Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 247 |
Altmz dünyânn yap talar yerinden çkyor. Bunu büyük ölçüde Trump’n ikinci devrinde yaptklarna borçluyuz. Çok deil , bir sene evveline kadar hiç kimse kolay kolay AB ile ABD’nin bir kopu sürecine gireceini tahmin edemezdi. Evet, Duvar yklp Sovyetler çöktükten sonra bu iki dünyây birletiren NATO, kendisini var eden düman ortadan kalkt için büyük bir bolua dümütü. Ama Yugoslavya’nn parçalanmasndan sonra yaanan hâdiseler ve 11 Eylül’ü tâkip eden günlerde Afganistan’a ve Libyâya kar düzenlenen operasyonlarda olduu üzere hâlâ birlik olarak hareket etmek reflekslni devâm ettiriyordu. Lâkin manzara eskisinden farklyd. Sovyetler sâbit, müesses bir dümand. Yeni dümanlar ise bir devâmllk tamyor, konjonktürel olarak deiiyordu. ki vuru arasnda NATO’nun diriliini sorgulatan boluklar yaanyordu. NATO’nun bu hâlini avara kasnaa benzetiyorum. Kasnaa zaman zaman bir eyler taklyordu. Ama aradaki boluklarda kasnak boa dönüyordu. Bu teklemeler bâzen de uzun müddet devâm edebiliyordu. Son tekleme hâli uzun devâm etmiti. Macron’un bu duruma bakp “NATO’nun beyin ölümü gerçekleti” demesini bu çerçevede anlamak doru olacaktr.
Ama dikkat çeken husus, bu teklemeler içinde NATO’nun bir genileme programn yürütmesidir. Evet, Souk Sava devrindeki NATO’nun üyeleri belliydi. Ama NATO’nun varlnn temelsiz kald Souk Sava sonrasnda , târihinin en büyük hacmine ulamas son derecede çelikili bir durumdu.
NATO’nun sahneye dönmesi Biden ve Demokratlar devrinde yaand. Biden bir NATO restoratörüydü. Eski düman Sovyetler’in yerini alan Rusya yeniden hedefe oturtuldu. Rusya-Ukrayna sava bunun için biçilmi bir kaftand. ki kt’ay birletiren cihazn pas tutan çarklar temizlendi ve yaland. Anglosakson bir çekirdek etrâfnda Kt’a Avrupas ortak bir misyon etrâfnda yeniden birletirildi. Sovyetler çökmü olsa da Rusya, nihâyetinde Rusya’yd. Otokrasi onun temel nitelii idi. Rejim deimi olsa da bu siyâsî kültürel nitelii deimezdi. O hâlde Souk Sava kodlar yeniden stlmal, “Hür”, “demokratik” Bat , müzmin , bana buyruk (otarik) Rusya’ya haddi bildirmeliydi.
Kt’a Avrupa’snn ana dinamosu Almanya’yd. Ekonomik bir güç olarak târih sahnesine çkmas ve ilk sanâyî devriminin tartmasz en büyük gücü olan Birleik Krall geçmesine yol açan baars çelik, kimyâ vb yeni sektörlerde bir farkll yakalamasyd. lki tekstil vb sektörlerde ve buharl kazanlarda takl kalrken, Almanya çok daha ileri bir teknoloji üzerinden bir ivme yakalamt. Bu durum petrol ve daha sonra doal gaz temel enerji kayna hâline geldikten sonra hayli deiecekti. I.Paylam Sava’n kaybettikten sonra Almanya yeni enerji kaynaklarna uzak dümütü. Birleik Krallk ise, savata varn younu ortaya dökerek bu yeni enerji kaynaklar açsndan son derecede zengin olan Ortadou’yu ele geçirecekti. Almanya’nn II.Umûmî Harp esnâsnda gözünü karartp Rusya’ya saldrmas biraz da bu yüzden olmaldr. Çünkü Ortadou hayli uzana düüyordu. Hâlbuki, ayn kaynaklara sâhip Rusya daha yaknndayd. Rusya’nn zengin petrol kaynaklarna sâhip olarak durumunu salama alabilirdi. Ama tpk zamânnda Napolyon’un yaad felâketi o da yaad ve yenildi.
