Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MÜLÂKÂT | Okunma Says: 3417 |
Babas ateist, annesi Katolik olan Fatima Martin, stanbul'da dinledii ezan sayesinde içindeki sesin peine dütü ve Müslüman oldu. Kendisini de anlatt kitapla ngiltere'de 2008 Müslüman Kadn Yazar Ödülü'nü kazand.
...Fatma Müslüman olmu, adn deitirmi, örtünmü bir Müslüman olarak tekkeden bir süre sonra ayrlr, ancak dar çknca tekrar esrar kullanmaya balar. Brakmas o kadar kolay olmaz. Sonra geri döner. Bu kez bir yl hiç ayrlmaz ve sigara dahil olmak üzere bütün kötü alkanlklarndan kurtulur.
Martin, "Günlük yerine getirmem gereken dersler ve zikirler vard, bütün gün onlarla megul oluyordum, oras rehabilitasyon merkezi gibiydi. Zaten slam'n rehabilite edici bir özellii var. Esrardan bir ylda kurtuldum ama kafamdan atmam daha uzun zamanm ald. Evlendikten sene sonra bile rüyamda görüyordum." diyor.
O zamanki ismiyle Alexandra, 15 yanda, 1972'de, Beyrutlu Hristiyan mektup arkada ile bulumak üzere stanbul'a ilk geldiinde, bunun, hayatnn da dönüm noktas olacan bilemiyordu doal olarak. Camiler, camilerdeki hat yazlar ve özellikle de ezan sesi onun bilinçaltnda silinmeyecek izler brakmt. Beyrutlu arkada sayesinde Arapça tutkusu da o zaman balamt. O tutku onu Kahire ve Hartum'da bulunmaya, oradan Kudüs'e gidip slam'la müerref olmaya, ardndan da Müslüman olup Halit ismini alan ngiliz eini bulmaya kadar sürükleyecekti. Sonraki yllarda Fatima ismini alan Alaxandra, tam kendi hikayesi olmasa da hayatndaki gerçeklerden yola çkarak, Müslüman olan Lena'nn hayatn anlatt kitabyla 2008 ylnda, ngiltere'de, Müslüman Kadn Yazarlar kategorisinde yln kitab ödülünü kazanacakt. u kadarn söyleyelim. Kitaptaki Lena, Alexandra'ya göre daha lml biriydi: “Lena'dan çok daha öfkeliydim. Küplere binen bir yapm vard. Ben daha isyankar, vahi, kaotik ve radikaldim.”
Bundan sonra Müslüman olarak ald Fatima ismini kullanacamz Alexandra'nn hayat, ateist bir baba ile Katolik bir annenin, içindeki sesin peine düen çlgn denebilecek kzlarnn hikayesi aslnda. Viyana'nn güneyinde küçük bir kasabada dünyaya gelen Fatima, zeki bir örenci olduu için öretmeni onun zeki çocuklarn gittii bir gramer okuluna gitmesini istiyordu. Fakat içi olan babas buna izin vermemiti. Bu, babasna has bir tepki deildi. Bütün mavi yakallar gibi babas da böyle düünüyordu. Çünkü yeni masraf kaps açlsn istemiyordu. Bir yl sonra ise böyle bir istekte bulunan aabeyinin talebi kabul görecekti babas nezdinde. Bu da onda feminist duygularn kabarmasna yol açacakt. 14 yanda iken Avusturya Babakan Bruno Kreisky, sosyalist hükümet adna kitaplar bedava yapmt ama babas onun kendi çalt fabrikada büro iinde çalmasn istiyordu.
