Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 748 |
"Bilseniz “Lozan tarihimizdeki en büyük zaferdir" hamasetine itiraz edenlerin resmen hapse atld bir Türkiye'den bugün devletin bann “Zafer deil hezimettir" diyebildii bir Türkiye'ye gelmek için nice aclar çekildi. Ne skntlara göüs gerildi." Mustafa Armaan yazd.
Cumhurbakan Recep Tayyip Erdoan yalnz ekonomisi ve d ilikileriyle Türkiye'yi deil, geçmiindeki ayak balarn da çözüp yeniden balayarak tarihi de bir büyük dönüüme, Yeni Türkiye'ye hazrlyor. Asrlk prangalardan, manasz tabulardan kurtulmamzn yollarn açyor. Lozan da bu asrlk prangalardan biriydi ve yapt son çkla bu prangann krlmasna gidecek yolu açm oldu. Böylece topramzda gözü olanlara da 'Biz brakn toprak vermeyi, kaybettiimiz topraklarn acsn bile henüz dindiremedik, siz ne diyorsunuz?' mesajn üstü örtülü olarak vermi oldu.
Bilseniz “Lozan tarihimizdeki en büyük zaferdir" hamasetine itiraz edenlerin resmen hapse atld bir Türkiye'den bugün devletin bann “Zafer deil hezimettir" diyebildii bir Türkiye'ye gelmek için nice aclar çekildi. Ne skntlara göüs gerildi. Gözyalaryla ykand hapishane hücreleri.
Ama bir ekilde gelindi. imdi bata inklap tarihçilerimiz olmak üzere (yeri gelmiken söyleyelim: böyle bir tarihçilik türünün bugünkü dünyada karl yok) tarihçilerimizin artk Lozan konusunda kem küm etmeden konumalar ve millete hakikati kvrmadan söylemeleri gerekiyor. (Nasl Dersim katliamnda 80 yl kem küm ettiler ve o zaman Babakan olan Erdoan çkp haykrnca dilleri çözüldüyse bu sefer de öyle olacaktr, göreceksiniz.)
Ksacas nasl Sultan Abdülhamid döneminin artlar ve eksileri yazlabiliyor ve konuulabiliyorsa stiklal Sava ve nklaplar da olumlu ve olumsuz taraflaryla, getirdikleri ve götürdükleriyle özgürce ele alnabilmelidir. Bunun yolu kapanmayacak ekilde açlmtr.
te 15 Temmuz'dan sonra “Hiçbir ey eskisi gibi olmayacak" diyorduk. Halk tarih için deil, tarih halk için olacak diyorduk. Lozan tartmalar için de bir milattr Cumhurbakan Erdoan'n son çk.
Zafer mi hezimet mi?
Sorular yoruyorlar: Lozan zafer mi, hezimet mi?
Cevaplarm mecburen alamakl geliyor:
Lozan'da 'verdi, kabul etti, feragat etti, vazgeçti' sözleri hep Türkiye için kullanlr. Toprak veren biz, toprak dediysem içinde Msr ve Sudan gibi ülkeler var ülkeler. Feragat eden biz, vazgeçen biz (mesela Kbrs), kabul eden (ettirilen) taraf biz… Peki sürekli veren taraf biz isek Lozan'da ne tür bir zaferden bahsedebiliriz ki?
Lozan Konferans'nn resmi ad Yakn Dou leri Konferans idi. Yani Osmanl'nn tasfiyesini hukuki belgeye balama anlamas. Bunu Sevr'de denemiler ama baarl olamamlard. Sultan Vahidüddin Sevr'i tasdik edeceine tahttan çekilmeyi tercih edeceini, ölse de Sevr'i imzalamayacan söylemiti. Bu bir kahramanlktr ama bizde kahramanlara hain denilmesi istisna deil kuraldr.
Velhasl Lozan'daki konferans Osmanl topraklarnn bölüülmesi için topland ve Osmanl topraklarnn bete dördünün tapusu orada el deitirdi. Mesela madde 17 Msr ve Sudan' verir ngilizlere, madde 20 Kbrs'. Bunu söyleyince gençlerin gözü açlyor, “Vay canna, Lozan'a kadar Msr ve Sudan bizim miymi?" diyorlar. Evet evladm bizimdi ve daha neler ve nereler bizimdi bilseniz!
