Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MÜLÂKÂT | Okunma Says: 4983 |
Felsefe alannda birçok önemli çalmaya imza atan Prof. Dr. Teoman Dural ile Türk aydnnn kafasn kartran kavramlar konuuldu. Dilin önemine dikkat çeken Dural “Eer siz hafzanz silmiseniz artk düünme kabiliyetinizi kaybetmisiniz demektir. Bu da kendini dilde gösteriyor” diyor.
Medeniyet, sekülerizm ve modernleme vb kavramlar sk tartlyor Türkiye’de. Önce bu üç kavramdan yola çkarak ve bu kavramlar balamnda öyle soraym. Türkiye'de bu kavramlar doru cepheden tartlyor mu?
Hayr tartlmyor. Birincisi kavramlarn ne anlama geldii bilinmiyor. Herkes kendi keyfine göre kullanyor bu kavramlar. Sonuçta bir sarlar sohbeti var. Ve neticede bir ey ortaya çkmyor. Çkmadnn da açk göstergesi zihince maneviyat yönünden yerimizde sayyor olmamzdr. Kültür varlmz da son 85 yldr ortaya anlaml hiçbir ey konulmad. Bakalar ne ortaya koymusa o taklit ediliyor. Bunun da açk belgesi dildir. Herhalde Türkçe kadar yeryüzünde karman çorman hale gelmi bir baka dil yoktur.
Terimler, olduu gibi ecnebi dillerden alnyor. Bu terimler, ne anlama geldii düünülmeden uluorta kullanlyor. te modernizim de böyledir. Siyasete baktnzda ayn tabloyla karlayorsunuz. Bu kargaa sarholara bile mal edilemeyecek derecede fecaat arz ediyor.
Bu kargaann sebebi dil mi?
Düünememektir. Dil de düünmeden bamsz deildir. Kültürümüzün katledilmesinin açk belgesi yaznn deimesidir. Bizim, içinden çktmz medeniyet camiasn reddetmemiz, bizi açkta brakt. Cumhuriyet’in balarndan beri bu kargaa devam ediyor. Bir takm elbiseleri “bu bize uyar m uymaz m” sorusu sorulmadan aldlar. Bir bakyorsun aniden bir dönü oluyor 1928’lerde. Bu sefer sermayecilie geçiliyor. Böyle bir kargaa var. Bat, gözlerinde canlanyor ve oralara biat ediyorlar. Demokrat Parti zamannda bir Müslüman ülkenin aleyhinde Birlemi Milletler’de Fransa için oy veriyoruz.
Burada bir bilinçten söz edebilir miyiz?
Bunu bize yaptranlarda bir bilinç var ama bizde bir bilinç olduu söylenemez. Eer siz hafzanz silmiseniz artk düünme kabiliyetinizi kaybetmisiniz demektir. Bu da kendini dilde gösteriyor. Hatrlamalarmz, bütün düünmeler gibi kelime üstündedir. Kelimeleri deitirdiiniz zaman uygun bir kalp bulamyorsunuz. Biz bir defa aslmza ihanet ettik, bu ihanet sürer gider artk. hanet ettiiniz zaman ihanetin durmas mümkün deil. Bir defa kabahat ilendiinde kabahat ileme mekanizmas artk yürürlüe girer. Hiçbir dala yapamyoruz, her dal elimizde kalyor.
u sralar medeniyet kavram da tartlyor. Medeniyet, insann srtn dayayabilecei salam bir duvar mdr? Biz Türkleri anlamak için medeniyet mi yoksa kültür kavram m daha elverili?
