Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 598 |
Bu kelimeler üzerinden bir yakn devir Türkiye okumas yaplabilir.
Türkiye’de modernliin kadnlar üzerinden yürütülme iddias/inad ciddi krlmalara yol açmtr.
Modernlik kadn imaj üzerinden dorulanmak istendi. Kadnlarn sosyal hayata katlmas, çalmas, öretim sistemi içinde yer almas, siyasî sistemde rol almas… Bütün bunlarn ayn zamanda bir görünürlük meselesi olduunu unutmayalm. Görünürlükte prensip udur: Kadn gelenek içinden getirdii kyafetle bu vasatlarda bulunmamaldr! Srf kyafetini sürdürmesi kadnn gelenei temsil etmesi demekti, ki Türkiye’de gelenek demek geni ölçüde din demekti. Kyafet deimeden bütün bunlar mümkün deildi. Bunu en açk ekilde, seçecekleri listesinde sürekli erkeklere yer verirken, 1935’de 17 kadn alan Mustafa Kemal göstermiti. Kazan köyü muhtar Sat kadn, olaan kyafeti ile deil, ona uygun görülen kostümle Meclis’e kabul edilmiti. Hatta ismi dahi uygun bulunmam Sat olan ad Hat’ya çevrilmiti. (Ne demekse!)
Siyasette kadnlara yer verilmesi Türkiye’de bir demokrasi hamlesi deil, modernleme gösterisidir. Bununla birlikte kadnlarn siyasette gerçek anlamda rol almas, saylar azalsa da çok partili hayatta geçiten sonra mümkün olmutur. lk defa o devirde gerçekten seçimle gelen kadnlar görülmütür. u daha önemlidir: Kadnlar hiçbir devirde, son yirmi ylda olduu kadar sosyal hayatta, i hayatnda, hatta siyasette olmamlardr. Örenim-öretim hayatnda ise zirve noktaya ulatklar görülmektedir.
Akademide kadn varl bir süre sonra erkeklerin çounluuna sona erdirecek bir orana ulamtr. Son rakamlara göre, Türkiye'de 26 bin 352 kadn, 25 bin 60 erkek olmak üzere 51 bin 412 aratrma görevlisi bulunmaktadr! Dünyann hiçbir yerinde böyle bir durum söz konusu deildir. Avrupa’da kadn akademisyen nisbeti yüzde yirmilerde, ABD’da otuzlarda seyretmektedir. Önümüzdeki 10-15 yl içinde, Türkiye’de bu oranlarn yüzde elliyi ama ihtimali kuvvetlidir. Bu hzla gelimenin sebepleri üzerinde ciddiyetle durulmas arttr.
Cumhuriyet’ten sonra dinin hayattan çkarlma yönünde atlan admlar, 1930’larda dinî öretimin tamamen ortadan kaldrlmasyla zirveye ulamtr. Bu zirveden sonra da ezann türkçe okunmas ve hatta namazn türkçeye çevrilmi sûrelerle edas yönünde zorlamalar olmutur.
Erkeklere apka devrimi, kadnlara örtü yrtma!
Cumhuriyet erkekler için apka devrimi yapmtr ama kadnlar için böyle bir devrim sözkonusu olmamtr. Bununla birlikte kadnlarn tesettürden uzaklatrlmas, hatta mümkün olduu kadar açlmas yönünde hayli çaba harcanmtr. Türkiye’nin birçok yerinde görülen kadnlarn örtülerinin/çaraflarnn jandarma tarafndan yrtlmas hadiselerini de bu fasla kaydetmek lâzmdr.
Müslümanlk merkezden taraya itilmi, dindarlk bir iki nesil sonra nihayete erecek gerilii temsil eden bir kalnt olarak görülmütür. Tahsilin snrl olduu dönemlerde bu büyük sknt dourmamtr. Türkiye’de öretimin ilk öretim dnda geni kitlelere yaylmas ancak Demokrat Parti iktidarndan sonra mümkün olabilmitir.
1950’ye kadar bütün Türkiye’de sadece 60 tane lise vardr. Bu demektir ki, baz il merkezlerinde dahi lise yoktur! Bunlarn tamamna yakn Osmanldan devralnn liselerdir. DP döneminde lise says, iki katndan fazla artm, 129’a yükselmitir.