Fatima, 15 yana geldiinde Beyrutlu bir mektup arkada ile bulumak üzere stanbul'un yolunu tutmutu. Evden ayrld böylece. ki hafta kald stanbul'da baca krld gibi Beyrutlu erkek arkada da sveçli bir kza gönül verdii için yollar ayrld. Ama Fatima'ya, Beyrutlu Hristiyan arkadann Arapça konumasndan etkilenmesi yetmiti. Viyana'ya döndü. Bu sefer babas isteini kabul etti. Bu, aslnda üniversite öncesi bir okuldu. Arapçann etkisi kendisini gösterdi ve Viyana Üniversitesi'nde Arap Dili ve Edebiyat eitimi gördü. Yüksekörenimini de slami bilimler ve antropoloji üzerine tamamlad. Fatima, üniversitede kendini hippiler, entelektüeller, marjinaller arasnda hiçbir yere ait hissetmiyordu. Aratrma bursu ile önce Kahire Üniversitesi'ne, doktora çalmas için de Hartum'a gitti. slam'n o hayatlara sinmi hali de onu kendine çekiyordu: “Msr'da, Sudan'da bana en cazip gelen fakir halkn misafirperverlii, scakl idi. Ve bunun slam'la ilgili olduunu hissettim. Benim slam'da sevdiim, o en doal haldeki insanlarn günlük yaants, birbirlerine kar insan ilikileri idi.”
1977 ile 84 yllar arasnda özellikle klar burada geçiren Fatima, bir evlilik teklifini de geri çevirerek, aslnda aradnn kariyer ve para olmadn düünüp, aratrma bursunu da elinin tersiyle iterek içindeki sese kulak verdi. O ses Kudüs'e gitmesi gerektiini söylüyordu ona. Sudan'dan Msr'a döndüünde birlikte kald arkadana, nedenini bilmedii halde Kudüs'e gitmesi gerektiini söyledi; bundan sonra mektuplarn da oraya göndermesini istedi. Bunun üzerine arkada, bir snf arkadann Kudüs'te Zeytinda diye bir yerden yeni geldiini, Müslüman olduunu söyleyince artk kafasndaki netlemiti: “Hakikaten çok zor artlarda, parasz bir biçimde, bir uyu turucu sigaralarm bir de otobüs biletim vard. O ekilde gittim.”
Hayata kar o kadar cesur admlar atmasna ramen taksiye binmeme prensibi vard. Buna ramen yanna yanaan taksi oförüne “Zeytinda diye bir yer var. Ben eyhe gitmek istiyorum.” dedi. Zeytinda'nda eyh Muhammed el-Cemal adnda tek bir eyh vard. Taksi oförü de onu oraya götürdü: “eyhle kar karya geldiimde sanki önceden tanyormu gibi bana ‘Senin zamann geldi' dedi. Ben de ‘Müslüman olamam, çünkü bir sürü kötü alkanlm var. Kurtulamyorum bunlardan. Benim bildiim Müslümanlar böyle eyler kullanmyor.' dedim. eyh de bunun üzerine ‘Sen orasna karma. Teslim ol. slam'n anlam da o zaten.” Bu sözler onda çok büyük bir rahatlk uyandrd. Çünkü çok uramt o illeti brakmaya ve kendini deitirmeye; ama baaramamt.
1984 senesiydi. çindeki ses onu buraya getirmiti. Önce üç ay boyunca kafasndaki pek çok kalp ve dogmayla mücadele etmesi gerekti. Sancl ve youn bir üç ayn sonunda eyhi kendisine eve dönmesini tavsiye eti: “Gittiimde yapamadm Avusturya'da. Sonra tekrar döndüm.” Bir yl daha kald Filistin'de ve Zeytinda'nda. Almanlarn finanse ettii bir okulda Almanca öretmenlii yapt. ngiltere doumlu, o da sonradan Müslüman olmu ve Halil ismini alm bir i adam ile eyhinin vastasyla tamamen görücü usulü bir evlilik gerçekletirdi. Ve 1988'de ngiltere'ye yerleti. Bu evlilikten Nefise, Zeynep ve Kasm adlarnda üç çocuklar oldu.
Fatima Martin ile Avrupa'daki son olaylar ve slamofobi'yi konutuk:
-Müslüman olduunuzda anne-babanz, arkadalarnz nasl tepki verdi?