Her toplum ister istemez bir kültüre baldr. nsann yaamas için doadan ald malzemeleri ileyip mamul maddeye dönütürür. Bunu yapma hüneri kültürdür. Aklnza ne geliyorsa her eyimiz bir kültür artlarna göredir. Benzer kültürler, kültür topluluu çats altnda toplanr. Bu benzer kültürlerin çatsna medeniyet diyoruz. Medeniyet deitirirken kültürünü de deitiriyorsunuz. Türkler, slam’dan önce baka bir medeniyet camiasndaydlar. Daha öncesinde de medeniyetleri yoktu. Kültür arttr, kültür olmadan medeniyet olmaz. Ama medeniyetsiz kültür mümkündür. Medeniyetin ortaya çkmasnda en önemli etken o topluluun devlet kurma olaydr. Ama u bir gerçek; medeniyetlemi kültürler daha çabuk deiir. Bir kültürün deime hz tabiattan kopuuyla ölçülür. Kültür seviyesi arttkça tabiattan uzaklayorsun. Tabii ihtiyaçlarn karlanmasndan baka bu sefer suni ihtiyaçlar üretiliyor. Suni ihtiyaçlar en fazla üretmi olan medeniyet, günümüzün ngiliz-Yahudi medeniyetidir.
ngiliz - Yahudi medeniyetinin dayand ideoloji nedir?
ngiliz - Yahudi medeniyetinin dayand ideoloji, sermayeciliktir. Bu sadece ihtiyaç üretme dorultusunda ilerler. Tüketimi kamçlar. Bu bakmdan ‘esiz’ bir medeniyettir. Önceki medeniyetler ihtiyaca göre üretirlerdi. Bugün tam tersine ihtiyaç kamçlanyor, talep oluturuluyor. slam da ise gösterilen hedef kazanç deildir, ödevini yerine getirmektir. Onun için slam’la sermayecilik badamaz.
“Medeniyetler ttifak, emperyalizmin yeni addr”
Medeniyetler ittifak denilen ey bizde nasl anlalyor. Bat bununla bize ne söylemek istiyor?
Bugün medeniyetler yok ki medeniyetler ittifak olsun. Bugün var olan bir tek medeniyet var o da ngiliz-Yahudi Medeniyeti. Çin, Hind gibi medeniyetler yok artk. slam Medeniyeti de bir hasrettir. Medeniyetler ttifak denilen ey Emperyalizmin ald yeni addr. Küreselcilik de ayn merkezde odaklanyor. Baz adlar miadn doldurunca braklyor. Emperyalizm de buna örnektir.
slam toplumlar yüzyllardan beri bat hegomanyas içinde hayatlarn sürdürmeye çalyor. Tüketim alkanlklarndan hayat yorumlay biçimlerine kadar birçok konu, batdan ithal edilen kavramlarla tanmland. Müslümanlar yeniden slam endeksli bir medeniyet ina edebilir mi?
slam endeksi bir medeniyet ina edebilecek sklete sahip Müslüman filozoflar görmüyorum ben. Bunu yapmak felsefenin iidir. Böyle bir ey yok ortada. Bu seviyede filozoflar olsa da onlarn icraatlarn, keiflerini hayata uygulayacak siyasi kadrolar yok. Siyasi kadrolar olmas için, örenimin, öretimin ortaya çkmas gerekir. Birkaç teebbüs oldu; slam üniversiteleri, Pakistan’da medreseler, Msr’da El Ezher, bizde mam Hatip okullar kuruldu. “Bunlar o medeniyeti kurmak için hamleyi mümkün klacak bir zümreyi meydana getirdiler mi?” düünmek lazm. Tam olarak da bu soruya cevap veremiyorum. Bir takm hareketler var ama bu hareketler salam, tutarl bir fikri kumanda merkezinden yoksun olduklarndan bölük pörçük kaldlar.
slam endeksi bir medeniyet ina etmek için en önemli adm ne olmal?
