Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / ÝSLÂM TÂRÝHÝNDEN | Okunma Says: 820 |
arkn en sevgili sultan
slâm tarihinin en büyük kahramanlarndan Salahaddîn Eyyûbî ile alakal, zaman zaman alevlenen bir tartma var. Gazze’de gözlerimizin önünde bir soykrm devam ederken, belki “tarih polemii” yapacak zaman deil, ama merhum bir tarihçimizin oldukça sert beyanlar da sosyal medyada sklkla paylalnca, kafas ve gönlü bulanan ve bunalan genç kardelerimizin srarl sorularna topluca cevap vermek art oldu.
imdi, Salahaddîn’e dair özellikle tartma konusu edilen hususlar teker teker izaha çalacam. Bunu yaparken de adaletten, insaftan, hakikatten ve kaynaklardaki doru bilgilerden sapmamaya dikkat edeceim.
1. “Nûreddîn Zengî’nin devletini gasp etti”
Salahaddîn Eyyûbî ve ailesi, Selçuklularn Bilâdüâm mntkasndaki atabeyleri olan Zengîlerin emrine girdikten sonra, bu iki aile arasnda sarslmaz bir ittifak ve itimat meydana geldi. Salahaddîn’in babas Necmuddîn ve amcas irkûh önce mâdüddîn Zengî’ye, sonra da onun olu Nûreddîn Mahmûd’a derin bir sadakatle balandlar. Nûreddîn’in 1174’teki vefatna kadar, Salahaddîn herhangi bir ekilde “bamszlk” düünmedi, bu yönde hiçbir adm atmad. Ancak Nûreddîn, ardnda henüz 11 yanda olan bir evlat brakarak vefat ettiinde, Salahaddîn, Haçllara kar savunmasz kalan Bilâdüâm’ kendi yönetimi altnda toplamak durumunda kald. Böyle bir sürece “gasp” demek, hiçbir tarihî vakayla örtümez. “Yavuz Sultan Selim, Msr’ gasp etti” denebilir mi mesela?
2. “Nûreddîn’in dul karsn nikâhna ald, anas yanda kadnla evlendi”
Nûreddîn Mahmûd Zengî’nin kars smetuddîn Hatun, zaten eraftan bir yöneticinin kzyd. Kocas vefat edince, am’da ciddi bir yönetim krizi ba gösterdi, etraf kendisini tesir altna almak isteyen komutanlarla ve danmanlarla kuatld. Salahaddîn’in onunla evlenmesi tamamen, devletin krize sürüklenmesini önlemek amacyla yaplan siyasî bir nikâh akdiydi. Aradaki ya fark “anas yanda” denecek kadar çok olmad gibi, slâm tarihi boyunca benzer ekilde yaplm saysz evlilik mevcuttur. smetuddîn, 1186’da am’da vefat edinceye kadar, Salahaddîn’le sadece 9 yl evli kalmtr, ki Salahaddîn de bu süre zarfnda sürekli seferlerle meguldü. Sanki gayrimeru ve gayriahlâkî bir imi gibi, bu evlilii dile dolamak insafa sar m?
3. “Kudüs’ün fethi, iirilmi bir zaferdir”
Haçl sürülerinin 1099’da igal ettii Kudüs, sonraki 88 yl boyunca Frenklerin yönetiminde kalmt. Httîn Sava’nda Haçllara tarihî bir hezimet yaatarak Kudüs’ü yeniden slâm’a armaan eden Salahaddîn, Müslümanlarn ilk kblesindeki her bir dinî mekân aslna rücu ettirdi. Salahaddîn’in zaferini küçümsemek, Kudüs’ün tarihindeki en önemli dönüm noktalarndan birini yok saymaktr. “iirilmi zafer” sözü ile kastedilen, Haçllarn zayflamas ve ehrin “zaten düecek olmas” idiyse, ayn yorumu stanbul’un fethi için de mi yapacaz? Fatih, stanbul’u Bizans’n son derece zayflad ve içten içe çürüdüü bir zamanda fethetmiti. O zaman ona da m “iirilmi zafer” diyeceiz?
4. “Kudüs’ü ald, ama Akkâ’y alamad. Bu mu kahraman?”
Bir komutan veya devlet bakan, siyasî ve askerî kariyeri boyunca zafer kazand kadar, hezimetler de yaayabilir. Tarih boyunca her corafya ve devlet için geçerli olan bu kaide üzerinden ahsî eletiri yapmak, insafa ve manta smaz. Kudüs’ü fetheden slâm ordusu, yllar süren savalarn etkisiyle yorgundu, salgn hastalklar ba göstermiti. Bizatihî Salahaddîn’in kendisi bile iki kez ölümden döndü. Müslümanlar yine de Fransa, Almanya ve ngiltere birleik ordularna kar, Akkâ önlerinde tam iki yl çok baarl bir direni gösterdi. Eer Salahaddîn, bu zor artlar altnda Haçllarla anlamak yapmak zorunda kald için eletiriliyorsa, tarihte dümanla anlama yapan her Müslüman lidere hakaretler mi yadracaz?
5. “Batllar onu çok övüyor, demek ki bir ey var”
Kudüs’ün igalden kurtarlmasndan sonra, Salahaddîn Haçllara slâm’n adaleti ve zimmî hukuku çerçevesinde muamele etti. Gösterdii âlicenaplk öyle büyük hayranlk uyandrd ki, Haçllar kendisine “asil düman” unvann yaktrdlar. Tarihte, yenilgiye uratt düman asaletiyle kendisine hayran brakan nice slâm kahraman vardr. Batl kaynaklar bugün sadece Salahaddîn’i övmüyor; Hz. Ömer’in Kudüs Hristiyanlarna muamelesini anlatan metinlere bakn, Hz. Fârûk’un göklere çkarldn görürsünüz. Fatih Sultan Mehmed ve dier birçok isim için de Batllarn saysz övgüleri ve hayranlk ifadeleri vardr. Srf Batllar övüyor diye, hepsinden vaz m geçeceiz? Böyle bir tarihî deerlendirme ölçüsü olur mu?
“arkn en sevgili sultan” Salahaddîn’e rahmet ve selam olsun.
Yazar: Taha Kýlýnç |
09-12-23 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