Sultan Vahidüddin neden hain ilan edildi?
Cumhurbakan Erdoan'n “Sevr'i gösterip Lozan'a ikna ettiler" sözü de aynen tarihî bir hakikati ifade etmektedir. Sultan Vahidüddin bugün neden “hain" diye bilinir bilir misiniz? Sevr'i onaylamad için. ngilizler ondan intikamlarn resmi tarihimize böyle geçirerek aldlar. Halbuki hakikaten vatan haini olsa yurt dna çktnda onu Londra'da ba tac etmeleri gerekmez miydi? Ne gezer. Sefalet içinde, bakkala kasaba borçlu öldü onurlu Sultan.
Soralm: Vahiddüni Han neyi satt da vatan haini oldu? Bir kar Osmanl toprann tapusunu birine mi verdi? Peki Osmanl topraklarn Lozan'da ve sonrasnda avuç avuç datanlar neden kahramandr bu ülkede? Ezcümle ngiliz-Fransz yapm Osmanl'y keyfi bölüüm projesine ve en çok da Hilafetin kaldrlmasna itiraz ettii için hain ilan edilmitir bu mazlum Sultan.
Meselenin bam teli de buras zaten: Sultan Vahidüddin'e onaylatamadklar Sevr Antlamas'nn yerine onun biraz hafifletilmii olan Lozan' bu defa Ankara hükümetine kabul ettirdiler. stanbul'daki resmen tannm devletin tasfiyesini Ankara hükümetine yaptrdlar. Peki bu adil ve hukuken geçerli bir muamele midir? Sizin anlayacanz, bir bakkal çrana tasfiye ettirmek gibi bir eydi bu.
Osmanl Devleti'ni kendi ellerimizle yktk
Lozan'a giderken biz 600 yllk bir çnar söktük de gittik, bilmeyenler örensin. 1 Kasm 1922'de saltanat kaldran, laveden kanun ayn zamanda Osmanl Devleti'nin “münkariz" olduunu, ykldn, tarihe kartn bildiriyordu. Aksi halde Lozan'a gitmesi gereken iki siyasi heyetten biri stanbul hükümetiydi ve topraklarn resmen sahibi olan taraf da Osmanl Devleti'ydi.
Burada ince bir oyun oynand, ngilizler de tabii keyifle seyrettiler. Tpk hilafetin kaldrldn seyrettikleri ve hilafet kaldrlmadan Lozan' onaylamadklar gibi. Osmanl'nn tasfiyesini kendileri yapsa hem Türkiye'den hem de Hindistan gibi sömürgelerinden büyük tepki alacak ve millet ayaa kalkacakt. Onun için bu tehlikeli ii TBMM'ye yaptrdlar. ngilizlerin en büyük özellikleri, ateteki kestaneyi maa kullanmadan almayacak kadar akll olmalardr.
Özetle Osmanl Devleti'ni biz bir kanun çkararak yktk (karar no: 307).
Peki bunun somut sonucu ne oldu? u: Biz Lozan'a giderken devletsizdik ve 6 asrlk büyük devletimiz, ngiliz igali altndaki stanbul'da tarihe veda ettirildi (Toynbee'nin dedii gibi 'etmedi', 'durduruldu'). Yani bir devletin hükümeti olarak deil, sadece 'hükümet' olarak gittik Lozan'a.
Devleti olmayan bir hükümet! Garabeti düünebiliyor musunuz? Öte yandan karmzdakilerin hepsi tannm devletlerdi, bir tek biz hükümettik ve henüz tannmamtk ve rakiplerimizden devlet olma icazeti alabilmek için oturuyorduk masaya!
Soruyorum: Bu durumda herhangi bir pazarlk ansmz olabilir miydi? Bu pozisyonda Lozan'da bir zafer kazanlabilir miydi? Kazanlamazd ve kazanlamad da. Ankara TBMM hükümeti, Türkiye Cumhuriyeti kurma iznini veya icazetini alabilmek için önüne sürülen bütün tavizleri vermek zorundayd ve verdi de. Lozan onaylanmazsa tannmam bir 'hükümet' olarak kalacak ve 'yeni hükümet' gelip de müzakereleri yürütene kadar öyle kalacakt.