Fikri bir kumanda merkezi, kadrolar yetitirecek öretim kurumlar ve bunun siyasi yönü olmas lazm. Bu üçünün birbirini tamamlamas lazm. dealist bir harekette geri adma yer verilmemeli. Hâlbuki bugün bütün slami çklarda taviz veriyoruz. Buna en iyi örnek, yllarca bask altnda tutulmu Müslüman Kardeler’i verebiliriz. Bugünkü artlar dünden aldnz ilhamla kaynatrmanz gerekir. Bunu saladktan sonra, taviz vermezsiniz. Bunu Avrupa’daki oluumlarda gördük. Çünkü orada felsefe var. 1600’lerden itibaren Avrupa’daki bütün oluumlarn temelindeki fikri yaplarna baktmz da, hem o fikri yaplarda tavizkar tavrlar görmüyoruz hem de o fikirler eyleme dönütürüldüklerinde, eylem ile fikir arasnda bir badamazlk olmuyor.
Bu balamda Türkiye’deki felsefe çalmalarn nasl deerlendiriyorsunuz?
Türkiye’de felsefe diye bir ey yok.
u günlerde bat ekonomik krizle bouurken, Dou geni halk hareketlerine sahne oluyor. Dünya’da meydana gelen bu hareketlilii nasl okumak gerekir?
Bunlar bana kalrsa hepsi tezgâhlanm olaylardr. Tunus’ta patlak veren olayla Suriye’de patlak veren olay ikisi apayr olaylardr. Tunus’un yaps, bilinci Suriye’den bambakadr. Tunus’ta patlak veren olay tabiidir. Suriye’de durum böyle deil. Çünkü Suriye baba Esad’n ölümünden sonra kabuk deitirmeye balad. Bask devam etti ama büyük bir açlma girdiler. Özellikle Türkiye’nin, Suriye’yle, Irak’la, Ürdün’le bu kadar yakn ilikiler kurmas rahatsz etti. Bir çeit Avrupa Topluluu’nun esasn tekil eden engen Anlamas’na doru gidiyorduk. Vizeler kaldrlm vs. Suriye de Türkiye de bundan büyük kazançlar elde etmeye balam, ticaret çok gelimiti. Bu iyi saattekileri ürküttü. Çünkü Türkiye’nin, Avrupa belasndan kurtulmann yolu açlmt. Türkiye’nin kurtulu yolu eski corafyasn tekrardan canlandrmaktr, birlemeye doru gitmektir. O güzel, o olumlu hava bir anda darmaduman oldu. Suriye, bunca yl bask altnda yaam, buna dayanm bunu sindirmi, imdi iyiye doru giderken ayaklanma oluyor. Birçok insan bask altnda kalm, sürülmü ama bunlar yeni deil. “Bu ayaklanma niye imdi oldu?” diye sormak lazm.
En büyük idealiniz Türkiye’de Felsefe-Bilim Akademisi oluturulmas. Hocam neden Felsefe-Bilim Akademisi’ni bu kadar önemsiyorsunuz?
Kültürümüzün Genel Kurmay Bakanl olmas lazm. Bugün kültürü düzene sokmak gerekiyor. Bunu da yapacak ey bir kumanda merkezidir. Felsefe-bilim akademisi buna yarar. Yabanclar Avrupa’da bunu 1600’lerde gerçekletirmi. Biz 2012’ye geldik hala böyle bir kurumuzu yok. Bu saatten sonra bir ie yarar m tartlr tabi.
Eski Türkçe’nin yannda ngilizce, Almanca, Franszca, Latince, Yunanca, spanyolca, talyanca, Flemenkçe ve Danca’y biliyorsunuz. Bu dil merak nereden geliyor?
Benim dil kabiliyetim yok, onlar iirilen eyler. Tek bildiim dil Türkçe. Çünkü denetimsiz yazp çizebildiim Türkçedir. Onun için dierlerini saymyorum, bir efsane, ben uydurmadm, benim gyabmda birileri söylemi. Ben küçük yalardan beri farkl dilleri iitmek istemiimdir. Belki o yalardan kalma bir merak olabilir. Bu tam olarak da açklanmaz aslnda. Kitaplarla çevrili olan çocuk kültüre, okumaya, yazmaya eilim gösterir.
