Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 3650 |
Çin, Kagar’n incisi saylan ve kuruluu Abdülkerim Satuk Bura Han’a kadar giden tekkeyi yakt. Tekke'nin Türkiye'deki mirasçlar ise Türkiye hükümetinden konuyla ilgili yardm istiyor.
Dou Türkistan'da tarihi ve kültürel miras teker teker yok ediliyor. Dou Türkistan'n medeniyet merkezi Kagar'n tarihi dokusunu yok etmeye yönelik Çin uygulamalar uluslararas düzeyde de tepki çekmeye balad. Uygur Bölgesinin en kadim ehri Kagar’da, slam eserlerinin, kimliini oluturan eserlerin teker teker yok ediliinin son örnei geçen hafta yaand. Kagar’n incisi saylan ve kuruluu Abdülkerim Satuk Bura Han’a kadar giden tekke bilinmeyen kiilerce yakld. Türkiye’de yaayan mirasçlar, tekke için Türk Dileri Bakanl’n bile devreye sokarak, binann kendilerine verilmesini talep etmiti.
Kagar’daki Çar mahallesi Zergerler Kuçe’sinde bulunan ve Mansur Han Hazretim Hankah’ olarak da bilinen tekke geçtiimiz hafta bilinmeyen kiiler(!) tarafndan yakld. Çevredekilerin yangna müdahale etmesini tam 24 saat engelleyen Çin polisi, tekke kül olduktan sonra müdahaleyi serbest brakt.
Cami, medrese, hankah, imaret ve misafirhaneden oluan ve üç dönüm üzerine kurulu külliye, 1937 ylna kadar faaldi. Stalin’in kuklas general Sing Si Sey’n 1937 ylnda Kagar’ igali sonrasnda, külliye, dönemin Evkaf Nazr Nizameddin Ahun Mahdum tarafndan, bu generalin errinden korumak için kendi aabeyine 872 kilo gümü karl satld. Buna ramen külliye Çinliler tarafndan uzun süre âtl brakld, sonra da ‘Kültür Devrimi’ tarafndan resmi bina olarak kullanlmak istendi. Bundan sonra binaya ailenin de girmesini engelleyen Çin yönetimi, binann restorasyon taleplerini ise srarla reddetti.
Bina 1 Aralk 2011’de ise bilinmeyen kiiler tarafndan dört ayr yerden balatlan bir yangnla yakld. Yangna 2 Aralk günü müdahale eden Çin itfaiyesi, salam kalan ham tuladan yaplm duvarlar da su skarak yktktan sonra arta kalan ta ynlarn ve iç döemede kullanlan yangndan kurtulan ahap sütün ve kaplamalar, tarihi eser olarak muhafaza altna alacaklarn söyleyip, götürdü.
DERGAHIN TARHÇES
Tekkenin kuruluu miladi 10’ncu yüzylda. Abdülkerim Satuk Bura Han’n Müslüman olmasna sebep olan Samanl ehzadesi Ebu Nasr Samani’ye gidiyor. Ebu Nasr Samani’nin ailesi halen Kagar çevresinde Hazretimler ya da Töremler eklinde biliniyor.
Dileri Bakanl'na gönderilen belgenin bir ksm
Kagar'daki tekkenin Arapça eceresi
Kagar'daki tekkenin eceresinin Türkçesi
Tekke tapusu
Tekkenin içinden bir görüntü...
Çin igali altndaki Dou Türkistan'da Çin yönetimi, Müslüman Uygur Türkleri'nin tarih ve kültürleri ile ban koparmak amacyla pek Yolu'nun en önemli kavak noktas Kagar’n eski ehrini yerine modern plazalar kuraca gerekçesiyle ykyor. Çinliler, Taklamakan Çölü’nün en batsnda bulunan Kagar eski ehrinin yüzde 85’ini ykmay planladklarn geçtiimiz yl açklamlard.
Tarihsel olarak Delhi ve Semerkant'tan yola çkan tüccarlar, dünyann en zorlu da yolunu geçtikten sonra Kagar'da yüklerini boaltp ehrin sokaklarnda safran ve dier ticari eyalarn satyorlard. Çinli tüccarlar da ayn ekilde ipek ve porselen yüklerini buraya getiryorlard.
Mimar ve tarihçi George Michell 2008'de yazd "Kagar: Eski pek Yolu'ndaki Vaha" adl kitabnda, Kagar için "Orta Asya'da bulunabilecek geleneksel slam ehrinin en iyi korunmu örnei" demiti.
galci Çin eliyle Orta Asya'nn en iyi ekilde muhafaza edilmi geleneksel slam ehri bütün izleri ile tarih sahnesinden silinmeye çallyor. Ykmlar sebebiyle Kagar Eski ehri'nden 13 bin Müslüman uygur ailesinin zorunlu göç edecei tahmin ediliyor.
Kagar'n eski ehrinde halen onbinlerce Uygur Türkü, kaplar aaç oyma iki katl evlerde yayor. Evler ise dar sokaklarla çiçeklerle dolu bahçelere açlyor.
Kagar’n yklacann kararlatrlmas sonrasnda, iki yl önce The New York Times’a konuan Eski ehir sakinlerinden 56 yandaki Hac Mahdum Uygur, "Ailem bu evi 500 yl önce ina etti. Toprak kerpiçten yapld. Yllar içinde eklemeler yapld. Fakat oda says hiç deitirilmedi" demiti.
Hac'nn ei de ayn gazeteye, "Ev bize ait. Bu tür evde, birçok nesil yaayabilir. Fakat bir apartman dairesine tanrsak, apartman her 50 veya 70 ylda yklmak zorunda kalacak” diye konumutu.
Akif Emre'nin 2009 ylnda kaleme ald ‘Kagar yok edilmeden’ yazs için TIKLAYINIZ
Yazar: |
08-01-12 |
||
| E mail: dünyabülteni.net | Tweet | ||
 |
 |
||
