Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2007 |
(Mustafa BALBAY – Cüneyt ARCAYÜREK)
Mustafa BALBAY (Cumhuriyet – 27 Mays 2011)
“Çevre kirlilii nasl insan saln dorudan etkilerse, çevre krizi de ülkelerin salnda balca unsurdur.”
BALBAY’n “…çevre krizi de ülkelerin salnda balca unsurdur.” sözüyle anlatmaya çalt, aadakilerden hangisidir?
A) Çevre krizi, ülkelerin saln kazanmalarnda balca unsurdur.
B) Çevre krizi, ülkelerin saln kaybetmelerinde balca unsurdur.
Cümlenin kurulu tekniine baklrsa doru cevap A olur.
Aslnda cümlenin birinci ksmnda gördüümüz “nasl etkilerse” sözü, ikinci ksmnda da benzer bir hükmün (sala zararl olmak) geleceine iaret ediyor.
Ama bakyoruz, iarete uygun deil aykr bir hüküm verilmi…
Bu arada belirtmeli ki cümlenin virgül (,) öncesi de salam saylmaz: “nsan saln etkilemek” sözü illaki “insan salna zarar vermek” demek deildir. Çünkü etkilemek kelimesi “zarar vermek” yerine kullanld gibi “faydal olmak” manasna da gelebilir…
Ben olsaydm cümleyi öyle kurardm:
“Çevre kirlilii insan salnn, çevre krizi de ülke salnn bozulmasnda balca faktördür.”
***
Cüneyt ARCAYÜREK (Cumhuriyet – 29 Mays 2011)
“Siz, siz olun; ülkemize ileri demokrasi geldi diye Batl kimi kurallarn bizde de uygulanaca gibi düsel olaslklara kaplmayn.”
Öz Türkçe olduu üstünden bandan akan u “düsel olaslk” laf ne demek oluyor acaba?
(Bu derece öz Türkçe bir laf anlayamam olmaktan utandm. Ama siz beni ho görün! Biraz eski, biraz da kaln kafalymdr belki… Neyse, laga lugann lüzumu yok. Bir an önce cehaletimi gidereyim… Bugüne bugün TDK’nin lügatleri sadece birkaç tk ötemde…)
Güncel Türkçe Sözlük’te TDK “düsel” kelimesini öyle açklam:“Dü ile ilgili, hayalî.”
Herkes bilir ki “olaslk” sözü de “ihtimal” kelimesinin yerine kullanlyor.
O hâlde “düsel olaslk” lafnn karl – öz Türkçe olmasa da – “hayalî ihtimal” oluyor…
Bir ey “hayalî” ise gerçek deildir. Eer gerçek olursa o ey “hayalî” olmaktan çkm demektir.
Bir ey gerçek ise ona da “hayalî” diyemeyiz.
Bazen bir ey gerçeklemez, hayalde kalr; kimi zaman da bir gerçek (hakikat), geçmi bir zamanda kalr, yani hayal olur. Her iki hâlde de o “hayalî” bir eydir.
Peki, bir ey “ihtimal” ise “gerçek” mi, yoksa “hayalî” midir; mefhum olarak bunlardan hangisine girer?
Tabii ki o da henüz “hayal” snrlar içindedir. Ta ki gerçekleene kadar…
Uzun lafn ksas u:
Cüneyt abimiz belki öz Türkçe bir lakrt etmi ama özlü bir lakrt edememitir. Nitekim “dülere kaplmayn...” gibi ksa ve net bir ifade varken “düsel olaslklara kaplmayn...” eklinde acayip, uzun ve hatal bir laf etmitir.
“Benim öz Türkçe sözcüklerimden sana ne kardeim!” deyip de kzma ihtimaline kar ona sayglarmla bol kepçeli öz Türkçeli bir “olaslk” tarifi salatas sunuyorum:
“Bir olayn belli bir biçimde gerçekleme kazan ya da pay gerçeklemesi beklenen olaylardan, paydas tüm olanakl durumlardan olumu bir oranla ya da bölümle dile getirilebilen beklenti düzeyi…”
te “olaslk” diye buna derim ben!
Estafurullah, bu salatay ben yapmadm, TDK Usta’mz yapm. Hem de yeni yetme olan deil, onun babas…
Cüneyt abimiz bu öz Türkçe lezzet ve nefaseti üstünde tatl tatl “düsel olaslklar” hayal etsin artk…
Yazar: C.Yakup Þimþek |
31-05-11 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
