Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Bir heyecan olarak "Arap Bahar"
Her özgürlük hareketi heyecan uyandrr. Her hakl mücadele vicdanlarda yerini bulur. Kazanlmayan özgürlük mücadelesi de hemen hemen yoktur.
Ortadou'da milyonlar ayaklanrken salt toplumsal olgu olarak bile heyecan duymamak mümkün deil. Son yüzyllk Ortadou tarihi savalar, igaller, sürgünler, ykmlar ve altüst olular tarihi... mparatorluun parçalanmas yüzlerce yllk dengenin de altüst olmas anlamna geldi. Avrupa sömürgeliinden kurtulmaya frsat bulmadan yerli despotlarn pençesine dütü. Bu topran sam yeli gibi verimini, bereketini kavuran ruhuna aykr ideolojiler frtnasna yakaland yahut tiranlklarn karabasan gibi ufku, umudu tüketen heyulasnn altnda ezildi. Basklar, zindanlar öz yurdunda parya haline getirdi...
Müslüman Arap dünyasnn ruhuna aykr ideolojiler, farkl klflarda resmigeçit yaparken ya parti ya da kii fetiinin meruiyet elbisesi oldu.
Oryantalist okuma biçimi tam bu noktada çada versiyonu ile devreye girdi: "Müslüman dünyadaki bu despotizm kültürlerinden (dinlerinden) kaynaklanyor." Oysa bu despotlara kar her bakaldr, bu eletiriyi yapan siyasa tarafndan ya da bunun destei ile bastrld.
Oryantalizmin simetrik versiyonuna göre ise "Müslümanlarn sürekli iddet ve terör üretiyor olmalar yine kültürlerinin sonucu." Oysa yasal artlarda siyasal taleplerini dile getiremeyen, siyasete katlm yollar kapatlm kitlelere yer altna çekilmekten baka seçenek braklmamt. Siyasal iddet bata slami hareketler olmak üzere pek çok siyasi akm yeraltna iterek iddetin domasna neden olacakt. Msr örnei, 1928'den beri toplumun en yaygn, en meru hareketinin bastrlma, yeraltna itilme ve zindanlarda binlerce insann hayatnn karartlmas hikayesidir.
Bu baskc siyasal dengenin nasl ayakta durduu, dünya sistemi içinde nasl desteklenip meruluk kazand bahsi malum.
"Arap Bahar" ad verilen, her eilimden insann katld ve despotik yönetimlerin gitmesinden baka ortak hedefi olmayan devrimler sürecinde oryantalizmin son modeli piyasaya sürüldü. Sanki Araplar ilk kez ayaklanyor, kitlesel taleplerde bulunuyormu gibi bir yaklam Bat medyasna yansd. Oysa yakn tarihler kanla bastrlm nice direnilerin tarihidir. Burada yeni olan, bu kitleselliin oryantalist bak üretenlerce de destekleniyor olmasyd.
Arap Bahar'nn olanca apolitik karakterine ramen daha önceki deneyimlerden fark, deiik siyasal akmlardan büyük Arap kitleleri üzerinde bir eyleri deitirebilme umudu yeertmi olmasyd. Her durumda bastrlan, yeraltna itilen slami hareketler ilk kez legalleerek siyasi arenaya çkma imkann görür gibi oldular. Hala ürkek davransalar da ve hala "acaba geri dönüü olur mu?" korkusu tasalar da...
Geni anlamyla siyasal katlm ve temsil hakk olmayan kitleler, dar anlamda da slami hareketler; siyasetin ve ülkelerinin geleceinin nasl ekillenecei konusunda belirleyici ve söz sahibi olduklarn hissetmeye baladlar. Nitekim Tunus seçimleri bunun ilk iareti oldu. Her ne kadar Msr referandumunda çok düük bir katlm olsa da seçimlerde bu devrim cokusunun halk katmanlarna ne kadar yansdn test etme imkanmz olacak.
Buraya kadar her ey en azndan kitle psikolojisi ve siyaset sosyolojisi açsndan anlalabilir özellikler tad.
Sorun; bundan sonraki süreçte devrimi u ya da bu ekilde (iç ve d faktörlerden daha önce yeterince bahsettim) buraya getiren slami hareketlerin, slamclarn iktidar denilen mekanizma karsnda verecekleri snavda.
Olaya romantik yaklaanlar için slamclarn iktidara gelmeleri yeterli saylyor. Hiç kimse geçmiin daha iyi olduunu söyleyemez. Ancak ina edilmekte olan yarnn, slamclar dahil olmak üzere farkl siyasi gruplarn temel hak ve özgürlük taleplerini ne kadar karlayaca sorusu önümüzde durmaktadr. Ülkelerin zenginliklerinin gerçek sahibi kim olacak mesela? Siyasetin kendisine meruiyet kazandran referans sistemi ne olacak?
Bir zamanlar slamc kimlii öne çkan kadrolar iktidarla yüzletikçe farkl argümanlar devreye giriyor. Bir yanda tümüyle yklmayan ve derinlerde gücünü koruyan "establishment" dier tarafta uluslararas sistem, u ya da bu ekilde siyaseti belirliyorlar. Üstelik özgürlük adna kurulan bu yeni yaplanmalar slamc olarak nitelendirilerek geni kitlelerde bir doyum duygusu oluturuyor.
Bu durum henüz siyaset sahnesine çkan eski muhalifleri peinen uzlamaya, taleplerini geri çekmeye zorlarken dier taraftan da terörist damgasn her an yiyerek sistem dna itilme tehdidiyle kar karya brakyor. slamclarn ya da dier muhaliflerin u an iktidara tanmalar, taleplerinden vazgeçtikleri ya da küresel sistemin dayatmalarna direnmedikleri ölçüde mümkün görülüyor. Tunus örneini çok iyi okumak gerek bu noktada.
Heyecann yerini alabilecek, hem eletirel bak hem hayat deitirebilme inancn diri tutarak farkl bir direni ve öneri gelitirmenin gerektii devredeyiz.
Yazar: Akif Emre |
03-11-11 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
