Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : EDEBÝYAT / YAZI VE YAZMAK ÜZERÝNE | Okunma Says: 735 |
Yazarlkla elde edilen bir otorite veya otorite olduu için yazar olmak. Her ikisinin insanlk tarihi için ayr getirileri, götürüleri vardr. Hiç kukusuz eskiden belli bir eitimden geçmeyen, ilim irfan sahibi olmayan, uhdesinde insanlara anlataca eyler taacak hale gelmemi olan insanlarn yazarl sözkonusu olamyordu. Yazarlk konumuna girebilmek herkese açk olmayan uzun ve meakkatli bir seyr-ü süluk gerektiriyordu ve buna çok az insan girebiliyordu.
Bugünse herkesin bu sürece kolaylkla girebiliyor olmasyla övünen bir medeniyetimiz var. Ne kadar çok sayda ve çok çeitte kitabn yaynlanyor olduu, bir ülkenin kültür ve yazn hayatnn övünç vesilesi-göstergelerinden biri olarak görülüyor. Çok sayda yazar çok sayda otorite demekse bunun hakikat alannda büyük bir çoulculuu da beraberinde getiriyor olacan, böylece otorite olgusunun da iyice anacan beklemek gerekiyor.
Yazarlk, neye yazacana kolay karar verebilmeye de bir alan açt için çok da özel bir otorite gerektirmiyor. Tpk yüksek sanat gibi yazarlk da iyice halka mal olmu saylabilir. Felsefenin Sokratik algs açsndan aslnda belki yaanan ciddi bir devrim. Malum, Sokrates hakikatin aslnda herkesin kalbinde, aklnda yüklü olduunu, bize düenin doru sorularla onu ortaya çkarmak olduunu söylüyordu. Bu konuda kimsenin kimseye bir üstünlüü yoktu. Oysa onun zamannda felsefe sadece aristokrat tabakann yapabilecei bir eydi. Çünkü sadece onlar söz söyleme, hakikati ifade edebilme otoritesine sahiplerdi.
Hakikatin bütün insanlarn tecrübe ettii bir ey olduunu Yunan felsefe gelenei içinde ifade eden Sokrates’ti diyerek hakikatin Yunan’da baladn söyleyecek deiliz elbet. Yunan’n en ilkel saçma düüncelerine insanlk için büyük dev admlarm gibi hayran hayran bakma modas bu sefer acemi-otoriter filozoflarmz arasnda yeniden nüksetmi durumdayken buna ufak bir klçk atmamz vacip. Sokrates’in bu bilgece tutumu bütün gelenekleri içinde zaten bilinen ve yaanan bir bilgelik tutumuydu.
Hakikat elbette her insann yaad ve yaayabilecei bir tecrübedir. Ona ulamak ise zannedildii gibi her zaman büyük yöntemsel prosedürlerden geçmekle olmuyor. Kalp gözünü ve kulan açmak yetiyor. Tam tersine bütün rasyonel ve yöntemsel prosedürleri ince ince çalt halde hakikate uzak kalmak çok mümkün. Herkesin gpta ile bakt geni bir bilgi birikimine sahip olup o birikimi getirip cahilce bir tutuma gömmek fazlasyla mümkün ve alelade bir durum. Örnei her zaman her yerde karlalabilecek bireydir.
Bir Arap dâhisi ve bilgesi saylan Velid b. Muire’nin Kur’an ayetlerini evirip çevirip, orasndan burasndan ölçüp-biçip, düünüp-tanp kahrolas bir karar ile “bunlar geçmilerin masallar” demek derekesine dümesi tipik bir durumdur. Aslnda kar karya kald durum “karar verilemez” bir durum deildir, bilakis aksi yönde karar vermesi için bütün veriler, iaretler, ayetler önündedir. Ama orada bilgisiyle sahip olduu otorite konumunun çok kötü bir kullanm sözkonusu.
Otorite olduu için her sözü geçer hale gelen insanlarn bu otoriteyi kötü kullanmas, en saçma ve ucuz fikirlerini insanlara pahalya mal etmeye balamalar da söz ve otorite ilikisinin mutatlarndan. Ama mutat olan gittikçe daha da alelade hale geliyor. Çünkü baka birçok ey gibi otoritenin de bir süre sonra ciddi bir endüstri ürünü haline gelebildii bir çadayz.
Varlk karsnda kendini müstani görerek uygulanan otorite daha hrsl bir politik kârn nesnesi haline gelmekten kendini kurtaramaz. Eskiden de hiç olmuyor deildir bu elbet. Ama günümüzde bunun bir endüstri konusu haline gelmi olduunu söyleyebiliriz.
Yazarlktan kaynaklanan otoritenin siyasi otorite karsnda basit bir endüstriyel araca dönümesi en arkaik Belam tipolojisinin günümüzdeki tezahürü. Akl Yunan’da domu, orada kalm olanlar veya aslnda günümüzde bir matah gibi Yunan’ kefetmi olanlar isterlerse bunu orada da görmekten mahrum kalmayabilirler. Sofistlerin bütün ii retorie balayp, bir meslek olarak felsefeden elde ettikleri bütün otoriteyi isteyen herkesin hizmetine sunma profesyonelliini tekrar düünebilirler.
Bugün yazarla herkesin eriimi otoriteyi belki demokratikletirdi, haksz otoriteyi andrd diye sevinebiliriz. Ama kukusuz yazarlk dolaysyla eskiden ortaya çkan tabakalamann, hiyerarinin tekrar baka araçlarla veya yollarla üretiminin önüne geçtiini söyleyemeyiz.
Eline bilgisayar veya telefon klavyesi alan ve sosyal mecralarda aforizmalar döktüren herkesin kendini yazar görüp bundan mütevellit otoriteye talip olmas, yine de herkesin içindeki daha üst otoritelere boyun eme güdüsünü (isterseniz kula kulluk duygusu diyebilirsiniz) yok etmiyor.
Böylece “yazarn ölümü” ayn zamanda baka bir yazarn, yazar var klan otorite ve boyun eme ilikilerinin baka bir düzeyde yeniden doumuyla tamamlanyor.
Ama elbette i o kadar basit veya o kadar kötü deil. Nerede bir kötülük çkyorsa ortaya, ona kar özgürlüe talip ve kadir bir güç ve irade de çkar.
Yazar: Yasin Aktay |
25-05-22 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
