Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 606 |
Okurlarm sadan soldan duyduklarn bana sorar. te o sorulardan biri:
“Sultan Vahdettin’in ngilizlerle yapt gizli anlamadan bahsetmiyorsunuz?”
Bahsetmediim doru ama neden? Sebebi basit: Sahte olduu için...
Bunu ben demiyorum, Türk Tarih Kurumu’nun Belleten dergisindeki makalesinde Prof. Dr. Salâhi R. Sonyel diyor. (Say: 135, Temmuz 1970, s. 437-462)
Baz Kemalist tarihçiler ile Atatürk’ün srtndan para kazananlarn sk sk gündeme getirdii ve Sultan Vahdettin’in “hainlii”nin kant olduunu iddia ettikleri 12 Eylül 1919 tarihli bu sözde gizli anlamaya yakndan bakalm.
ddiaya göre Sadrazam Damat Ferid Paa ile büyük bir ihtimalle ngiliz Gizli Haber Alma Servisi’nin (British Intelligence Service) elemanlar olduklar anlalan üç Levanten’in imzalarn tayan gizli bir anlama yaplmtr. in garibi, anlamada ngiltere adna imzalar bulunan M. S. Francer, H. Morlan ve G. Churchill adl üç “eleman” da nedense ngiliz yetkililer dâhil kimse tarafndan tannmamaktadr! Koca ngiltere “devlet-i fahîmânesi” Osmanly teslim alaca “kritik” anlamay imzalama iini ad san belirsiz subaylara m brakr?
in asl udur: 1919 Aralk’nda Fransz kaynakl bir söylenti çkar: Sultan Vahdettin’in onaylad söylenen sözde gizli anlamann hükümlerine göre ngiltere, Türkiye’nin bütünlük ve bamszln korumay üstlenmekte, stanbul bakent olarak Osmanl’da kalmakta, Boazlar’n denetimi ngilizlere verilmekte ve Kürdistan devletinin kurulmas vaat edilmektedir. Buna karlk, Osmanl Devleti Hilafetin gücünü izin verdikleri bölgelerde ngiltere lehine kullanacak, Kbrs ve Msr üzerindeki haklarndan vazgeçecektir vs.
Hakl olarak soracaksnz: Ortalkta bir rivayet dolamakla kalmamakta, ta gibi bir “belge” de sunulmaktadr. Ona ne diyeceksiniz?
Doru, bir “belge” var da, ne kadar sahicidir? Göreceiz.
Rivayete göre bu gizli belgeyi Fransz istihbarat ele geçirip yaymlam ve bu kastl yayn, ksa zamanda maksadna ulamtr. Zira böyle anlama yapld duyulur duyulmaz igal ittifakna bomba dümü gibi olur. Franszlar, talyanlar, hatta Amerikallar ngiltere’ye bozulur. tilaf kuvvetlerinin arasna kara kedi girmi olur. (Yaznn sonunu bekleyin lütfen.)
Ne var ki, Cumhurbakanl Genel Sekreterlii de yapm olan Prof. Dr. Yusuf Hikmet Bayur belgeyi arivlerde aram, taram, bulamaynca da suçu Sultan Vahdettin’e atm; belgenin ya onun tarafndan ‘yok edildii’ veya yurt dna kaçarken ‘yannda götürdüü’ tahmininde bulunmu. Ne var ki yanld çok geçmeden anlalacaktr.
Mesela Nutuk’ta, Sadrazam Damat Ferid Paa aleyhine eline geçen bütün frsatlar sonuna kadar deerlendiren Mustafa Kemal Paa, nedense bu elini olaanüstü derecede güçlendirecek olan sözde “gizli anlama”dan hiç mi hiç söz etmez. Hatta 12 Aralk 1919’da, yani anlamann imzaland söylenen tarihten 3 ay sonra Kâzm Karabekir Paa›ya çektii telgrafta anlama belgesinden söz eder lakin belgenin dorulanmas ve aslnn ele geçirilmesi için çallmakta olduunu da ekler. Gerçekliinden emin olmad için de belgeyi 1927’de yazd Nutuk’a almaz.
Yalnz bizim arivimizde deil, Londra’daki National Archives’da da belgenin asl bulunamamtr. Diyelim bizdekini Halife Vahdettin giderken kaçrd, Lozan imzalandktan sonra stanbul’da 3 ay kalan ngilizler neden ifa etmedi belgeyi?
