Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Bir dönem Türkiye’de “x,q,w” harflerini kullananlar bunun ar bedellerini ödemek zorunda kaldlar. Türkçede olmad varsaylan böylesi harflere yer vermek “bölücülük” propagandas yapmak anlamna geliyordu. 1980 darbesi evvelinde Ankara 2 Nolu Skyönetim Komutanl (1979) yaynlad bildiride “ykc ve bölücü yayn yapan” baz dergilerin hem içerikleri hem de bu tür harfleri kullandklar gerekçesi ile kapatlmas kararn alr. Sosyalist, komünist paradigmaya yaslanan ve kimisini Kürt kökenli solcularn çkard Kawa, Roja Welat, Özgürlük Yolu, Halkn Kurtuluu gibi dergilerdi yasaklanan. Bu dergiler tpk -ideolojik anlamda beslendikleri- Türk Solu gibi, kendi içinde ayran fraksiyonlar ifade ediyorlard daha çok.
Ancak bildiride bu yaynlarla beraber ilginç bir derginin de ismi geçiyordu. KON dergisi. Ocak 1979 ylnda ilk saysn sunan, manet cümle olarak kapanda “Douya Uzanan Emperyalist Elleri Kracaz” ifadesi tayan tabloid boydaki dergiyi çounluu Kürt, Zaza kökenli ülkücülerden meydana gelen bir grup genç çkartyordu. Ve bu ülkücüler “vatan bölmekle” suçlanyorlard ironik biçimde..
KON dergisinin ismini yllar evvel örendim. Ama bir türlü ulamak mümkün olmamt. Açkça söylemek gerekirse çevremdeki ülkücü aabeylerin de bu dergiden bahsettiini hiç hatrlamyorum. Zaten tarihin derinliklerine terk edilmi ve orada kalmas konusunda herkesin pozisyon birlii yapt bir durum vard sanki ortada. Türk Solu’nun teorik metinlerinden beslenmi politik Kürt hareketinin 1980 öncesi uzantlarnn ileride ne tür sorunlar çkartabileceinin öngörüsüne sahip, içlerinde çou Kürt, Zaza olan ülkücü gençler tarafndan çkartlarak bölgede datlan ve Kürt vatandalar, parçalanma konusunda bilince davet eden derginin tek sayda kalm olmas ise talihsizlik. lk says 10 bin baslp datlan dergiye, hareketin lideri Türke Bey tarafndan, özellikle böyle bir yayn çkartlmas amacyla müsaade verildiini de ekleyelim. Dou’nun önemli topluluklarndan adili Airetine mensup ve daha evvel Diyarbakr’da ülkücü tekilatn kuruluunda yer alan Vedat Güldoan, 1974-75 aras Diyarbakr Ülkü Ocaklar Bakanln yapan Ali hsan Bacalan, yine Urfa’nn etkin airetleri arasndaki Öncellerden Abdurrahman Öncel gibi isimlerden oluturulmu grupça çkartlan KON dergisinin ad ise, konmak anlam ile ilgili, “çadr” manasna geliyor.
Derginin, içerii açsndan, yerleik ülkücü/Türk milliyetçilii mahfillerinin zihinsel kodlarnn çok dnda bir dil kullandn söylemek lazm. Çünkü KON, verili Türk milliyetçilii metinlerinin uzak durduu “Dersim” meselesine girmekle kalmyor, Tunceli ilinin adn parantez içerisinde “Dersim” olarak yazyor ve bence en önemlisi “Dersim syan” biçiminde tanmlanan hadisede CHP’nin sorumlu olduunu söylüyordu. Ayrca derginin muhtelif metinlerinde Kürtçe ifadelere yer verilip, bu kelimelerin bazlarnda “w” harfi tercih ediliyordu. Amerika’nn sömürücü güç olarak nitelendirilmesinin yan sra, üstad Bediüzzaman Said-i Nursi için “asrn büyük alimlerinden” ifadesi kullanlyor, 1978’de Mara’ta yaananlar ise yine sra d biçimde “katliam” olarak tanmlanyordu.
