Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 633 |
Esra Erol geçenlerde ‘bugün seçimler yaplyorsa Atatürk sayesinde’ demi. Ah bu tarihsiz tarih eitimi. Milyonlarca örenciye içi bo nutuk atma imtiyazndan baka ne verebildi? Hakikaten tarih diye bir ey öretmi olsaydn ilk seçimin TC kurulmadan neredeyse yarm asr (47 yl) önce yapldn, hatta bu seçimlerden birinde iktidarn da deitiini bilirlerdi.
Peki Cumhuriyet döneminde seçim yapld m? 1946’ya kadar hayr. Ad üstünde Tek Parti idaresinde seçim yapmann manas neydi ki? Terakkiperver Parti’nin kapatld 1925’te geçilen Tek Parti düzeninde tek liste, tek sandk, tek oy pusulas ve ikinci seçmenlerce ayarlanan bir seçim mizanseniydi oynanan. Bir tek 1930 ylnda Serbest Frka’nn kurulmasna izin verilince yerel ara seçime girdiyse de üç ay geçmeden o da kapattrld.
Derken 1946 Mays geldi, çatt. lk tek dereceli ve çok partili yerel seçim yaplacakt ama onda da halkn iradesine jandarma zoruyla müdahale edildi.
te o seçimlerde yaanan bir facia 6 ay kadar sonra bir gazetenin haberi üzerine duyulacak ve tarihe Senirkent Facias olarak geçecekti. Aada bu hadisenin içyüzünü öreneceksiniz.
Haberi 18 Ocak 1947 tarihli Tasvir gazetesi duyurdu. 1966 ylnda Yeni stiklal gazetesi bu hadiseyi öyle naklediyordu:
“Genç nesiller ibretle okusun da smet nönü ve … devrinde bu milletin neler çektiini anlasnlar. Günümüzün sahte hürriyet kahraman alt oklular ite dün milletin ensesinde böyle boza piiriyorlard. O zaman anayasa, manayasa, hürriyet, demokrasi, insan haklar laflar yoktu dillerinde. Sadece Milli ef ve parti vard. Ve millet, onlarn kölesiydi.
Senirkent facias zavall halka kar ilenen cinayetlerden ancak binde biridir. Aslanköy, Özalp (33 vatandan kuruna dizildii yer), 155 Azeri Türkünün Kars’ta Ruslara teslim edilip göz göre göre boazlatlmas ve daha nice enaat ve rezaletler… imdi özgürlük, uygarlk diye yrtnan dünkü eli krbaçl tek parti zalimlerini iyi tehis edip ona göre hüküm vermelidir bu millet.”
26 Mays 1946’da yaplan yerel seçimde iktidar partisine oy vermeyen, muhalefetten yana tutum alan o zamanlar Isparta’nn Uluborlu ilçesine bal bir bucak olan Senirkent’in halk Ortaçan Hristiyan mezalimine ta çkartacak ikencelere tabi tutulmutu. ktidar partisine oy vermedii için Senirkent halk aylarca cezalandrlr.
Hadisenin duyulmasna sebebiyet veren Senirkent bucandan 10 vatandan imzasn tayan TBMM’ye çekilen protesto mektubu aynen öyleydi:
“Bizler Isparta’nn Uluborlu ilçesinin Senirkent buca halkndanz. Kendi i ve gücümüzden baka bir eyle uramayan ve Türk kanunlarnn verdii hak ve salahiyetler dairesinde iyi bir vatanda olmay tek gaye bilen özü sözü bir Türk çocuklaryz. Kanunlara dayanarak birçok salahiyetlerle devlet tekilatnn içinde yer alm büyüklerimize daima sayg ve sevgi göstermei unutmamza da imkân olmad düünülürse iki aydr bucamzdaki tedhi hareketleri karsnda asl sükûtumuzun manas anlalr.
Bucamzda müdür vekaletiyle gönderilen komiser Halil Altnay ve jandarma tekilat mensuplarnn bucak halkna reva gördükleri bu tedhiler hzn ve çeidini artrmam olsayd belki sükûtumuz devam da edecekti. Fakat artk tedhilere tahammülümüz kalmadndan sizlere ve efkâr- umumiyeye (kamuoyuna) bu ac protestomuzu göndermeyi vatanî bir borç sayyoruz.