Kald ki, ngiliz igal yetkilileri anlama haberini aldklarnda Lord Curzon’a, belgede adlar geçen 3 subay tanmadklarn, “uydurma olduu üphe götürmeyen” bu belgenin, ngilizler ile dier tilaf güçlerinin arasn açmak üzere maksatl olarak düzenlendiini dahi yazmtr. Curzon da kesinlikle uydurma olduu kanaatindedir ki bunu Sir George Buchanan’a gönderdii kapal telgrafta açkça belirtmitir.
Dolaysyla yalnz onu Padiaha kar bir koz olarak kullanmak isteyecek Mustafa Kemal Paa tarafndan deil, Padiahn tarafn tuttuu söylenen ngilizlerce dahi resmen teyid edilmemi bir düzmece (fake) belge karsndayz.
Belgenin sahte olduunu ileri süren Prof. Sonyel makalesinde u hükme varr:
“Damat Ferid ile ngiltere arasnda böyle bir anlama imzalanmamtr. Belge ya ngiltere’ye doru kaymakta olan Osmanl yönetiminin yüzünü kendilerine çevirmek isteyen Franszlar tarafndan uydurulmutur (ki bu durumda epey ie yaram ve ksa bir süre sonra Damat Ferid Sadrazaml kaybetmitir), ya da Damat Ferid, hem ngiliz, hem de Fransz Gizli Haber Alma Servislerinde “çifte ajan” olarak görev yapan üç Levanten tarafndan aldatlarak böyle bir belgeye imza atmtr.”
Ancak ilginç olan nokta, sahte dahi olsa belgede Sultan Vahdettin’in iddia olunan imza veya onaynn bulunmamasdr; hatta Damat Ferid’in imzas da taklittir! Nitekim Damat Ferid, Nisan 1920’de 4. kez Sadrazam olduktan sonra anlamay kendi azndan yalanlayacaktr. ngiliz igali altndayken yaplan bu yalanlama anlamann olmadnn en kesin delillerindendir.
Burada u da sorulmal: Bir Sadrazam’n ngilizlerin bile tanmad üç istihbarat subayyla yapt “gizli” anlama, devleti için ne kadar balayc olabilir ve ne kadar ciddiye alnabilir?
Bunlar neyse de size asrlk iddialar bitirecek belge sunacam.
Eitimini Sorbonne Üniversitesi’nde tamamlayan Hasan Yldz’n Fransz arivlerinde yapt aratrmada anlama metninin sahte, yani Fransz istihbarat tarafndan “üretilmi” kesin olarak ortaya çkmtr. Fransz Devlet Arivleri’nde önce sahte belge bulunmu, sonra da onun sahte olduuna dair baka belgeler ortaya çkarlmtr.
Aada okuyacanz yazma Fransa Dileri Bakanl tarafndan ilgili yerlere uyar olarak gönderilmi ve malum anlamann sahte olduu ve ciddiye alnmamas istemitir.
te o gizli belge.
“Milletler Cemiyeti Fransz Servisi’nden Ticaret ve Politik ler Müdürlüü’ne
Paris, 9 Kasm 1921 Gizli
Matin gazetesi tarafndan bugün yaynlanan sözde ngiliz-Osmanl gizli anlama metni 1919 yl Ekim ay sonunda, kendi istihbarat servisinde gizli bir ajan bulunduran General Franchez’in kurmay efi Albay Bouchez tarafndan stanbul’daki Fransz Yüksek Komiserlii’ne bildirilmitir. Bir muhbir tarafndan Sadrazamlktan gizlice alnan bu belge birkaç saatliine Albay Bouchez’e ulatrlmtr. Kendisine sunulan bu belgede Yüksek Komiserlik birinci tercüman Ledoulx, Sadrazam Damat Ferit Paa’nn imzasnn sahteliini hemen tanmtr. Sözde anlamann dier üç ngiliz imzacsna gelince: ngiliz Yüksek komiserliinde hiçbir unvana sahip deillerdir ve ahsiyetleri üzerine hiçbir bilgi edinme imkân olmamtr. Dier taraftan Sadrazam’n imzasnn sahtelii tartlan belgenin izlenim olarak ciddi bir aratrmaya zor dayanabilecei dorulanmaktadr.”
(Hasan Yldz, 21. Yüzyln Balarnda Kürt Siyasas ve Modernizm, Doz: 2006, s. 160.)
Fransz istihbarat bile 2 yl sonra belgenin sahte olduunu bildirmi ama bir yere bildirmeyi unutmu sanrm. Türkiye’nin nklap Tarihçilerine. O nklap Tarihi ki bizden baka dünyann hiçbir yerinde “Tarih” niyetine okutulmamaktadr.
2001 ylndaki ziyaretim srasnda Sultan Vahdettin'in kabri banda çekilen fotorafm.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Mustafa Armaðan |
15-12-24 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
