Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 549 |
Corafyay isimlendirme biçimimiz, tamamen durduumuz yere ve ayaklarmz bastmz topraa göre ekilleniyor. Bu konuya verilebilecek en ilginç örneklerden biri, Kuzey Afrika. Klâsik dönemde Müslüman corafyaclar, Kuzey Afrika boyunca uzanan slâm beldelerini üç ana ksmda mütalaa etmiler. skenderiye’den Libya’nn mevcut bakenti Trablus’a kadar olan bölüme “Marib el Ednâ” (Yakn Marib), Trablus-Cezayir arasna “Marib el Evsat” (Orta Marib), Cezayir’le Atlas Okyanusu arasna da “Marib el Aksâ” (Uzak Marib) demiler. Bu deerlendirmeye göre bugünkü Msr, Libya, Tunus, Cezayir ve Fas’n tamam Marib kapsamnda.
Zaman içinde corafyann siyasî, askerî, ekonomik ve kültürel odaklar daha batya kaynca, bu defa isimlendirmeler de dönüüm geçirmi. Tunus’ta doan, Fas ve Endülüs’te yllarn geçiren, nihayet Kahire’de vefat eden bn Haldûn (1332-1406), Marib’in bu ekilde üç parçaya ayrlmasn ve Msr’la Libya’nn dousundaki topraklarn Marib içinde düünülmesini kabul etmez mesela. Onun Marib snrlar, yalnzca Tunus’u içine alr ve batda Atlas Okyanusu’nda biter. Kaleme ald Mukaddime adl dev eserle zamanlar ve mekânlar aan bir öhrete kavuan bn Haldûn’un bu tasnifi, günümüzde hâlâ kabul görüyor. Kelime anlam itibariyle Marib “günein batt yer” demek olduu için, Müslüman dünyann bats, bir bütün halinde Marib olarak deerlendiriliyor. Ancak ayn zamanda Marib, Fas Krall’nn da özel ismi bugün.
Geçtiimiz hafta içinde Cezayir’le Fas arasndaki diplomatik ilikilerin kesilmesine dair gelimeleri takip ederken, Marib bölgesinin kendi içindeki ayrma ve çekimelerini bir kez daha düünme frsat buldum. simlendirmeler deiirken zihinlerdeki snrlar da daralyor. Bu da vaktiyle ayn corafyada hep birlikte yaayan insanlarn, kendilerine özel ve yerel kimlikler ina ederek yekdierinden kaln çizgilerle ayrlmalar sonucunu douruyor. Fas ve Cezayir arasndaki de, bu duruma örnek olabilecek bir serüven.
Fas Krall’yla bütün diplomatik ilikileri dondurduklarn duyuran Cezayir Dileri Bakan Ramazan Lamamra, muhataplarna üç suçlama yöneltti: Casus yazlmlarla Cezayirli yetkililerin izlenmesi, ayrlkç silahl hareketlerin desteklenmesi ve daha önce verilen sözlerin tutulmamas. Bakan Lamamra, “Fas Krall, Cezayir’e yönelik dümanca tavrlarndan hiçbir zaman vazgeçmedi” dedi. Fas ise, Cezayir halkyla hiçbir sorunlarnn olmadn, ancak hükümetlerinin att bu tek tarafl adm da adaletsiz bulduklarn belirtti. Bu çerçevede, Cezayir-Fas snrnn 1994’ten bu yana kapal tutulduunu da hatrlayalm.
Sürekli dalgal ve türbülansl bir seyir izleyen Cezayir-Fas ilikileri, eski ABD Bakan Donald Trump’n, görevinden ayrlmadan hemen önce ald, tartmal Bat Sahra bölgesini “Fas topra” kabul eden mehur kararnn ardndan yeniden gerilmiti. Kendisinden önceki Amerikan bakanlarnn hiçbir ekilde yanamad bu hamlesiyle Trump, Fas’la srail arasnda diplomatik ilikilerin kurulmasn salamt. Fas, srail’i tanmas karlnda, d politikada sürekli ban artan önemli bir meselede Washington’ yanna çekmeyi baarmt. Trump görevinden ayrlm olsa da, ABD Bakan Joe Biden, “Arap ülkeleriyle srail arasnda imzalanan anlamalara itirazmz yok” diyerek, Bat Sahra meselesindeki politika deiimini zmnen onaylad.
Cezayir-Fas ilikilerinin kopuundan sonra, herkesin aklna -doal olarak- ayn soru geldi: srail bu iin neresinde?
srail Dileri Bakan Yair Lapid, geçtiimiz ay Fas’a düzenledii resmî ziyaret srasnda açk bir ekilde Cezayir’i hedef alm ve Cezayir’in Kuzey Afrika’da oynad rolle ilgili “endielerini” dile getirmiti. Lapid’in diplomatik teamülleri ayaklar altna alan tavr bilhassa dikkat çekiciydi, zira ilk kez srailli bir hükümet yetkilisi, bir Arap ülkesinin bakentinde baka bir Arap ülkesini hedefe oturtuyordu. srail’den son krizle ilgili gelen açklama da Cezayir yönetimini provoke edecek cinsten: “Cezayir, kendi problemlerine odaklanmal. Özellikle ciddi ekonomik problemlerine. Komularna zarar vermeyi ve kendi sorunlarna srail’i de katmay brakmal.”
srail’le dorudan iliki kuran bütün Arap ve slâm ülkelerinin mutlaka tecrübe ettii bir eyi, herhalde günün birinde Fas da fark edecektir: srail’in birinci öncelii, Müslüman komular arasnda kalc problemler meydana getirmek ve çatmalar körüklemektir. Çünkü “bar” denen eyi baka türlü sürdürebilmesi mümkün deildir.
Yazar: Taha Kýlýnç |
28-08-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
