Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 183 |
20. yüzyln en keskin zihinleri, insanln geleceini iki ayr istikamette gördü. Biri zorbaln çplak yüzünü, dieri gülücükler ve konfor perdesi arkasnda yatan tuza resmett
rlandal yazar George Orwell 1984 adl romannda iktidar çizmesinin insann yüzüne sonsuza kadar basaca bir cehennemi tasvir etmiti. ngiliz yazar Aldous Huxley ise Cesur Yeni Dünya adl romannda ayn cehennemi mutluluk haplaryla, elence makineleriyle ve gönüllü kölelikle donatt.
Bu iki büyük kehaneti 1985 ylnda Amerikal yazar Neil Postman, Kendimizi Elendirerek Öldürmek adl eserinde ustalkla tahlil etti ve “Huxley hakl çkyor” dedi. 2026 dünyasndan baktmzda bu üçlünün birletii hibrit bir distopyann (karamsar ütopyann) tam ortasnda olduumuzu görmek zor deil.
Orwell totaliter devletin en çplak, en acmasz halini gösterdi. Parti’nin slogan hâlâ kulaklarmzda çnlar: “Sava Bartr, Özgürlük Köleliktir,
ktidarn gayesi basittir: “Parti gücü tamamen kendi adna ister. Biz bakalarnn iyiliiyle ilgilenmiyoruz; yalnzca güçle, saf güçle ilgileniyoruz.”
Gelecek, bir çizmenin insan yüzüne basmasndan ibaret olacaktr. Düünce polisi, Newspeak ve tarihî tahrifatla insan ruhu ezilir. Orwell’in dünyasnda düman bellidir: Big Brother (Abi) her yerde, ikence odalar açk, korku elle tutulur haldedir.
nsanlar nefret ettikleri bir sisteme boyun emektedir. Direni mümkündür ama bedeli ardr. Telescreen’ler (görüntülü ekranlar) ise sürekli izleme ve propaganda arac olarak her odada yer alr. Orwell’in en çarpc uyars udur: “Geçmii kontrol eden gelecei kontrol eder. imdiyi kontrol eden geçmii kontrol eder.”
Huxley ise çok daha sinsi bir tablo çizdi. Cesur Yeni Dünya’da kimse zorla susturulmaz. nsanlar genetik laboratuvarlarda üretilir, uykuda hipnoz ile artlandrlr, soma (uyuturucu hap) ile mest edilir.
Huxley’in en vurucu cümlesi udur: “Gerçekten verimli bir totaliter devlet, halk zorlamaya gerek kalmadan, kölelii sevdirerek yöneten devlettir.” Romandaki “Vahi” John’un feryad hâlâ kulaklarmz trmalar: “Konfor istemiyorum. Tanr istiyorum, iir istiyorum, gerçek tehlike istiyorum, özgürlük istiyorum… Günah istiyorum!”
Bu noktada Krgz romanc Cengiz Aytmatov’un bandan geçen bir hadise, Huxley’i hakl çkaracak cinstendir. Bir uluslararas toplantda Sovyetler Birlii’ndeki Orwellvari takip, bask ve sansürden ikâyet edilince Amerikal bir yazar öyle espri yapm: “Sizinle bask yapmak için bile olsa devlet ilgileniyor. Bu da bir eydir. Bizde ne yazarsan yaz kimse ilgilenmiyor. Halinize ükredin.”
Bu, tam da Huxley’nin bahsettii konforlu sindirme yöntemidir. Bat’da devlet seni ezmez ama seni yok sayar; sen de yava yava kendi sesini duyurmaktan vazgeçersin.
Neil Postman bu iki kehaneti birletirerek asl darbeyi vuracaktr. Önsözündeki mehur pasajda der ki: “Orwell kitaplarn yasaklanmasndan korkuyordu. Huxley kimsenin kitap okumak istememesinden…
Orwell nefret ettiimiz eyin bizi mahvedeceinden korkuyordu. Huxley sevdiimiz eyin bizi mahvedeceinden.”
Postman’n hükmü nettir: Ekranlar soma (uyuturucu hap) gibidir. Televizyon ve özellikle sosyal medya, kamu söylemini, siyaseti, eitimi, hatta dini bile elenceye dönütürür. nsanlar pasif tüketicilere, kendi iradeleriyle kölelemi mutlu varlklara dönüür.
*Gerçek özgürlük slamda*
slam bu tabloya en köklü yorumu getirir. Kur’ân- Kerim nefsi en büyük düman ilan eder:
“Nefsini arndran kurtulua erer, onu kirleten ise ziyana urar” (ems, 9-10). Orwell’in çizmesi zulmün d yüzüdür. Huxley’in soma’s nefsin konfor ve ehvet tuzadr. Postman’n ekranlar ise modern putlardr; kalbi Allah’tan uzaklatran, zikri unutturan araçlardr.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) öyle buyurur: “Bir saat tefekkür, bir sene ibadetten hayrldr.” te meselenin can damar buradadr. Huxley ve Postman’n tarif ettii karanlk gelecek ütoyas tefekkürü öldüren bir sistemdi
Algoritmalar, ksa videolar, kesintisiz dopamin patlamalar ve sonsuz ak insan bir saatlik derin düünmeden mahrum brakmaya ayarldr. Oysa tefekkür akln diriliidir, nefsin esaretinden kurtuluun anahtardr.
Dünya hayat bir imtihandr; konfor tuzana dümek, hayret duygusunu kaybetmek ve sonuçta Asr suresinde uyarld gibi hüsrana dümektir.
slam’da gerçek özgürlük, Allah’a kul olmaktr. Hakiki hürriyet, nefsine esir olmaktan kurtulmaktr. Günümüzün en büyük tehlikesi, “rahatm bozulmasn” diye imandan, ahlaktan ve tefekkürden vazgeçmektir.
Sosyal medya, nefsin en tehlikeli oyunca haline gelmitir: Sürekli “ben”i besler, riyay yaygnlatrr, kalbi katlatrr.
Zamyatin’in cam evleri, Orwell’in telescreen’leri, Huxley’in soma’s ve Postman’n ekranlar… Hepsi nefsin modern tuzaklardr.
Müslüman için kurtulu, bu tuzaa dümemekte, Kur’ân ve Sünnet’le donanm bir uurla direnmektedir. Bir saat tefekkürle donanm bir kalp, bir sene bo ekran akndan muhakkak ki daha deerlidir.
Postman’n analizi hâlâ en isabetli olandr. Lakin Orwell’in çizmesi baz corafyalarda ezmeye devam ediyor. Ama asl zafer Huxley’in gülümsemesinde, Postman’n ekran tuzanda gizlidir.
slam’n perspektifinden bakldnda mesele basittir: nsan ya Rabbine kul olur ya da nefsinin, teknolojinin ve konforun kölesi haline gelir.
Bu milletin asl meselesi, büyük ideallerden, derin tefekkürden ve manevi uyantan uzaklaarak Batnn konfor batana saplanmasdr.
Uyan, ekranlardan uzaklap Kur’ân’a, tarihe, hakikate ve tefekküre dönmekle balar. Aksi takdirde ne Orwell’in ne Huxley’in ne de Postman’n uyarlar boa çkm olmayacak; biz kendi ellerimizle hem dünyamz hem ahiretimizi zayi etmi olacaz.
Allah cc. bizleri nefsin tuzandan, modern putlardan ve tefekkür mahrumiyetinden muhafaza buyursun.
Yazar: Mustafa Armaðan |
03-05-26 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