1950’ye kadar stanbul, stanbul Teknik ve Ankara üniversitesi dnda üniversite yoktu ve yüksek tahsil örencilerinin says 10 bini bulmamaktayd. Demokrat Parti devrinde ilk defa Ankara ve stanbul dnda üniversiteler açlmtr. Trabzon’da Karadeniz Teknik Üniversitesi, ayn yl zmir’de Ege Üniversitesi kurulmutur. ki sene sonra Erzurum’da Atatürk Üniversitesi ve 1959 ylnda Ankara’da Orta Dou Teknik Üniversitesi açlmtr. 1960 darbesinden sonra yüksek öretimde neredeyse 10 yl ciddi bir gelime görülmez. Bu arada bir tek Hacettepe Üniversitesi kurulmutur. 1970’lerde kurulan 4 üniversiteden sonra, 1982’de tek kanunla 8 üniversite kurulmas ilgi çekicidir. 1992’de 24 üniversite ile bu rekor da geride braklmtr.
Üniversitelerde baörtüsü öretimin yaygnlamas ile ortaya çkan bir modernleme problemidir
te 1980’li yllarda ehirli dindarln görünür hale gelmesi, bunun her alana yansmas dönemidir. lk defa 1968’de Ankara lahiyat Fakültesi’nde ortaya çkan “baörtüsü meselesi” eer, bir boykota yol açmadan usuletle halledilse idi belki de yüksek öretim kurumlarnda baörtüsü üzerinden yürütülen siyaset ve buna kar tepkiler de olmayacakt. lahiyat Fakültesi’nde ban örtmek isteyen hanmlarn bulunmas, bu fakülteye inklaplar dorultusunda yön vermek üzere sokulduklar tahmin edilebilecek hocalarn tepkisini yol açm ve ardndan yüksek öretimde ilk boykot yaanmtr.
1980’li yllarn sonuna doru yükselen baörtüsü meselesi, 1990’larn banda normal bir seyre doru giderken, 28 ubat müdahalesinin vuku bulmas ii çrndan çkarmtr. kna odalar, yldrma kampanyalar, saldrlar ve nihayet, baörtüsünün üniversitelerde kesin olarak yasaklanmas bu konuda taraflar keskinletirmitir. Konu esas olarak ideolojik mahiyet kazanmtr.
Üniversite örencisi ba örtülü kzlarn gelenekli örtünme tarznn dnda bir örtünme ekli benimsemeleri dahi bu hareketin modernizmin bir parças olduunu gösterir. Mesele belki tesettür meselesi olmaktan çkm, baörtüsü meselesi haline gelmitir. Bu sembol etrafnda sürdürülen mücadele, bütün sahalarda kendini göstermitir. Büyük Millet Meclisi’ne baörtülü bir hanmn girmesi, 28 ubatçlarn iktidara getirdii hükümet tarafndan engellenmitir. Mecliste seçilmi bir vekilin engellenmesi, meseleyi zirve noktasna yükseltmitir.
Bu süre içinde çatmac havadan etkilenerek örtünenler olduu tahmin edilebilir. Bu konuda karar verme süreçlerini inançla birlikte ideolojinin de etkiledii söylenebilir. Ba örtüsü üzerinden sürdürülen ztlama, basn kesiminde örtülü yazarlara kontenjan açma denilebilecek bir noktaya gelmitir. Bütün sa/muhafazakâr gazeteler örtülü hanm yazarlar istihdam etmilerdir. Bunlar içinden baarllar da çkm olmakla beraber, birçou zaman içinde saf d olmutur.
Bu süreçte örtünmenin srf dinî saikle yaygnlat sanlmamaldr. Devrin havas böyle bir yönelii beslemitir. Bu yönelite ideolojik olarak modaya uyma temayülü de görülebilir. Ayn zamanda dezavantajl bir kesim olan örtülülerin, bu maduriyetlerinin telafisi, hatta daha ötesinde imkânlara kavumasn salayan bir mekanizma da ilemitir. Bilahire bu havann dalmas, siyasette zemin kaymalarnn ortaya çkmas, baz örtülü yazarlarn iddialarn boa çkarmtr.
Ba örtmenin yalnz bana kiiyi daha dindar yapt söylenemez. Netice olarak hangi sebeple örtünülmüse, benzer sebeplerle örtünmekten vazgeçilmesi de artc olmamaldr.
Yazar: D. Mehmet Doðan |
03-08-21 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
