Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Tam adyla Ebû Abdullah Muhammed bin smail el-Buhârî… Hadis ilmine yakn ve yatkn ilim ehli bir zat ile dindar bir annenin olu olarak, 20 Temmuz 810 Cuma günü Buhârâ-i erîf’te dünyaya geli… Henüz on yan bile tamam-lamadan, Buhara’daki önemli hadis hocalarnn yannda tedris… On alt yanda annesi ve kardeiyle birlikte çkt hac yolculuunun sonunda Mekke-i Mükerreme’de kal ve Hicaz, am, Humus, Belh, Kûfe, Kâhire, Niâbûr, Merv gibi dönemin ilim merkezlerindeki muhaddislerden tahsil… Kendi ifadesiyle 1080 muhaddisten okuma… Bu ekilde toplad ve kaydettii binlerce hadisi, ayn zamanda ezberleyi… Badat ulemas huzurunda verdii çetin imtihan ve hafzasnn gücünü ispatlay… Nihayet çok büyük öhrete sahip bir muhaddis olarak memleketi Buhara’ya yeniden döndüünde, bu defa hakknda balatlan karalama kampanyalar… Dönemin din ve slâm algsna uymayan sahih hadis rivayetleri sebebiyle dlan… “Ehl-i Sünnet” olmad yönünde iftiralar… Siyaset adamlarnn taleplerine boyun emedii için, doduu ve yetitii Buhara’dan sürgün edili… Sonunda, Semerkand’n kuzeyindeki Hartenk kasabasnda akrabalarnn yanna sn… Ve 1 Eylül 870 günü, Ramazan bayramnn gecesi orackta vefat…
Geçtiimiz cuma günü -1 Mays 2026-, mam Buhârî’nin imdi artk devasa bir külliyeye dönümü bulunan türbesini ziyaret ederken, aklmdan onun sra d ve -tarihteki pek çok gerçek ilim adamnn tecrübe ettii üzere- trajik hatralarla örülü hayat hikâyesi geçiyordu. Ksaca “Sahîh-i Buhârî” olarak bildiimiz mehur hadis mecmuasnn Müslümanlar nezdinde gördüü hüsn-ü kabul ve yaygn teveccüh sebebiyle, slâm dünyasnn en çok okunan eserlerinden birinin müellifi olan Buhârî, özellikle ibadet hayatmza dair Hz. Peygamber’den aktard sahih rivayetler yoluyla, günlük dinî pratiklerimizin ekillenmesinde de adeta bir barol oyuncusu.
mam Buhârî’nin Özbekistan’n kurucu Devlet Bakan slam Kerimov döneminde ina edilen görkemli türbesi, son birkaç yldr geni bir restorasyon ve geniletme faaliyetlerine sahne oluyordu. Özbekistan Devlet Bakan evket Mirziyoyev’in emriyle, türbenin çevresine çok büyük bir cami, külliye, konferans ve kültür merkezleriyle ziyaretçiler için mükemmel hizmetler sunan tesisler eklendi. Yllardr antiye halinde gördüümüz mekân, artk dünyann her yerinden ziyaretçilerin gece-gündüz akn ettii bir çekim merkezine dönümütü.
Külliyenin cümle kapsndan içeri adm atarken, mrldanmadan edemedim:
“Rahmet olsun sana ey mam Buhârî. Kendi döneminde dlandn, talandn, sürgün edildin. Gurbette bir garip olarak vefat ettin. Bugün adn göklere çkaran bazlar, belki senin döneminde yaasalard o linç cephesine katlacaklard. Ve imdi, tarih sana muhteem bir iade-i itibar yapt. Sana dünyay dar edenler unutulup gitti, ama sen semâmzda bir yldz gibi parlyorsun.”
28 Nisan-3 Mays tarihleri arasn kapsayan Özbekistan ziyaretimiz srasnda, bütün dinî ve tarihî mekânlarn kapsaml biçimde elden geçirildiini, restorasyon çalmalarnn büyük ölçüde tamamlandn, yeni balayan projelerin de hzl bir biçimde ilerlediini gözlemledik. Semerkand’n merkezdeki mam Mâturîdî’nin türbesi mesela, muhtemelen birkaç aya ziyarete hazr hale gelecektir. Keza Buhara’daki mehur Mir Arab Medresesi’nin ihtiaml ön cephesi de, sanyorum yakn zamanda kapsaml bir restorasyona alnacak. Bu arada, Buhara Kalan Mescid’de cuma namaz srasnda imam efendinin camiye yardm toplarken sarf ettii sözler de tebessüm ettirdi: “Ba kln Müslümanlar! Mihmanlarmz, bunlarn mescitleri harap olmu demesinler!”
Turizm, ülkenin ana gelir kaynana dönütüü için, Özbekistan’n mevcut idaresi, bilhassa dinî mekânlarn tekâmülüne ve tefriine büyük ehemmiyet gösteriyor. Ayn zamanda ülkenin kültürü, gastronomisi ve tarihi de öne çkarldndan, Özbekistan’n her ehrine ziyaretçi akyor. Yakn zamanda Çin’e vize kaldrld için, bu seferki ziyaretimizde özellikle Çinli turist younluu çok dikkat çekiciydi.
Bugün seksenlerine varm yal bir Özbek’le oturup konumak isterdim. Sovyetlerden günümüze, ülkesinin geçirdii ba döndürücü deiimi onun gözünden ve iç dünyasndan dinleyebilmek, eminim çok ilginç olurdu.
Yazar: Taha Kýlýnç |
|||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
