Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : EDEBÝYAT / UNUTULMAYANLAR | Okunma Says: 3291 |
42 yanda, kapkara sakalyla ak kefenlere sarlan eyh Galib’in mezarn ziyaret ettim bu yaz içimde birikirken...
Bundan tam 210 sene evvel bir akam vakti, bir büyük air elemini kalemine dökerek bir msra brakr tarihe. air Surûrî, beyit ise “Geçdi Galib Dede candan yâhû”dur. Hesab- ebcedle 1213’ü (Miladi 1799) vermektedir söz konusu beyit.
airin bu tarihi düürdüü gecenin sabahnda Mevlevi dervileri Galata Mevlevihanesi’nin hâmûânnda el balam, telkn okumu ve bir airi topran barna kondurmulardr. Divan edebiyatnn son büyük airi, Sebk- Hindî üslubunun dev kalemi, yeni bir lisann mütekellimi eyh Galib’dir ölen.
* * *
42 yanda, kapkara sakalyla ak kefenlere sarlan eyh Galib’in mezarn ziyaret ettim bu yaz içimde birikirken. Günler mevlid kandiline doru can atmaktayd. Alemi terifiyle günleri kandil eyleyen ol Habîb-i Kibriyâ(sav) için söylenmi en güzel naatlardan biri Galib’indi. Mezar banda bir Fatiha on bir ihlas- erif okuyup ellerimi yüzüme sürdüümde dilime dolanverdi o naat;
Hutben okunur minber–i iklim–i bekâda
Hükmün tutulur Mahkeme–i rûz–i cezâda
Gül–bang–i kudûmün çekilir Ar–i Hudâda
Esmâ–i erîfin anlr arz u semâda
Sen Ahmed ü Mahmûd ü Muhammedsin efendim
Hak’dan bize Sultân– müeyyedsin efendim.
eyh Galib, 1757 ylnda Yenikap Mevlevîhanesi civarnda bir evde dünyaya geldi. Babas Mustafa Reid Efendi, bir Mevlevi eyhi olan Ebubekir Dede’nin tavsiyesiyle Mehmed Esad ismini verdi oluna. Aile dostlarndan Vahid Efendi “eser-i ak” terkibini tarih dütü bu douma ve o yl tahta çkt Sultan III. Mustafa. Sultan Mustafa, Fatih Camii’ni bina ettirirken 10 yandayd Mehmed Esad. Babasnn rahle-i tedrisinde dini ilimleri tahsil ediyor, Arapça ve Farsça talim ediyordu. Ne’et Efendi’nin yannda iirlerine klar katyor, hayatn akna, dünyann gidiatna tasavvufun penceresinden bakan bir muhitte ruhunu dolduruyordu.
* * *
O yetiirken Osmanl devletinde ilk mühendis okullar açlyor, donanma yeniden tanzim ediliyor, dünya içten içe kaynayarak Fransz ihtilaline hazrlanyordu. Bu arada Osmanl-Rus sava yaplm, sava srasnda Sultan Mustafa vefat etmi, yerine Sultan I. Abdülhamid Han tahta çkmt. artlar çok ar olan Küçük Kaynarca antlamas imzalanm ve Krm elden çkmt.
Bütün bunlarn üzerinden 7 sene geçtikten sonra 1781’de ilk divann iir meclislerine sundu Galib. 24 yandayd. iirin büyük ustalar duraladlar onun duru dili karsnda. Karlarnda orijinal bir üslup, yepyeni mazmunlar ve kendine çok güvenen genç bir air vard. Artk lisanlar süsleyen iirlerin altnda Galib imzas vard. Evet airliini ispatlamt ama ruhunda biriken bir volkan vard Galib’in.
* * *
O volkan iki sene sonra patlad. Daha önce hiç duyulmam, hiç söylenmemi bir hikâye anlatt Galib: Hüsn-ü Ak. airlerin dili tutuldu bu yepyeni mesnevi karsnda. Ak’n Hüsn’e kavumak için ateten denizlerde mumdan gemilerle seyahat ediini, Hûrubâ’ya kanp Zatu’s-suver’e hapsediliini, Sühan’n yardmyla kurtuluunu, Diyar- Kalbe sefer ediini hayranlkla okudular Galib’ten.
Tarz- selefe tekaddüm ettim
Bir baka lisan tekellüm ettim
diyen Galib’in hakkn teslim ettiler.
Gül ate gülbün ate gülen ate cûy-bâr âte
Semender tynetân- aka bestir lâle-zâr âte
Beytinde görüldüü üzere kelimeleri yakan bu yeni dille Galib, sadece ak anlatmad Hüsn-ü Ak’ta. Alegorik bir eserdi Hüsn-ü Ak. Anlatt ey seyr-i sülûk, yani rabta, yani ilahi ak, yani tasavvufun ta kendisiydi.
* * *
Nitekim o akn kesafetiyle yollara dütü Galib ve Konya’ya Mevlana dergâhna çileye durdu. Babas srarla stanbul’a çard onu. Çilesini Yenikap Mevlevihanesi’nde tamamlad. Artk bir Mevlevi dedesiydi. Bu sfatla Galata Mevlevihanesi’nde postniin oldu.
O çiledeyken Osmanl devleti Rusya’yla bir savaa daha girmi, bu savata ikiye bölünmek zorunda kalan ordumuz ar kayplar vermi ve bu durum bir “veli” padiahn, Sultan I. Abdülhamid Han’n üzüntüden felç geçirerek vefat etmesine sebep olmutu.
Tahta bir baka veli padiah; Sultan III. Selim geçtiinde Fransz halk Bastille hapishanesini basarak yüzyln isyann balatm bulunuyordu.
Bütün bu karmaaya ramen Sultan Selim, sanata ve iire ve tasavvufa ayr bir ehemmiyet vererek sohbet meclislerini devam ettiriyordu.
Artk bir Dede yani bir Mevlevi eyhi olan Galib de sultann meclislerinde sözü bal eyliyor, kelam hikmetle yourup, iire ak katyordu. Sultan Selim Han ile Osmanl sanat altn bir devir görüyordu. Kendisi de bir sanatkâr olan padiahn zamannda hüsn-ü hattn son büyük temsilcisi Mustafa Rakm Efendi, tasavvuf musikisinin son büyük temsilcisi Hammâmîzâde smail Dede Efendi ve divan iirinin son büyük temsilcisi eyh Galib bir aradayd. O kadim medeniyete muhteem bir temmet çekiliyordu sanki.
* * *
eyh Galib, olgunluk devrini Sultan Selim Han’n sohbet meclislerinde, Galata Mevlevîhanesi’nde yaad. Kalemiyle, diliyle, gönlüyle hak yola hizmet etti. Ve “Yâ Hû” diyerek bu âlemden göçtü. Takvimler 3 Ocak 1799 tarihini gösteriyordu.
Geride muhteem bir mesnevi, muhteem bir divan ve pek çok eser brakt.
Eriip bahara bülbül yenilendi sohbet-i gül
Yine nevbet-i tahammül dil-i bîkarare dütü
Ahmed Pak
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Ahmet Pak |
28-11-10 |
||
| E mail: haberkültür.net | Tweet | ||
 |
 |
||