Peki Lozan kabul edilmez ve onaylanmazsa ngilizler veya Franszlar ne kaybederdi? Hemen hiçbir ey. Biz ne kaybederdik? Devletsiz bir hükümet olarak ortada kalrdk! Oyun bu kadar açk.
smet Paa hezimeti itiraf ediyor
in ilginci, Lozan'da neleri verdiini bizzat smet Paa'nn kendi azdan açklanm olmasdr. Daha da tuhaf, eer bir zafer varsa, mantken bir kaybedeni de olmaldr, öyle deil mi? Peki Lozan'da kim kaybetmitir?
ngiltere mi? Lord Curzon'un Londra'da ngiltere'nin kaybettii itibar geri getiren adam olarak karlandn biliyoruz. Yunanistan m? Venizelos'un tek kuru tazminat ödemeden, üstelik Bat Trakya'y nasl ustalkla snrlar içinde tutabildiini, sava kaybeden Yunanistan' en az zararla kurtardn biliyoruz. Fransa m? Belki Fransa kapitülasyonlar açsndan kayplar oynam denilebilir ama o da geçici güney snrlarn kalc hale getirip Sancak (skenderun-Antakya) bölgesini elde tutabilmiti… talya da 12 Ada'ya oturmutu, bir de Antalya açklarndaki Meis Adas’na.
Soru ortada: Lozan'da kim kaybetmitir? Fedakârl kim yapmtr? Geri adm kim atmtr?
ngiltere, Fransa, talya ve Yunanistan kaybetmediine göre bir kaybeden olmaldr ve acdr ama bu, Türk tarafdr. Bunu ben söylemiyorum. Lozan tutanaklarna göre smet Paa öyle söylüyor. Aynen öyle:
“Baka milletleri memnun etmek için savunma araçlarndan vazgeçen Türkiye'yi tarihin nasl yarglayacan bilmiyorum. Askerden tecrit ad altnda kabul ettiimiz fedakârlklarn, hakiki dokunulmazlmz ar surette baltaladn görüyorum. Ümit ederim ki bu beyanat, Türk heyetinin yeni bir fedakârl olarak kabul edilecektir. tilaf devletleri ne istiyor? (…) te biz onlar tamamen kabul ediyoruz." (8 Aralk 1922)
Ayn konuma içerisinde “feragat, fedakârlk ve kabul" kelimeleri herhalde tesadüfen bir araya gelmemitir. smet Paa'nn azndan Lozan'n bizim için “ilkeleri" bunlardr. Feragat da, fedakârlk da, kabul de bizden gelmitir. Bu net.
Paamzn bu beyanat 8 Aralk 1922'de idi. Peki iki ay sonra vaziyette bir deime olmu mu? Okuyalm m biraz daha smet Paa'nn sözlerini:
Tarih 4 ubat 1923. ngiltere badelegesi ve Dileri Bakan Lord Curzon alacan alm ve Lozan'dan trenle ayrlm, Londra istasyonunda Bakanlar Kurulu'nca karlanmtr.
“Ne istedilerse yaptk"
Bunun üzerine Lozan'da ortada kalan smet Paa alamakl gözlerle gazetecileri toplar etrafna ve dert yanar. “nsana bir haber verilmez mi?" der. Zavalll apaçk ortadadr. Bar imzalatamamtr. Sözlerine aynen öyle devam eder:
“Ben bütün konferans esnasnda bu ar mesuliyetin yükü altnda çaltm. (…)Eer dünyada tek kimse çkp da bana 'Daha yaplacak fedakârlklar vard…', 'u karar almalydnz!' diyebilirse onlara yapmaya raz olurum. Ben fedakârl son haddine vardrdm.
Toprak meselelerinin hepsi halledildi. Bu meselelerde kendi zararmza ve müttefiklerin lehine kararlar aldk.
Ekalliyetler (aznlklar) meselesini müttefiklerin diledii gibi hallettik.
Boazlarn serbestliini kabul ettik.
Adli kapitülasyonlar meselesinde anlatk. (…) Nihayet bu meselede de her akl banda insann kâfi addedecei bir hal tarzn kabul ettik.
ktisadi meselelerde âdil, meru olan her eyi kabul ettik. Biz namuslu borçlularz. Düyun-u Umumiye daresi'nin faaliyetinin devamna raz olduk. ktisadi ve mali meselelerden çounu müttefiklerin lehine hallettik. Bu meselelerden birkaç kalyor. Bunlar kabul etmedim."
