Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / CEMÝL MERÝÇ'TEN SEÇMELER | Okunma Says: 8058 |
DVAN EDEBIYATINDA ROMAN1
Divan edebiyatnda roman yok. Niçin olsun?
Batnn ilk romanlarndan ‘Topal eytan’2. Kahraman evlerin, damn açar, bizi yatak odalarna sokar. Roman balangçtan itibaren bir ifadr. Osmanlnn ne yaralar vardr, ne yaralarn tehir etmek hastal. Hikayeleri ya bir cengâveri3 edebiletirir, ya hisse alnacak bir kssadr4.
Romann burjuvaziyle5 doduunu söylerler. Burjuvazi Avrupa’nn imtiyaz, daha dorusu yüz karas. Bir kelimeyle roman, baka bir dünyann, baka bir ruh ikliminin, baka bir toplumun eseri. Daha zavall bir dünya, daha dii bir manevî iklim, daha geveze bir toplum.
Baka bir tabirle, bu edebî nevî bir buhrann, bir uyumazln, reelle ideal arasdaki bir nisbetsizliin6 çocuu, çtimai bir shhatsizlik, hiç deilse bir tedirginlik alâmeti. Snf kavgalaryla sahneye çk bundan. nanan bir toplumda, pürüzlerini yok etmi bir toplumda, hayali çözüm yollar aramaya ihtiyaç duymayan bir toplumda romann ne ii var?
Osmanl, Osmanl kaldkça Bat romann anlayamazd. Önce uzun bir temessül7, daha dorusu tesemmüm8 merhalesinden geçecek, iktisadî ve içtimâi müesseseleriyle deiecekti.
Medeniyetler can çekiiyor. Gök bombo, hayat abes; roman bu kalpsiz dünyann insann bütünüyle sahneye koymak iddiasnda. Bütünü yani çarpk itiyaklar9, hayvanca itihalar10, çlgn arzular ve arzusuzluklar ile. Ak da -Tanr gibi- öldüüne göre cinsiyet tek deer. Bezirgan11 hayaszln üstüne bir al att: cinsi bunalm. Sade12 kütüphanelerin eref misafiri, sadizm13 abesin ikiz kardei.
1 Bu Ülke, letiim Yaynlar, st.1996 s. 119.
2 Topal Seytan: Franszca ismiyle “Le Diable Boiteux”. Fransz yazar Alain Rene Lasage (1668-1747)’nin 1707 ylnda yazd roman.
3 Cengaver: Savata kahramanlk gösteren, savaç, silâhör
4 Kssa: Ders alnmas gereken ksa hikâye
5 Burjuvazi: Burjuvalarn meydana getirdii içtimaî (sosyal) snf. Avrupa'da burjuvazi, ticaret ve sanayi ile zenginleti. Soylular snf ile mücadele ederek Fransz htilali ile iktidara geldi. htilalde içilerin, köylülerin, fakir halk tabakalarnn desteini salad. Onlara eitlik, hürriyet, adalet gibi bir yn kelime vaad etti. ktidara gelince, menfaatlerinin bu snflarla çattn görerek çark ettiler. Buna karlk olarak içiler arasnda sosyalizm fikriyle tekilâtlanma balad. Burjuvazi, mülkiyeti, kiinin hakk sayd için kii tahakkümünü dourdu. Buna karlk sosyalizm, mülkiyeti cemiyetin ortak hakk sayd için cemiyet adna bir aznln elinde bulunan devlet tahakkümünü ortaya çkard. üphesiz en dorusunu slâm söyler: Mülk Allah'ndr.
6 Nisbetsizlik: Oranszlk. Ölçüsüzlük.
7 Temessül: Baka bir kii veya nesneye benzeme, uyuma, uyma.
8 Tesemmüm: Zehirlenme.
9 tiyak: evklenme, güçlü istek, arzu, özleme, görecei gelme…
10 tiha: tah, meyil, istek…
11 Bezirgan: 1. Tüccar, alverite çok kâr amac güden kimse. Tarih terimi olarak: Eskiden Yahudiler için efendi ve aa yerine kullanlan bir söz
12 Marguis de Sade: Cemil Meriç’in diliyle: “mark, küstah ve edepsiz…” (1740-1814) Fransz roman ve piyes yazar. Sadizmin babas. Ömrünün 27 yln yaad gayr ahlâki ilikilerden dolay hapishanelerde geçirdi. Eserlerin çounu hapishane yllarnda yazd. Ahlakszl kendisiyle snrl kalmad, Özellikle sürrealistleri çok etkiledi, bu yüzden sürrealistlerce üstat kabul edildi. Eserlerinden bazlar: Justine Yahut Faziletin Belâlar, Juliette Yahut Hayaszln Mutluluklar, Sodome’da 120 Gün, Aline ile Valcour, Halvet Odasnda Felsefe.
13 Sadizm: Bakalarna ac çektirme yoluyla cinsel doyum salama biçiminde kendini gösteren bir tür sapklk, sadistlik. Adn 19. asrda yaam olan ve romanlarnda cinsellie bal zalimlik ve gaddarlk sahneleriyle tannan Marguis de Sade’den almtr.
Yazar: Harun ÞAHÝN |
25-05-11 |
||
| E mail: sahharun@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
