Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / CEMÝL MERÝÇ'TEN SEÇMELER | Okunma Says: 6071 |
rfanmz istila eden, sisli, bulank lâfzlardan biri de polemik. Dilimize bir harami sessizliiyle giren bu yabanc misafirlerin ifa, daha dorusu ispat ettikleri tek hakikat: aydnlarmzn havsalaya2 smaz gafleti. Her telkine açk, tembel ve serseri bir tecessüs... Nezleye yakalanr gibi ideolojilere yakalanyoruz, ideolojilere ve kelimelere. Tanzimat nesli, hiç olmazsa bu bahiste, iffet ve haysiyetini korumu. Kalktn iddia ettiimiz Kapitülasyonlar3, ruh dünyamzda yayor, hem de bütün habasetiyle.4 Alafrangalk5, zevki ve tefekkürü dumura uratan6 bir kabuk.
Polemik, Yunanca’dan geliyor: Polemikosh sava demek. Franszcaya 1584’te girmi (Chanson polémique: sava arks). Hem sfat hem isim. “Kamûs-u Fransevi”nin7 verdii karlk: “münakaa-i kalemiyye”; T.D.K. sözlüü’nün: “açk tartma”. Meydan-Larousse8: “oldukça sert nitelikte kalem tartmas”, diyor.
Polemik de, Bat’nn bütün hastalklar gibi, Tanzimat’n açt yoldan giriyor, ülkemize. mann olduu yerde savaa yer var m?
Namk Kemal9: “barika-i hakikat müsademe-i efkârdan doar”10 diyor. Hangi barika-i hakikat?
Polemik zekâlarn savaym. Zekâlar birbiriyle savamaz. Kinlerin, pein hükümlerin, gizli çkarlarn sava, polemik. Eski bir inanc yok etmek isteyen yeni bir düüncenin sava. Ve her mübariz11 kendi cephesinde muzaffer.
Polemiin Bat’daki tarihçesine bir göz atalm: Hristiyanlk yerletikten sonra, putperestlerle eretiklere12 ate püskürür. Hiç kimseyi ikna etmeyen bir lâkrd tufan. Rönesans13, “ilmî polemik”ler ça. Terbiye kurallarn hiçe sayan bir sava. XVII. asrda polemik biraz daha kibarlar. Bununla beraber, “eskiler”le “yeniler” kavgas14 edebiyat cumhuriyetini birbirine katar. Bu kavga sona ererken, Bat edebiyatlarnn en büyük kalem savaçs sahneye çkar: Voltaire15. “Candide”16 yazar, bütün zaaflar ve bütün ihtiamyla burjuvazinin temsilcisidir. Hain, hayâsz, saldrgan, ama yükselen bir snfn temsilcisi. Sonra ihtilal, gelien basn ve siyasi polemik.
XX. yüzylda polemiin tarihi, gazeteciliin tarihi ile kaynar. Polemik demek “ahsiyat”17 demek, bir Fransz yazarna göre (Léon Daudet18); düünceleri ayakta tutan insanlardr; insanlar ykmadkça düünceleri sarsamayz. Aristophanes19’dan Hugo20’ya kadar her büyük hicivcinin belli “vur abalya”lar vardr. iddetsiz sava olmaz. Öfke bazen için için kükrer, Pascal21’n “Bir Taralya Mektuplar22”nda olduu gibi. Bazen, ter ter tepinir, Voltaire’de olduu gibi.
Polemiin ruhu samimiyet ve dürüstlük. Mübalaa, tersine tepen bir silâh. Çatlan adamn meziyetleri de belirtilmeli.Önce en kesin, en kar konmaz delille balamal yazya. lk darbe öldürücü olmal. Kavgada iltimasa yer yok.
Düman kazanmaktan korkmamal diyor ayn yazar. Ne kadar kibar davranrsanz dümandan kurtulamazsnz. Oysa zaferle taçlanan her sava size yeni dostlar kazandrr:dümanlarmzn dümanlar.
talyan tiyatrolarnn iâr, çok defa polemiin iâr: “castigat ridendo mores” (ahlâkszlar gülerek cezalandrmak), gülerek ve çok kere de öreterek.
Polemiin tuzu biberi: küfür. Luther23, Erasmus24, Calvin25 tulumbac gibi küfrederler. Namk Kemâl’i okurken (bilhassa Mektuplar’n) sk sk yüzümüz kzarr. Savaçda “nezahet-i lisaniyye26” aranmaz.
