Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / EDEBÝYAT | Okunma Says: 591 |
Meslek ya da zevk olarak edebiyatla ilikili / ilgili olan Müslümanlarn, Bat edebiyatnn hayranlar olarak devirildiklerini; onun talim ve terbiyesine maruz brakldklarn, dolaysyla günümüzde artk açk ya da gizli bir ekilde Bat edebiyatn taklit ettiklerini; aada anlatacamz sebeplerle bu taklit uruna fâskl gönüllü olarak giyindiklerini… ne kadar mümkün olabiliyorsa o kadar unutalm. Gerçeklik, kurgu, kurma, kurmaca, öz ve biçim… vb. modern Bat edebiyatnn izah vastalar olan kutsal kaselerini de unutalm.
Bu unutmalardan sonra yine ne kadar mümkün olabiliyorsa Müslümanlarn kendi inanç ve kültürleri dorultusunda talim ve terbiyesine tabi olduklar edebiyatn ne olduunu ana hatlaryla anlamaya çalalm:
Edebiyat nevzuhur bir kelimedir. Evvelinde edeb, edeb-i kelâm, edebî vardr, sonra edebiyat kelimesi 19. yüzyln ikinci yarsndan itibaren kullanlmaya balanmtr.
Edebiyatn evvelde kelime olarak yokluu -onu da ihata eden- u iki kelimenin varl nedeniyledir: iir ve ina!
iir ve inann idrake bal olduu malumdur. Bu minvalde bir anlay edinebilmek için iiri uurdan, mimariyi inadan dourtmamz gerekir.
Bu kelimeleri burada mefhum, stlah, terkip… esasnda ayrca açklamyoruz çünkü, mezkûr unutmalarn mümkün klacan zannettiimiz hatrlamada tafsilata yer yoktur. Eer varsa orada arzulanan ya da gereken hatrlama yoktur.
Dier bir söyleyile edepten edebiyata açlan fikir, söz konusu kelimeleri kendiliinden -hak edilmi talim terbiye eliinde bir bilmeyle- bilmeyi iktiza eder.
Aksi halde malum hatrlamay o meum devirmenin etkisinde yapyor oluruz ki, bu da bizim hatrlamaya dahil olan kelimeler hakknda aslnda görüsüz, daha doru bir kelime ile bilgisiz ve dolaysyla cahil olduumuzu gösterir.
Gerçekte ise ezber nedeni, düzeyi, ekli… ne olursa olsun edebiyatmza bunlar unutma maharetiyle ‘tekrar’ bakabilecek bir Müslümann kendi asli idrakinden, iirinden ve onun inasndan habersiz olmas asla düünülemez.
Örnein Shakespeare’i okuyan bir ngiliz edebiyatçs onun ‘pocket’ kelimesini hangi anlamda kullandn hemen bileceine göre, bizim edebiyatçmz da Namk Kemal’i okurken onun ‘irsad’ ile ne murat ettiini derhal bilecektir.
Hal böyle olunca ‘edebiyatçlk vasf’nn kolay elde edilmediinin de bir iareti olarak, bizim bu zamandaki airlerimiz için söz konusu kelimeleri açklamaya kalkmamz, her eyden önce onlara yöneltilmi bir hakaret gibi duracaktr. Oysaki biz, Caalolu’nda büyük üstat edasyla yürüyen edebiyatçlarmza bunu reva görmeyiz ve onlar asla cahil sayamayz.
Konunun bu yönünü salama aldktan sonra idrak meselesine gelecek olursak: Muallim Naci’nin de Istlahat- Edebiyye’sinde kaydettii üzere, nutuk (söz) yaratlal beri iirin var olduuna, ilk iirin Habil’in Kabil tarafndan katledilmesi üzerine babalar Hz. Âdem (as) tarafndan söylendiine inanyor ve iire ilikin ilk idrakimizi de bu bilgiye göre olutururuz. Bununla -yine Muallim’in kelimeleriyle- iiri insanln ‘senedi’ olarak Allah ile Âdem (lah ile insan) arasnda aktedilen ‘ilk antlama’ya yorar ve bir air olarak diyelim ki haclarn Kâbetullah’ tavaflar hakknda kelam ediyorsak -ki kelâm ve mütekellim belâgatn artdr-, o nutka (söze), antlamaya ve evlat acsna demir atarz.
Burada nutku, antlamann önüne alyoruz çünkü söz (akt / ahit) konuabilenler içindir; acy sona almz da ‘Dert söyletir’ fehvasncadr.
Ahitlemenin özü: Allah’a ortak komamak ve bunu her düünceyi, eylemi sadece ve sadece O’na hasretmek suretiyle tevhit esasnda kabul ve ikrar eylemektir.
Kültür tarzlarndan bir tarz olarak iirden anlamamz gereken de mezkûr tevhit uyarnca “kendimizi Allah’n murad ve O’nunla yaptmz ahit dorultusunda dönütürmek”tir.
Bu manada Allah’ tek ilah olarak bilmek, kendini, âlemi, dünyay ve ahireti, eriat bilmek… evvel emirde yaratltaki ve yaadmz hayattaki ahengi / mizan / ölçüyü bilmektir.
Âlem, air için insandr; airin iiri de insann âlemindendir.
Dolaysyla air iirini varlktan alr -ve önce- insana verir.
Bu hakikat airi idraki nedeniyle hemcinslerinden farkllatrr ve onu tevhit merkezinde iir alemine mahsus araçlarn, artlarn, hükümlerin içinde tutar.
Bu farkllama nedeniyle air müziin, mimarinin, belâgatin, bediiyyatn, edebliliin, edebiyatn… mülkünde tasarruf etme hakkn elde eder.
Tâhirü’l-Mevlevî de nazm “Bir mûsikî-yi beyandr” eklinde açkladna göre, air âlem-insan-insanlk âlemi üçlüsünde ikamet ediyor olmaldr.
Yazar: Ömer Lekesiz |
08-08-23 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