Yalnz hayvanlara hasredilen ve hatta onlara dahi reva görülmesi doru olmayan dayan nevi ve mahiyetlerini izahta belki kelime bulmak mümkün olmayacaktr. Jandarma karakollarnda atlan dayaklarn en basiti, bir iskemlenin ayaklarna masum vatandalarn ayaklarn geçirip sandalye üzerine oturtulan jandarma erinin yardmyla kprdamasna imkân verilmeden ayaklar patlayncaya kadar asri falaka daya atmak ancak basit bir hakikattir. Bunun nevi (türü) ve arlklar insan uurunu bozacak kadar olanlarn bu basit hakikate ilave etmekten insanî bir hicap duyuyoruz.
Azlarmza gem vurularak veya gemsiz olarak hayvanlar gibi üstümüze bindirilen jandarma erleriyle çeme yalaklarndan hayvanlar gibi su içmeye götürülmemiz bizi insanlmzdan bktracak hakaret ve ikencelerin dier bir örneidir.
Islak ve karanlk bodrumlara hapsedilip üzerimizden 20-25 gaz tenekesi su dökülmek suretiyle slanma cezasnn tecrübemizle cezalarn en hafifi olduunu anlam bulunuyoruz.
apkalarmz bamzdan çkarp içini ufak ve büyük pisliklerle doldurduktan sonra apkay baa giymeye mecbur etmek ve hatta apka içindekilerini içirmek de akla gelmeyen cezalardan biridir.
Yüzüstü yere yatrp insanlarn en mukaddes varlklar olan namuslarna tecavüz etmeye yeltenerek madurlara korku ve dehet vermek de cezalarn en zararszdr.
Su dolu havuzlara vatandalar souk gecelerde elbiseleriyle birlikte atarak boazna kadar su içinde ördek gibi yüzdürmek ve ara sra boma tehditleri yaparak çkarp yeniden çeitli dayaklara maruz brakmak da belirli cezalardandr.
Bizlere reva görülen bu ikence ve tedhi nevilerini daha da çoaltmak mümkünse de, bir insan bulunmamz bunlar devam ettirmekten bizi alkoyuyor.
Hemen unu da itiraf edelim ki, bu cezalarn reva görülmesindeki sebepler açkça bildirilmemekle beraber sarho bulunmamzn buna sebep olduu da sk sk söylenmektedir. Halbuki bu isnad da tamamen yalandr. Bir an için doru olsa bile ancak TCK’ya göre cezalandrlmamz icap eder.
imdiye kadar bu ikence ve tedhilerin önlenmesi için yaptmz bütün müracaatlar bir semere vermemitir. Zira ikayet istidalarmz (dilekçelerimiz) kimden ikayet ediliyorsa onun eline verilmekte, tehdit ve tazyik ile yaplan tahkikat sonunda bizler madur deil, müfteri olarak suçlandrlmaktayz.
Bütün bu ikence ve tedhie bir son verilmesini ve ikayetlerimizin tahkikatnn bitaraf (tarafsz) ve namuslu memurlar tarafndan yaplmasn dilerken anayasaya göre bir vatandalk hakknn verdii salahiyetlerle bütün bu olular Büyük Millet Meclisi’nin ve Türk efkâr- umumiyesinin manevî ahsiyeti önünde protesto ve istirham eyleriz.”
Mektup iyiden iyiye elektriklenmi bulunan kamuoyunda bir bomba gibi patlayacakt. Olay üzerine Demokrat Parti Senirkentlilere sahip çkarak, bu kötü muameleyi bucak halknn partilerini desteklemesine balad.
Balatlan soruturma sonras yakalanan sanklara dava açld. 11 sann halka fena muamele yapt sabit görüldü ve suçlular 2 ay 15 gün ile 5 ay 25 gün arasnda hapis ve 2 ay 15 günden 17 ay 15 güne kadar memuriyetten mahrumiyet cezasna çarptrld.
Bilelim ki Türkiye seçim yaptrmak istemeyen Tek Parti idaresinden böyle mücadeleler sayesinde kurtulmutu.
Yazar: Mustafa Armaðan |
31-03-24 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