Yumuak kalplilik de olmaz polemikte. Ölüm bir mazeret deildir. Voltaire: “yaayanlara sayg borçluyuz az çok”, diyor... “ölenlere tek borcumuz kalmtr: hakikat.” slamiyet: “ölülerinizi hayrla yâd ediniz” buyurmaktadr, ölülerinizi yani sizden olanlar. Yaayanlar yöneten ölülerdir. Demek ki, öldürülmesi gereken ölüler de var.
1 Bu Ülke, letiim Yaynlar, stanbul 1996, s.126.
2 Havsala: Zihnin bir eyi anlama ve kavrama kabiliyeti.
3 Kapitülasyon: Bir devletin baka bir devlete karlkl veya karlksz olarak tand daha çok ticarî imtiyazlar.
4 Habaset: Kötülük, fenalk, alçaklk.
5 Alafranga: Frenklerin töre, âdet ve hayatna uygun, Avrupa kültürüne özgü olan, Avrupaî
6 Dumura uratmak: Körelmek, ie yaramaz hâle getirmek.
7 Kamus-u Fransevî: emsettin Sami (1850-1904)’nin 1880 ylnda yaynlad Türkçe-Franszca, Franszca-Türkçe sözlük.
8 Meydan Larousse: Büyük Lügat ve Ansiklopedi. Grand Larousse Encyclopedique’nin 1969-1973 Meydan Gazetecilik ve Neriyat Limited irketi tarafndan yaymlanan Türk ansiklopedisi. Meydan Larousse hazrlanrken Grand Larousse Encyclopedique'i esas alm; ama Türkçe telif maddeler de eklenmitir.
9 Namk Kemal: (1840-1888) Tanzimat edebiyatnn en tannm simalarndan ve Yeni Osmanl hareketinin en ateli mensuplarndan biri. Bazen Doulu; bazen Batl. Hayat gel-gitlerle dolu. Gazeteci, siyâsetçi, air ve yazar. Edebiyatn hemen her türünde eserler verdi. Eserlerindeki "vatan" ve "hürriyet" temas onu vatan airi olarak tantt. Oysa devletinin verdii vazifeyi icra etmek yerine kaçmay yeleyecek kadar acizdi. Okul çalarmzda bize anlatldna göre hayat hapiste, çile ile geçmi(!) Oysa hakikatte, sadece be buçuk ay kadar Kbrs(Magosa)’da hapis. Gerisi hürriyet ve kaç. Zavall Çocuk’un rozeti yüreinden daha büyük. slam "Ölülerinizi hayrla yad edin" diyor. "Renan Müdafanamesi"si onu hayrla yad etmemiz için güzel bir vesile.
10 Bârika: imek yldrm prlts. Müsademe: Silahl iki grup arasndaki ksa çatma, çarpma. Yani hakikatin ,fikirlerin çarpmasndan doar.
11 Mübariz: Mübareze eden, düello eden, dövüe, güree ya da iddetli münakaaya girien kimse. “Nef’i’yi hatrlayalm: “Bunca demdir da’vi-i sâhib-krânîi eylerin/ Bir mübâriz yok m meydân- sühan tenhâ mdr?” (u kadar zamandr iirde ustalk iddias gütmekteyim. Bir mübâriz yok mu, yoksa söz meydan bombo mudur?)
12 Eretik: ngilizce heretic: Kabul olunmus doktrinlere kars olan, kendi dininin inançlarina kar gelen, dinden çkm kimse.
13 Rönesans: Yeniden dou anlamna gelen, XV. Asrda talya’da doan XVI.asrda bütün Avrupa’ya yaylan kültür ve sanatta yenilenme, Yunan ve Roma sanatna dönü hareketi. Devr-i intibah, dirili, bir medeniyetin köklerine dönerek yeniden domas için yaplan çalmalarn tamam.
14 Fransa'y “Güne Kral” sfatyla 72 yl yönetmi XIV. Louise'nin (1638-1715) himayesinde kurulan Fransz akademisi, kraln geçirdii ameliyat sonras tamamen iyilemesinden duyduu sevinci kutlamak için, 27 Ocak 1687 tarihinde, kamuya açk özel bir oturum düzenler. Bu oturumda, Charles Perrault'nun “Büyük Louis'nin Asr” balkl iiri okunur. Klasik zevki ve gelenekleri koruyan muhafazakâr bir kurum olan Akademide bu iirin okunmas, Boileau ve Racine gibi klasik anlaya sahip edebiyatçlarn tepkisini çeker ve Fransz Akademisinde "Eskilerle Modernler Kavgas" diye anlacak olan büyük bir tartma balar.