Bahsettiim bu küçük atflarn KON dergisindeki ana metinlerine bakalm ki yazdklarmz havada kalmasn. Derginin hangi amaçlarla yaynlandn anlatmaya çalan ve Hayri Babu tarafndan kaleme alnm “KON Çkarken” balkl ilk yazda mesela u cümlelere rastlarz : “Douda, batda, kuzeyde, güneyde; ayn milletin çocuklar, ayn peygamberin nurlu yolunda yürüyen ve ayn peygambere inanan, ayn dine mensup olan memleket evlatlar birbirlerine düman hale getirilmi ve neredeyse birbirlerine boazlatlmak derecesine itilmilerdir…DOULU KARDE! unu unutma ki, geçmi tarihimizde Kürt-Türk, Alevi-Sünni ayrm yaparak bizi birbirimize vurduranlar, kardei kardee düürenler, Rus, ngiliz, Amerika gibi sömürücü güçlerin ajanlar ve ibirlikçileriydiler (s.2)”.
Bu metni takip eden “Rençberler, Irgatlar, Koçerler, EY EHL- SLAM UYAN!” balkl tam sayfa yazda ise yine emperyalistlere kar bir olmay tarihsel, dini kaynaklara dayandran bir toparlayclk çkar karmza. Abdurrahman Öncel’in yazd bu metnin bir yerinde Peygamber efendimizin, beraberlie vurgu yapan “Her kim ayrcalk çkarrsa bizden deildir” hadisi not düülüp öyle devam edilmektedir: “te Dounun barndan çkm ve ayn zamanda her biri bir KÜRT airetine mensup olan, saylamayacak saydaki kiiler hep bu amaç için ömürlerini harcamlardr(s.3)”. Lozan görümelerine Kürt airet reislerinin gönderdii ve varlklarnn Türklerle beraber anlaml olduunu belirten tarihsel mektuptan ifadelere yer verildikten sonra ilerleyen sayfalarda Dersimli mehur Diyap Aa’nn “Hepimiz biriz, hepimiz biliyoruz ve söylüyoruz ki, dinimiz ve diyanetimiz, aslmz ve neslimiz birdir. Bizim içimizde ayrlk-gayrlk yoktur…Biz kardeiz. Birbirimizle öünürüz. Tanr birdir. Muhammed O’nun elçisidir” sözlerini okuruz. te bu metinde Bediüzzaman için “son asrn büyük alimlerinden” ifadesi geçmekte. Said-i Nursi’nin Kürtçülük faaliyetleri ile ilgili bilinen görülerinin hatrlatld u cümlecii burada anmakta yarar var: “Kürtçülük fikri hariçten içimize sokulmu bir zehirdir. Bir firengi illetidir”. Okumay sürdürdüümüzde, Said-i Nursi’ye Kürt Teali Cemiyeti reislii önerilmesine ramen kar çkt, kayglar gerekçesiyle eyh Said’in hareketine destek olmad anlatlyor. Oysa 1990’lardan itibaren daha ulusalc ideolojiye yaklaan kimi ülkücü metinlerde ise Bediüzzaman’n Kürtçülük yapt düüncesine rastlarz zaman zaman. Dergideki Kürtçe cümleleri de, sonlara doru Hasan Kayhan’n -Kürtçe-“Dayka Zero” balkl öyküsünde buluyoruz. Bu öyküde Kürtçe bir türkünün sözleri alntlanmtr: “Delilé delilé destané/ Awa hat u awa çu/ Suwar hat u peya çu/ Çawe mn çawe re ket/Akl u sevda pêra çu/ Delilé delilé destané/ Bu vatana kurbané/ Ayyldza heyrané/ Delilé delilé destané(s.14)”
“Dersim” meselesinde sra d fikirlere rastladmz “CHP Douda Ne Yapmak stiyor” balkl yaz, CHP’nin 1970’li yllardaki politikalarnn ayrlkç terörist örgütlerin yaama alanlarn çoaltt iddiasn dillendiriyor. Ecevit’in Tunceli ziyareti srasnda sarfettii “Ey! 1938’in Kahramanlar” hitabnn hatrlatld yazda, o yllardaki iktidarn CHP olduunun alt çizilip u cümleler kuruluyor: “1938 Dersim isyan; kanl bir ekilde zamann CHP Hükümeti döneminde bastrld. Ve Dersimli kardelerimiz günlerce, aylarca, aç, susuz perian kalmlard. O ku konmaz, kervan geçmez sarp kayalk dalarda(s.4)”.
