Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 691 |
Taliban Sözcüsü Zebihullah Mücahid, talyan “La Repubblica” gazetesine verdii röportajda, Afganistan’n yeniden imarnn Çin’in ana ortaklyla gerçekletirileceini duyurdu. Yabanc güçlerin ülkeden çekilmesinden sonra ekonomik düzenin rayna oturtulmasnda ve iç dengelerin yeniden kurulmasnda Çin’in salayaca finansmandan yararlanacaklarn kaydeden Mücahid, “Çin bizim en önemli partnerimiz; bizim için çok temel ve sra d bir frsat temsil ediyor. Çünkü Çin, yatrm yapmaya ve ülkemizi yeniden imar etmeye hazr. [Çin tarafndan finanse edilen] Yeni pek Yolu projesine çok önem veriyoruz. Afganistan’da zengin maden yataklar var. Bunlar, Çin’in yardmyla iler hale getirilebilir ve modernize edilebilir. Ayrca Çin, bizim dünyann bütün pazarlarna açlmak için kullanacamz bir kap” deerlendirmesinde bulundu.
Zebihullah Mücahid’in bu sözleri, süreci bandan beri izleyenlerin gözünde “malumun ilam” kabilinden olsa da, Taliban adna yaplm resmî bir açklama olduu için önemli. ler planland gibi giderse, Afganistan’n yakn geleceine dair siyasî ve ekonomik manzara biraz daha netleiyor demektir.
Taliban-Çin münasebetlerinin, örgütün 15 Austos’ta bakent Kabil’i ele geçirerek yönetime el koymasndan çok önceye dayanan bir mazisi var. Taraflar arasnda balatlan diyalog süreci, nihayet geçtiimiz temmuz aynda Taliban Siyasî efi Molla Abdulgani Birader’in Pekin’de resmen arlanmasyla kamuoyuna ifa edilmiti. Birader’in Çin Dileri Bakan Wang Yi ile görütüü ziyaretin ardndan, Taliban’dan Çin’e yönelik “dostça” açklamalar birbirini takip etmiti.
Çin yönetimi Taliban’ resmen tanmakta aceleci davranmamasna ramen, “Afganlarn kendi geleceklerini belirleme hakkna sayglyz” demek suretiyle, Taliban’n “Afgan halknn meru temsilcisi” olduunu deklare etti. Taliban’n hükümet modeli ekillenip kabine üyeleri dünyaya duyurulduunda, Çin resmen tanma konusunda artk vakit kaybetmeyecektir. Kabil’den gelen son bilgilere göre, Molla Abdulgani Birader’in devlet bakanlndaki yeni Afgan hükümetinin ilân an meselesi.
Balangç aamasnda, Taliban-Çin ilikileri iki tarafn birbirinin iç ilerine karmamas temelinde ve ekonomik ibirlii yönünde ilerleyecek gibi görünüyor. Batl ülkelerin Afganistan’a yardmlarna, çou defa rencide edici yönlendirmeler, aalayc yorumlar ve Afgan halknn kültürüne müdahaleler elik ettii için, Çin’in “Snrlarnz dâhilinde ne yaparsanz yapn, beni ilgilendirmez” siyaseti, Taliban’n da iine gelecektir. Öte yandan, Afganistan’n, Çin açsndan Asya (ve Afrika) ülkelerine yönelik bir “vitrin” ilevi görecei de ifade edilebilir. “Her yönden çöküe sürüklenen bir ülkeyi, cömert yardmlaryla ayaa kaldran, merhametli ve vefal süper güç” imajn pekitirmek için bir frsat veya. “Amerika giriyor, yakp ykyor. Sonra da kaçarcasna terk edip gidiyor. Ama ben geliyorum, imar ediyorum, ihya ediyorum” vurgusu. ABD ve dier dünya devlerinin askerî igallerle darmadan ettikleri ülkelerin uur altnda, Çin’in ekonomik yardmlarnn böyle bir psikolojik anlam var. Bu yardmlar her ne kadar karlksz ve bedelsiz olmasa da.
Zebihullah Mücahid’in vurgulad zengin maden yataklar konusu ayrca önemli. Zira üstünde çatma ve boumann eksik olmad Afganistan topraklarnn alt, el dememi hazinelerle tka basa dolu. Altn, bakr, kurun, petrol, doalgaz, uranyum, boksit, demir cevheri, lityum, krom, mermer, alçta, kükürt… Ne ararsanz mevcut. Ülkede on yllardr devam eden istikrarszlk ortam nedeniyle, bu madenlerin tam kapasiteyle çkarlmas, ilenmesi ve pazarlanmas imdiye kadar mümkün olmamt. Yeni Taliban yönetimi, madenlerin Afgan ekonomisine kazandrlmasnda aslan payn Çin’e vereceini imdiden ilân etmi bulunuyor. 2010 itibariyle yaplan deerlendirmelerde, Afganistan’daki doal zenginliklerin kymeti 3 trilyon dolar olarak hesaplanyordu. Bugün yaplacak tahminlerde, rakamn daha fazla çkaca açk.
Meseleye bir Müslüman ülkenin kaderi ve halknn bamszl açsndan baktmzda, ABD’nin gidip yerine Çin’in gelii, acaba “kurtulu ve zafer” saylabilir mi? Bu sorunun cevabn da herhalde, gelecein tarihçileri bugünleri yazarken verecek.
Yazar: Taha Kýlýnç |
05-09-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