(Kaynak: Ali Naci Karacan, Lozan Konferans ve smet Paa, 1943, s. 211-212)
te bu “birkaç mesele" dnda tilaf devletlerinin bütün dayatmalarn kabul ettiklerini ifade ettikten sonra smet Paa dönüp yabanc gazetecilerin de içinde bulunduu toplulua o taç cümlesini sarf ediyor:
“Bütün fedakârlklar yaptm, her eyi kabul ettim, fakat memleketin iktisadi esaretini reddettim."
Lozan'da verilen tavizlerin kendi bileinin hakkyla kazanlan topraklar deil, ecdadn ehid kanlaryla kazanlan topraklar olduunu hatrlatalm.
Osmanl'nn tapu datm töreni/Lozan Antlamas,
1) TBMM tarafndan sk skya tembihlenen Misak- Milli'yi gerçekletirme hedefine bile ulaamamtr.
2) 2. Lozan, Osmanl mparatorluu'nun tapu datm törenidir. Kadir Msrolu'nun deyiiyle “Osmanl'nn hân- yamasdr" (yama sofras). “Ver, kurtul" politikasnn hazin bir sonucudur.
3. Topraklarmz igal eden, binlerce insanmz katleden, kadnlarmz, kzlarmz kirleten, bebeklerimizi öldüren, ehirlerimizi yamalayp yakan Yunanlara tek kuru tazminat ödetemeyerek bir baka hezimete imza atan “birileri" acaba hangi zaferden bahsedebiliyorlar?
nönü itiraf ediyor
Lozan'da meselelerin bizim zararmza, müttefiklerin lehine halledildiini açklayan, yani zafer olmadn söyleyen bizzat smet nönü'dür.
Lozan'n hezimet olduunu aslnda 4 ubat 1923 günü gazetecilere bizzat badelegemiz smet Paa açklam ve bu demeç zamann gazetelerinde yaynland gibi 1943 ylnda devletin parasyla bastrlan ve iç kapanda Cumhurbakan smet nönü'nün melul mahzun bir fotorafnn basl olduu resmi yaynda neredilmitir. Ali Naci Karacan imzasyla çkm olan Lozan ve smet Paa adl kitap Tek Parti döneminin resmi yayn olduu halde bu demeci sansürsüz verirken Boaziçi Üniversitesi'nden Sevtap Demirci gibi London School of Economics'de doktora tez yapanlar tarafndan bile kesilip makaslanarak, yani sansürlenerek yaynlanabilmitir. Neden mi? Çünkü smet Paa bütün fedakârlklar yaptn snr, aznlklar, adli kapitülasyonlar, hatta Duyun-u Umumiye ve borçlar konusunu bile tilaf devletleri lehine çözümlediklerini, bütün fedakarlklar yaptklarn, sorunlar “bizim zararna ve rakiplerimizin lehine" (aynen bu kelimelerle) çözümlediklerini açkça beyan ediyor. Çözümlemek ver gitsin demek ise bu nasl bir zaferdir? Biri bize anlatsn.
Bütün bunlardan çkardm sonuç udur:
Lozan hezimettir de kaç sfr? Gelin bunu tartalm…
“Lozan' Sevr ile deil, 1922 de elde edilen muazzam zaferle kyaslamak icap eder. Bize göre (…) 1923 ylnn dünya artlar içinde Lozan andlamas, siyaset ve diplomasi sahasnda, bizim lehimize bir baar deil, ciddî bir kaybmzdr. Lozan bir zafer deil, Türk milletinin cephede kazandklaryle asla mütünasip olmyan bir masa ba kayb, bir diplomasi hatalar vesikasdr."
1950'de “Lozan zafer deil masa ba kayb" diyen kimdi?
(Tahsin Demiray, “Lozan Anlamas bir siyaset ve diplomasi zaferi midir?", Hafta, Say: 45, 4 Austos 1950, s. 6.)
Yeni afak Gazetesi, 02 Ekim 2016
Yazar: Mustafa Armaðan |
26-07-21 |
||
| E mail: dunyabizim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
