani olumsuzdur. Yaama ötekiletirilir. Bunun için dünya ret edilir, dlanr, ondan uzak durulur.
Negatif felsefeler, temelde insana kar inançsz. Çünkü umutsuz ve kötümserlikle dopdolu. nsanlarn iyi tarafn, insann n, vahiyle gelen kurtarc insanlk timsali peygamberleri görmezler. Bu ötekiletirme davranlar genellikle iki ekilde ortaya çkar. Birincisi, insan ve toplumu ret ederek ondan tamamen uzakta yaamak. kincisi ise insan ve toplumu ykmak. Birinci tutumu Stoaclarda görüyoruz. “Bana gölge etme baka ihsan istemem” diyor stoac ünlü filozof Diyojen. Bu Grek felsefesi daha sonra Hristiyan keilerde devam ediyor. Toplumdan uzak ve doann ücra köelerinde manastr hayat kuruyorlar. Maaralarda yayorlar. Sümela Manastr bunun iyi bir örnei. Toplumdan uzak, ku uçmaz kervan geçmez bir büyük kayann uçurumunda ina edilmi. Keilerin evlenmemesi de bunu anlatyor. Cinsellikle gelen doum hayatn varl demektir. Keilik evlenme ve cinsellii yadsyan bir davran düzeni içinde yaar. Böylece hayat en temelinde yadsr. Aslnda Stoaclk, Hristiyanlk formu içinde kendisini üretmektedir. Elbette daha sistematik, daha kurumsal ve daha metafizik temellerle bunu yapar.
Hegel, Stoacln ve Hristiyan keiliin varla kar yadsyc tutumuna kar çkar. Modern düüncenin bunu aarak var olmaya yöneldiinden bahseder. Nietzsche’i de hakl olarak kudurtan bu tutumdur. Hristiyanln negatif teolojisiyle hayat insana çok gördüü, onu yaarken mezara gömdüünü söyler. Papazlar ve kilise insana yaam kskanyor diyor. Bu nedenle bu düzene Deccal adn veriyor. Ancak Hristiyanln bu yadsyc felsefesi Nietzsche’de de devam edecek. Bu yadsma onun felsefesinde “kötümserlik” üzerinden gidecek. Ne topluma ne de insana güvenecek. Üstün nsan adyla yeni bir mehdi ve yeni bir ‘Tanr’ icat etmeye çalarak sorunu çözeceini düünecek. Benzer kötümser tutumu Nietzsche’nin de kendisinden çok etkilendii Dostovyevski de yapacak. O da çile, ac, strap, hastalk gibi temalar merkeze tayacak. En kült adam Raskolnikov katil ve hasta bir insan. Karamazovlar korkunç insanlar. van, bu nihilist kötümserlii bütün bencilliiyle ortaya koyacak. Dimitriy, haz bencilliiyle babasn bil öldürecek.
Nihilizmin varla kar olumsuz tutumunu elbette yine Nietzsche’nin çok etkilendii Shopenhauer’de de görüyoruz. Akl hastal ve intiharlar bu nihilist kötümserlerin peini brakmaz. Keilerin peini de ecinsellik ve çocuk istismarl patolojisi brakmayacak. Bu yadsma tutumlarna dayal felsefeler sonunda patolojilere yol açyor. Yadsdklar dünya da onlar yadsyor adeta! Ya da ‘Tanr’ da onlar lanetliyor!
Batl felsefeciler ve hatta Müslüman filozoflarn kimileri de sufilii yadsyc düünceye dahil eder. “Bir lokma, bir hrka” düüncesi bunu yanstmyor mu? Burada bir total bak açs egemen. Çünkü tasavvufun ana damar dünyay yadsmaz. Dünya ile kurulan ilikinin köle-efendi ilikisi olmasn yadsr. Toplum hayatndan bir süre el etek çekilir. Çünkü onunla daha olgun ve daha salkl bir iliki kurulma amac güdülür. Çile bunun için doldurulur. Erefi Rumi, Müzekkini Nüfus adl muhteem eserinde bunu güzel izah ediyor. Topluma zarar olan ya da toplumun kendisine zararl olduu bir insan(mürit) uzlete çekilmeli. Bir süre kendisini olgunlatrdktan sonra yeniden insanlar arasna dönebilir. O zaman kendisine de topluma da faydal olur der. Sonuçta dünyay mutlak ret ve inkar yoktur.
slam dünyasnda ykc negatif felsefelerin banda haricilik gelir. Onun kendisi gibi düünmeyen herkesi ötekiletirmesi ve üstelik bunlar da savalmas gereken varlklar diye tanmlamas bunu ifade eder. Vehhabi selefilii ile bu tutum devam eder. M. B. Abdülvehhab, Tevhit Risalesi’nde “slam’dan çkn artlarndan” bahseder. Darda kalanlarn mallar, canlar ve avratlar helaldir! Dünyay ykarak ve yamalayarak uygulanan bir “bedevi felsefesi”! Bu açdan da kötümser nihilistlerle ciddi bir yaknlklar var.
Negatif felsefe veya dünyay yadsyan felsefe, varl yadsr. nkar ettikleri, Allah’n güzellik, iyilik ve kurtulu sfatlar. Büyük bir egoizm ve bencillie dayanyor. Nitekim Lev estov’un belirttii gibi, Dostoyevski’nin Karamazov Kardelerdeki van, tam da bunu anlatyor. Mutsuzluunu bencilce ifade ederek “dünyay kabul etmiyorum” der.
Yazar: Ergün Yýldýrým |
11-07-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