Bilindii üzere 1978 ylnda Mara’ta alevi vatandalara yönelik büyük bir kym yaand. KON dergisinin çkndan birkaç hafta evvel meydana gelen trajik olaylarda resmi rakamlara göre 100’den fazla alevi vatanda saldrlar sonucu hayatn kaybetti. Sol ve alevi örgütler günümüze dein süren söylemlerinde bu kymdan ülkücüleri sorumlu tuttular ve yaananlar “katliam” kelimesi üzerinden tanmladlar. Ülkücülerin de içinde bulunduu geni “sa” yelpaze ise daha çok “Mara Olaylar” demeyi uygun gördü. KON’un bu ilk ve tek saysnda Mara’ta yaananlar ile ilgili imzasz bir yaz var. Yazda özetle, hadiseleri emperyalist güçlerle ibirlii yapan “ajanlar”n çkard belirtiliyor ve sorumlu olarak onlar gösteriliyor. Ancak en önemlisi, olaylar “katliam” biçiminde deerlendiren söylemdir. lgili cümle tam olarak öyle: “Kahramanmara katliamnn sorumlusu o’dur. Mara katliamna sebebiyet o vermitir. Ve hesabn da o verecektir. Biz DOULU isek DOULUYUZ, Alevi isek Aleviyiz, Sünni isek Sünniyiz, Kürt isek Kürdüz, Türk isek Türküz. Biz bizeyiz. Kim ne karabilir. O kkrtc ajan haddini bilsin ve akln bana toplasn(s.4)”.
Ancak KON’daki kimi yazlarda Kürtlerin menei hususunda Orta Asya’nn iaret edildiini de belirtelim. Buna ramen, yllar geçip, böylesi konularda ortaya konan çalmalar arttkça, Türkiye sosyolojisi daha olgunlap, resmi ideolojinin yerleik tekçi söyleminden vazgeçildikçe mesele hem tartabilir duruma gelmi hem de insanlarn farkl etnik kökenler tayabilecei olaan görüü toplumsal yaygnlk kazanmtr. Bence ülkücülüün kendisinin bile araynn tekamüle ermedii 70’li yllarda KON’daki bu tür kimi ifadeleri ap, derginin büyük fotorafna bakmann daha isabetli olabilecei görüündeyim. Netice itibariyle bugün kimse artk Kürtlük meselesini inkar edemiyor. Yllar boyu resmi ideolojinin pedagojik tedrisatndan geçmi sac, solcu, slamc kuaklarn bu tür arzalar atmas kukusuz kolay deil.
Her ne kadar dergideki kimi metinler Kemalist ideolojiden beslenen Türk Tarih Tezi etkileri tasa da bugün Anadolu mayasndan koparak ulusalc söyleme evrilen ve 90’lardan itibaren hzla ortodokslaan ülkücülüün çok ötesinde “sivil” bir dil üretilmeye çalld ortada. KON dergisi yaynna devam edebilse hem ülkücü düünce içerisinde hiç yaplamayan tartmalar tetikleyip, Kürtlerin yllar boyu ana dillerini kullanma konusundaki resmi engellerin kaldrlmas gibi vicdani, slami, insani taleplerine ilikin bir empati üretebilir hem de devletin yine yllar boyu bölgeye yönelik uygulad yanl politikalarn oluturduu toplumsal travmalarn kitleleri bu aamaya sürüklememesi konusunda katk sunabilirdi. “Alevisiyle Sünnisiyle, Türkmeniyle Kürdüyle Bütün Canlar Bir Olsun” slogan altnda çkan KON’un boluunu dolduramayan ülkücü hareket bugün doal olarak Elaz’dan öteye geçemiyor.
Yazar: Selçuk Küpçük |
04-06-16 |
||
| E mail: izdiham.com/ | Tweet | ||
 |
 |
||