O zamanlar aslnda olumlu karladlar. Benim daha mutlu olduumu gördüler. Babam zaten ateisttir. Ve annem de Katoliklii yaayan bir kii. Annemi de zaten o yönden tasvip etmedii için babam, ‘Bu Katolik, bu da Müslüman olsun. Ne fark eder?' diye yorumlad. O zaman annemle benim için ‘O deli Katolik, bu deli Müslüman. Fark etmez yani. Nasl olsa mutlular' diye düündü. Ama imdi mesela medyann etkisiyle daha karlar, daha rahatszlar, 11 Eylül'den sonra. Çok yakn arkadalarm beni kabul etti, hala görüüyoruz. Fakat daha böyle tandk babndan kiiler görümediler benimle. Bir arkada kaybettik diye düündüler. Annem vefat etti zaten. Babam da çok yaland u anda. TV seyrediyor, medyadan etkileniyor.
-Bat'da ilk slamofobi ne zaman dikkatinizi çekti?
unu da belirtmek lazm öncelikle. Müslümanlarda da bir kurban kompleksi var. Yani hakl bir eletiri olduunda da ‘slamofobi' diye savuturmaya çalyorlar. Ama medyann gerçekten slam' iddet içerikli gösterdii de bir gerçek. Özellikle 11 Eylül'den sonra balad bu.
-Sizin bu anlamda yaadnz olaylar oldu mu ngiltere'de bir Müslüman olarak?
Norveç'teki bombalamada halkn ilk duyduu ey El Kaide oldu, ortada bir delil yokken. Bu tabii bir gazetecilik deil, sadece spekülasyon yani.
-Avrupa medyas haçl zihniyeti tayor diye bir alg var burada.
Medyada öyle bir ey var fakat halkta daha çok rkçlk hakim. Özellikle Avusturya'da.
-Oslo'daki olay bunun bir yansmas m? Bu bir zihniyetin ürünü mü?
Ben size bir soru soraym. Murdoch'un ban çektii bu medya imparatorluunda bu slamofobiann bilinçli yani bir komplo ürünü olarak yapldna inanyor musunuz? Ben emin deilim ama öyle gözüküyor.
-Eskiden iki bloklu dünya vard ve komünizm tehdit olarak alglanyordu. imdi Bat dünyas artk slam' bir tehdit olarak görüp bunu fobi haline getiriyor olabilir mi?
Medyada slam fobisi, öyle bir propaganda var. Yani medya slam' düman gösteriyor. Ama hakikati soracak olursanz, yani sokaktaki insana inecek olursak ben sokaktaki insann slam fobisinden çok rkç olduunu düünüyorum. Avusturya'da Hitler'in jargonunu kullanan Jörg Haider bir hükümet kurmutu ama sonra kaybetti. Yani rkçlk problemi her zaman vard. Özellikle Avusturya'da, Türklerin Müslüman olmas bir mesele deil. Sormuyorlar bile Türk müsün, Yugoslav msn diye. Irkç insanlar yani. Böyle bir problem var. ngiltere'de de ayn ey. Bir Hindu, Sih veya Müslüman ayn kefeye konuluyor. Sradan bir ngiliz aradaki fark bilmiyor zaten.
-Irkçln önüne nasl geçilebilir size göre?
Benim ideallerim var da pratie uygulanabilecek mi? deal olarak hepimiz gerçek Müslüman olursak, önüne geçeriz. Efendimiz zamanndaki ümmet, Medine'deki yaam tarz, Müslüman olmayanlar, politikay, hepsini içine alan bir yaam tarz idi. dealim o yani. Ben Müslüman olarak çocuklarma bu deerleri veriyorum. Biliyorum ki baz Hristiyanlar da veriyor. Hepimiz ayn anne babadan geliyoruz diyorlar çocuklarna. Seküler balamda insanlar, insan haklar diyorlar ve çocuklarna o deeri vermeye çalyorlar. Tamam, insan, insan haklarna inanabilir. Fakat bu soyut bir kavram. Bir imtihanla karlatnzda o kavram yok olup gidiyor. Örnek, ite son ngiltere olaylar. Yani hep liberaller demiyorlar myd, ‘insan haklar, fakirlere yardm edin' falan diye. imdi bir ayaklanma oldu, hemen askeri getirin, hemen tanklar gelsin diyorlar, böyle bir olayla karlaldnda.