II.Umûmî Harp sonrasnda , makine/ kimyâ, lâç ve otomotiv sâhalarnda yeniden kalknan Almanya’nn enerji bamll son derecede büyük bir meseleydi. Bunu iki ekilde halletmeye gayret etti. lki, bilhassa Yumuama devrinin avantajlarn kullanarak Sovyetler ile yaknlat ve oradan hayli ucuz enerji ithâlâtn salad. kinci olarak ise nükleer enerjiye yöneldi. Lâkin 1980’lerde yükselen Yeiller Hareketi buna mânî oldu. Pek çok reaktörü kapattlar. Almanya yeil enerjiye yöneldiyse de buradan istedii verimi alamad. Hâsl Rusya’ya baml olarak gemisini yüzdürmekten baka bir seçenei kalmad.
NATO’nun yeniden Rusya’y hedefe koymasna en fazla Almanya’nn direnç göstermesi beklenirdi. Ama öyle olmad. Tam aksine Almanya Rusya kart kampanyann liderlerinden birisi oldu. Brandt çoktan ölmü, Merkel ve Schröder gibilerin devri kapanmt. Artk Almanya kukla idâreciler tarafndan idâre ediliyordu. Kuzey Akm hattnn sabotajn seyretti; hattâ alklad. Hindistan üzerinden Rus enerjisini bir kaç kat fazla mâliyetle almaya devâm etti. ABD’den, Rus petrol ve gazna göre ar pahal olan svlatrlm gaz almay da kabûl etti.
Pekiyi , Almanya göz göre göre kendi ayana neden skt? Muhtemelen bunda, eski ve ihtirasl bir rüyânn canlanmas, derinlerde bir yerlerde Rusya’nn çöküünden nemâlanmak , Drang Nach Osten’i diriltmek arzusu vard.
Bu arada sular akyor ve yepyeni bir mühendislik ve teknoloji üzerinden Çin, Almanya ve dier AB pazarlarna giriyor ve muazzam bir üstünlük kazanyordu. AB ve Almanya Çin’e yatrm yapmlar ve bu büyük pazardan nemâlanmak için frsatlar deerlendirmilerdi. Ama yeni mühendislik normlar yakalayamam, Çin onlarn pazar olmaktan çkm; tam aksine onlar Çin’in pazar hâline gelmilerdi. Ama en kesin darbeyi Trump’n iktidara gelmesiyle aldlar. Trump Rusya ile anlat ve NATO’nun Ukrayna’daki bütün yatrmlarn bir anda bolukta brakt. Avrupa ve onun ana kuvveti olan Almanya bir anda sudan çkm bala döndü. Terk edilen sâdece Kt’a Avrupas deildi. BREXIT ile AB’den kopmu olan Birleik Krallk da iyot gaz gibi aça çkt. Bir müddet Trump’ iknâ etmek için müterek çaltlar. Ama u günlerde yollar yeniden ayrlm görünüyor. Trump’n Kanada’ya gözünü dikmesi ve Kral Charles’la alay eder gibi “Kral Benim” demesi iki kadim orta birbirinden koparyor. Kanada buna reaksiyon olarak Çin ile müzâkereleri balatt. u aralar Starmer da Çin’de. Çin-Kanada-Birleik Krallk üçgeni, eldeki dengesiz ticâret oranlar içinde ileyecek mi, bilemiyoruz. Tam da bunlar yaanrken AB-Hindistan arasnda kapsaml bir serbest ticâret anlamasnn devreye sokulduu haberiyle ardk. . Bunun da AB’ye ne kadar fayda salayaca bir tartma konusu. Anlalyor ki Birleik Krallk ve AB ayr ayr hareket ediyor ve kendi çk yollarn aramann derdine dümü durumdalar. Ben gerek Birleik Krallk, gerek AB’nin bu araylarn nâfile olduunu düünenlerdenim. Hâdiselere daha çok savrulmalar olarak bakyorum..
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
29-01-26 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