15 François Marie Arouet Voltaire: (1694-1778), Henriade, Oedipe, Brutus, Felsefe Mekteuplar, Felsefe Sözlüü… gibi eserleriyle tannan din, ifade hürriyeti ve insan haklar kavramlar üzerindeki fikirleri ile Fransz htilaline ve Fransz Aydnlanma Hareketine öncülük eden Fransz fikir adam ve yazar.
16 Candide: "Candide ya da yilik erlik Üstüne”. Voltaire’nin 1759 ylnda yazd roman.Romanda Candide, arkadalar Pangloss ve Martin'le birlikte Almanya'dan Hollanda'ya, talya'ya ve sonunda Türkiye'ye kadar giden Candide, bu gezileri srasnda bin bir felaketle karlar. Almanya'da asker olur. Hollanda'da çok büyük aalamalara urar, öretmeni Pangloss'u amansz bir hastala yakalanm olarak bulur; Portekiz'de bir engizisyon mahkemesinde acmasz bir cezaya çarptrlr; adam öldürür, Amerika'da yamyam yerliler tarafndan yenilmek üzere iken son anda kurtulur; Fransa'da tuzaa düer ve paralarn çaldrr; talya'da taçlarn, tahtlarn yitirmi alt kraln serüvenlerini dinler ve sonunda Türkiye'de, yaamann ne demek olduunu örenir. Bandan geçen onca olaya ramen filozof Pangloss'un dediklerine uyarak her eyin "iyi" olduuna inanr ve bu düüncesinden ancak Türkiye'de vazgeçer. Ona hayatn amacn ve anlamn Türkiye'de tand bir derviin "bahçemizi yetitirelim" sözü öretir. O zaman Candide, bunca zamann bouna geçirdiini anlar, bin bir felaketten sonra bir araya toplanan hikâyenin kahramanlarna birer i verir, hepsini bir uraa kavuturur ve bahçesini yetitirir.
17 ahsiyat: ahsa, zata ait; ahsla, zatla ilgili, husûsi.
18 Léon Daudet: (1867-1947), Romanc Alphonse Daudet’in olu, Fransz gazteci ve yazar. Sert hicivleri ve çadalaryla girdii polemiklerle ünlü kazanmtr.
19 Aristophanes: (MÖ.445-386), Eski komedyann en büyük yazar olarak nitelendirilen Yunan komedya yazar.
20 Victor Hugo: (1802-1885) Sonbahar Yapraklar, Akam arklar, Yüzyllarn Efsanesi, Sefiller… gibi eserleriyle mehur; Cromwell önsözü ile romantizmin ilkelerini tespit eden Fransz airi, tiyatro ve roman yazar. 1885 ylnda ölümüne yakn bir zamanda söyledii rivayet edilen u sözleri dikkat çekicidir. “"Tanr'ya inanyorum, ahirete inanyorum; fakat hiçbir kilise papazn bamda istemiyorum. Beni seven bütün dünya insanlarnn gönülden dualarn bekliyorum. Bu benim için kafidir."
21 Blaise Pascal (1623-1662), Fransz bilim adam ve yazar. Erken yata geometri üzerine yapt çalmalarla tannmtr. Fizik ve matemetik alanndaki çalmalar ile bilinen Pascal ayn zamanda devrinin en iyi nesir yazarlarndan biri olarak kabul edilir.
22 Bir Taralya Mektuplar: Dier ismiyle “Tara Mektuplar ve Düünceler”. Blaise Pascal’n deneme türünde yazd eseri.
23 Martin Luther: (1483-1546), Alman teolog, reform hareketlerinin öncüsü, Protestanlk mezhebinin kurucularndan.
24 Disiderius Erasmus: (1469-1536), Delilie Övgü isimli eseriyle bilinen, Kuzey Avrupa Rönesans'nn öncülerinden klasik edebiyat aratrmacs, Hollandal hümanist yazar.
25 Jean Calvin: (1509-1964), Fransz din reformcusu, Kalvenizmin kurucusu. Protestanl kuran papazlardan. Balca eseri olan "Hristiyan Dinin Kurumlar”dr.
26 Nezahet-i lisaniye: Lisan temizlii, dil temizlii. Dilin ve üslûbun kaba ve çirkin sözlerden uzak olmas.
Yazar: Harun ÞAHÝN |
22-01-13 |
||
|
E mail: Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