Günde kaç sat çalyorsunuz?
Hayat gailelerinin imkân verdii ölçüde 16 saate yakn çalyorum.
Rus edebiyatna ilgi duyduunuz ve Tolstoy’un hayran olduunuz biliniyor. Tolstoy sizi en çok hangi bakmdan etkiledi?
Tolstoy’un dini yönelileri ile hayat arasnda ba kurma çabas bir dramdr. Dini yaamak sanld gibi kolay bir ey deildir. Olaan üstü bilinç tayan insann yaadklarn ile din duygusuyla yaayn badatrmaya çalyor. Bu beni çok etkiledi. Olaan bir insan için bu kolay olabilir ama olaan üstü bir insann en belirgin göstergesi müthi bir hayal gücüdür. Hayal gücünün geniledii ölçüde hayatn olaan aknn dna çkarsnz. Merak da buradan gelir. Bütün keifler böyledir. Benim ilk gördüüm manzara beni fazlasyla meraklandrmt. Karadeniz kysnda ufku merak ederdim. 6 - 7 yalarnda Karadeniz sahilinde tuzu yemi bir tekne buldum. Aramzda olan 13 yalarnda bir abiye göstermitim. “Kar kyda, Rusya’dan bir çocuk bunu kaybetmi herhalde” dedi. “Kars olur mu, oradan su bolua dökülüyor” dedim. “Suyun oradan bir yere döküldüü yok, oras Rusya, burada nasl bir ky varsa orada da ky var” dedi. Böylelikle ilk iittiim ülke de Rusya oldu.
Felsefe-Bilim Sözlüü isminde bir çalmanz var. Sözlük ne zaman hazr olacak?
Birinci cildin sonuna geldim son maddenin birkaç cümlesini yazyorum. u an E harfindeyim, Z’ye ulaabileceimi zannetmiyorum. u anda 40 yanda olsam yetitirebilirdim ama bu yata zor.
Felsefeyle uraan biri kimleri okumal?
Bir felsefecinin olumasnda 4 adamn okunmas hadisesi vardr; Aristo, Dekart, Kant ve Gazali. in besmelesi bunlar okumaktr.
“slam devleti diye bir ey yoktur”
slamclk terimi de çokça tartlyor…
En illet olduum terimlerden biri de slamclk. Bu terim slam’a aykr bir kere. Clk, cilik ideoloji bildiren taklardr. slam insan elinden çkma deil ki. Dolaysyla bunu ideolojiletiremezsiniz. Ayrca dünya mal her zaman için bozulabilir. “slamcym” diyen bir Müslüman slam’ bozulmaya tabi tutuyor.
u an bir bozulma var m?
Bir bozulma var tabii. Çünkü slam’ insanlarn derekesine indirdiinizde bozulmas mukadderdir. nsann heyecan, duygular, hrslar var. Ne yapmak lazm? Siz kendi aklnzda bir ideoloji kurarsnz, bu ideoloji Müslümanlk diniyle tevafuk hale gelir. slamclk diye bir terim önceleri yoktu. Yani yeni bir terim. Ayn ekilde slam devleti, slam cumhuriyeti, slam hükümdarl da yok. slam Hiçbir insan topluluunun tekeline sokulacak bir ey deil.
Peygamber Efendimiz dönemindeki devlet yapsn nasl tanmlayacaz?
Onun adna slam devleti denmiyor. Birincisi, buna slam’da devlet yapsna örnek diyebiliriz. kincisi, Hz Peygamberin kurduu devleti tpatp tekrar yaratamayz. Üçüncüsü, Hz Peygamber kurduu devlete hiçbir zaman slam’, sfat halinde kullanmyor. Biz bunlar srailiyat’tan alyoruz, taklit ediyor.
Gerçek Hayat Dergisi
Yazar: Ýsmail Uslu |
31-01-12 |
||
| E mail: timeturk.com | Tweet | ||
 |
 |
||