-ngiltere'nin terör tecrübesi de var üstelik.
nsanlar frsattan istifade ediyor ayaklanmalar srasnda. Çünkü çok güzel, müthi lüks bir hayat gösteriliyor medyada, TV'lerde. Fakat insanlar bunu alamyorlar. Fakirlik derken o gösterilen hedefe ulaamama fakirlii söz konusu. Bakyorlar ite politik skandallar var. Bankalar, finans sektörü de ayn ekilde. Mesela finans kurulular herhangi bir risk karsnda sosyalist, fakat kara gelince özelletirmeci, kapitalist davranyorlar. Bu ayaklanan kesim de böyle bir tabloda frsatlardan istifade ediyor. Yapabilecei tek eyi yani çalmay, yamalamay yapyor. Yani hrs kültürü. Kendinin olmayan eye uzanma kültürü…
-Bir sorgulama balad m toplumda, bu çocuklar yetitirme tarz açsndan falan?
Genellikle inançl yani ya Müslüman ya Hristiyan ailelerde böyle bir sorgulama var. Ama medyada sesini duyuran bu hrs kültürü. Bizlere, inançl aileler olarak söz verilmiyor.
-2008'de ngiltere'de Müslüman Kadn Yazar ödülünü aldnz. Yazarlk maceranz nasl balad?
Çocuklarm okula balaynca bir eyler yapmak istedim fakat ngilizce yazabileceimden emin deildim. O yüzden film dersleri almak için film okuluna gittim. Yaptm filme eitmen “Net bir mesaj olan film seninki. Fakat resimlerin çok skc. Yani sen kelimelerle düünüyorsun.” dedi. Bunun üzerine yazarla yöneldim. Kendim cesaret edemiyordum, o bana cesaret vermi oldu böylece.
-lk romannz ile ödül kazandnzda nasl tepki oldu Müslüman camiada, ngiltere'de?
Açk söylemek gerekirse ngiltere'deki Müslümanlar kurgu, yani roman okumuyorlar. Zaten jüride Müslüman olmayan edebiyat çevresinden kiiler vard. Aslnda ben Asyal yazarlar, Müslüman yazarlar ayrmna da pek katlmyorum.
-Yeni kitap çalmanz var m?
kinci kitap da bitti. Bir çocuun ran'da babas tarafndan annesinden alnp Avrupa'ya kaçrl üzerine bir kitap. Ve üçüncü bir kitaba da baladm imdi. Ama iyi bir yaync bulmam gerekiyor ngiltere'de. ngilizler slam fobisi konusunda daha önyargl olduu, Müslümanlar ise kurguya itibar etmedikleri için durum biraz zor. ngiltere'de ajanslar yaync buluyor yazarlara. Onlar da diyor ki ‘Tanr hakknda bir ey yazarsan satmyor. Ancak alay edeceksin ki satsn. Veya ite kendi kültürünü veya baka bir kültürü, o kültürün inançlarn aalayarak yazacaksn. Mesela Pakistanllar kendi yerel kültürlerini aalayarak, alay ederek yazarsa onlar i yapyor.
-Gerçei söylemiler yani.
Evet ama Amerika'da bu tarz kitaplarn yaymlanabilme ihtimali daha fazla. O yüzden de belki Amerika'da denemeliyim. Salman Rüdi'nin bir edebiyat akamna katlmtm, izleyici olarak. Orada Rüdi demiti ki ‘Ben bir ateist yazar olarak Amerika'da hiçbir yere varamam. Yani Amerika'da bakan olmak için inançl biri olmanz lazm. Fakat ngiltere'de ateist bir yazar olarak istediim yere gelebilirim. Herkes ayaa kalkp alklamt. ngiltere'de edebiyat ortam biraz böyle yani.
-1972'den sonra Türkiye'ye geldiniz mi hiç?
12 yl önce kocamla beraber geldik. Bir de 2008'de, Müslüman olmu yabanclar gezdirmek üzere gelen grupla geldim.
-Nasl bir Türkiye buldunuz?
