Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 666 |
Afganistan, imparatorluklar çöplüü unvann perçinleyerek Hindiku dalarna bir süper güç daha gömdü. Hatta iki süper güç diyebiliriz. ABD ve NATO Afganistan’da yenilmitir. Her yönüyle yenilmitir. Siyasi, ekonomik, kültürel ve askeri olarak yenilmitir. ngilizlerin ve Ruslarn yenildii gibi yenilmitir. ABD Taliban iktidarndaki Afganistan’ igal etmi bombalam katliamlar yapm ve 20 yldr bir kukla hükümetle yönetmeye çalmtr. Fakat Taliban hiç ara vermeden 20 yldr devam ettirdii mücadelesinin sonunda tekrar Afganistan’n tek sahibi oldu. Fakat farkl bir geri dönü yaand, diplomasiyi, medyay, siyaseti, askeri teknolojiyi ve tüm sosyolojik araçlar kullanan ihtilaf ve ittihat kültürü oturmu bir müessis yap olarak geri döndü.
Taliban Geri dönüünü, Askeri üstünlüünü ve Küresel güçlerin çkarlarn bir denklemde toplamay baararak hem diplomatik görümeler ve anlamalar yaparak hem kan dökmeden sosyal bar tesis ederek geri dönü plann tamamlad. Bu geri dönü her yönüyle kazanlm bir zaferdir. Fakat kazanlann korunmas, kapasite inas, toplumsal yap ve millet olma süreçleri bambaka bir tecrübe gerektirir ve Taliban’n yeni büyük sava ve imtihan budur. Bu süreci de baarr ise –ki bütün ülkeler ve hareketlerden dersler çkarlm gibi- yeni güçlü Afganistan için bir engel görünmüyor.
Taraflar ve Diplomatik Tavr
Afganistan konusunda hem kastl hem cehaletin kart klasik bir bat-seküler tavr görüyoruz. Tavr ve algy yönetenlerin kastl, sürece dahil olanlarn cahil olduklarn net olarak görmek mümkün. El-Kaide ile Taliban’ ayrt edemeyen ki mezhebi, itikadi, yöntem ve metodolojik farkllklarla beraber Yerli, milli olu, vatan olarak Afganistanl olmakla Küresel sava yaklamlar itibariyle büyük farklar ve ihtilaflar olan bu örgütler arasndaki fark bilmeyen bat medyas, Türkiye muhalefeti ve hatta baz devlet kurumlarmz bölgesel iddia tayan ülkemiz için bir hayal krkldr. Net olarak Libya, Suriye ve Afganistanda gördük ki bir ülkenin ufkunu belirleyen en önemli unsurlardan biri de muhalefetinizin ufkuymu ve biz bundan yoksunuz.
Geleneksel Afgan kyafetini Afganistan’da seküleri, slamcs, Eraf Abdulgani, Karzai, Hikmetyar ve dahi tüm Taliban mensuplar giyer. Bu kyafeti bile Türkiye’nin eriat algs ve din dümanlna dönütüren bir cehaleti kavramak mümkün deil.
Taliban Afgan topraklarnn sahiplerine ait bir harekettir. Afganistan’n kültürünü, tarihini, sosyolojisinin kendisidir. Afganistan açsndan yerli ve milli bir harekettir. Dardan toplama, istihbarat örgütlerinin birkaç yl için kurduu operasyonel bir örgüt deil Afgan halknn 30 yl akn sürdürdükleri bir direni tavrdr. Afgan halknn kendisi, iradesi ve tercihidir.
ABD, Rusya, ran, Çin, Pakistan ve Suudi Arabistan bata olmak üzere birçok ülke Taliban ile uzun bir süredir diplomatik görümeler yapyor, heyetler bir araya geliyor, pazarlklar yaplyor ve bu en tabi bir biçimde Taliban ile sürdürülüyor. Zira ABD igali öncesi Afganistan’da bir Taliban Hükümeti vard 20 yldr Taliban mücadelesi var ve bugün adm adm görülen bir geri dönü var. Bütün devletler bu süreci okudu ve Taliban ile masaya oturdu. Fakat Türkiye anlamsz bir biçimde hem Taliban ile görümedi hem yllar önce bitmi ve sahada hiçbir karl olmayan General Rait Dostum konusunda srar etti hem de NATO kuvveti olduumuz dönemde bir tek kurun dahi ülkemize ve kurumlarmza sklmad halde kamu diplomasisi kurumlarmz ve elçiliimizi büyük bir korku içinde hzla geri çekti. Halbuki Türkiye Yeni Afganistan’n yapsal inasnda ve devlet kapasitesinin gelitirilmesinde öncülük edebilecek ve bunu Pakistan ile beraber sürdürebilecek tek ülke.
Gelecek Perspektifi ve Türkiye
Afganistan uzun bir sürece girdi. Devlet kurulacak, toplumsal yap ina edilecek ABD’nin oluturduu bir yn enkaz var ve ekonomik sorunlar, yoksulluk çok büyük bir sorun olarak bekliyor. Taliban’n bu sorunlarla mücadele baars Afganistan’n da geleceini ve istikrarn belirleyecektir.
Taliban ve Afganistan, Sünni-Hanefi bir karaktere sahiptir. Hem bu yönüyle hem kuruluundan bugüne ülkemiz ile Atatürk’ün ilk diplomatik çalmalar sürecinden buyana salam bir ilikiye sahibiz. Türkiye- Afganistan, Türkiye-Pakistan tarihsel yaknl Türkiye’ye bölgede önemli avantajlar salyor. Hem bölgenin yeniden inasnda, hem Türkiye’nin Asya politikalarnda bize frsatlar sunarken, bölgeye de Türkiye'nin devlet kapasite tecrübesinin aktarlmasna imkan hazrlyor.
Türkiye bölgeden uzak kalmadan, NATO gücü olarak Afganistan’dan çekilip Somali, Libya örneklerinde olduu gibi Bamsz Türkiye olarak üst düzey strateji anlamalar ile Afganistan’da bulunmaldr.
Kamu Diplomasisi Kurumlarmz, TKA, Maarif Vakf, Yunus Emre Enstitüsü gibi kurumlarmz hzla sahada yer almal, pozisyon oluturmal ve Afganistan’da Devlet kapasitesinin gelitirilmesinde aktif rol almaldrlar. Türkiye bunlar yapmaya gücü yeter bir devlettir.
Ülkemiz Askeri düzen, savunma sanayi, Askeriyenin her alanda Modernizasyonu gibi konularda aktif rol oluturmaldr. Türkiye Afganistan’da en kolay, en tabi ve en sorunsuz var olacak ülkedir ve Afgan halknn kabulü en yüksek ülkelerden biridir.
Yazar: Celaleddin Duran |
24-08-21 |
||
| E mail: yenisoz.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