Biraz da size sormam lazm. 12 yl önce insanlar baörtülü olarak okula gidemiyorlard. imdi bu deiti mi yani?
-Toplumdaki deiimi nasl buldunuz peki?
ngiltere'ye çok benzetiyorum Türkiye'yi. Çünkü Londra'nn güneyinde, biraz ehir dnda yayoruz. Pek çok Müslüman kadn var, Pakistanllar vs. Onlarn dnda seküler pek çok insan var. Yani orada ve buradaki seküler, laik Müslümanlarla ngiltere'deki seküler Müslümanlar ve Müslüman olmayanlar ben ayn görüyorum açkças. Verdikleri izlenim o, yaam tarz bakmndan.
-Biz de 200 yldr Bat'ya benzemeye çalyoruz, ondandr!
(Gülüyor) Ben de size sorabilir miyim? Avrupa Birlii'ne katlmay istiyor musunuz?
-Müslüman kendinden emin olduu sürece her toplumda kendini gösterebilir.
Yani ben bir Avusturyal olarak o zaman oy hakkm Türkiye'den yana kullanacam. AB Parlamentosu'na oy verme yetkim var. Ben Türkler için iyi olmayacak ve ‘Belki de Türkler istemiyorlardr AB'ye katlmay' diye düünmütüm. Umarm öyle güzel bir model oluturur.
-Kitapta Osmanl mparatorluu'nun tarihinin belki de en anlaml gerçei ortak mirastr diyorsunuz. Bunu açabilir miyiz biraz?
Kültürel miras Avrupa'ya Endülüs Emeviler'i ile birlikte, yani Osmanl'dan önceki dönemde gelmeye balad. Yani Avrupa'da miras, aslnda Endülüs tarafndan alnm bir ekilde faydalanlm, fakat bu asla açklanmyor. te tpta bulularn Batllar tarafndan yapld söyleniyor. Halbuki Araplardan alnm.
-Niye açklanmyor, bir gurur meselesi mi bu?
Yani spanya tekrar Hristiyanlanca Müslüman mirasn gömmek istediler.
-Sonra “Snrlar Avrupa'dan stanbul'a dayanan kudretli Osmanl mparatorluu'nun niçin ykldn, günümüz Türklerinin Almanya ve Avusturya'da az gelir getiren ilerde nasl çaresizce çalr hale geldiklerini örenmek isteyen bir roman kahraman Lena.” diyorsunuz kitapta. Siz ne düünüyorsunuz bu konuda?
Avusturya'ya da senede bir iki ay gidiyorum ve orada da Türk mahallesinde yayorum. 1970'lerde Türkiye'den Avusturya'ya gelip çalmaya balayan aileler hala entegre olamamlar. Ama brakp geldikleri Türkiye de çok deimi. Yani hiçbir yerde evlerinde gibi hissetmiyorlar kendilerini. Üzülüyorum bu durum karsnda tabii. Mesela bir adamla tanmtk Avusturya'da. Bütün ömrü boyunca çalm, 3-4 tane ev yaptrm Türkiye'de, kzna, oluna. Ondan sonra emekli olmu yine Avusturya'da oturuyor. Çünkü kendini Türkiye'de iyi hissetmiyor. O deerlere, yaam tarzna alm, Türk yaam tarzna uyum salayamyor. Bütün ömrünü o evleri, o hayat salamaya ayrm. imdi kendi bana, yapayalnz ölecek orada.
-Türkler, Müslümanlar Avrupa'nn gelecei için ne ifade ediyor size göre?
Ben bir Avrupal slam' hayal ediyorum. Yani çocuklarm slam' yaasnlar ve gün içerisinde bir kere bile “Ben de Müslüman'm” diye düünmesinler. O kadar doal gelsin yani. Türkiye'de nasl hissediyorsanz…
-Aslnda biz de bazen hissedemiyoruz! nallah olmaz bir daha ama ngiltere ve Norveç'teki olaylar gibi baka hadiseler bekliyor musunuz?
Ben uslanmaz bir iyimserim bu konuda. Olmayacana inanyorum.
AKSYON
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: |
27-08-11 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
